mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm 


BEGINNERS*  LATIN   | 

BY  THE  DIRECT  METHOD 


mmmmttttttviinutittuMtt' " miww»^ 


I  HOADLE.Y 


>:-H!!£H-r!:iri!> 


iiiif>iiiiiiifiiri-iiiii|[if[iff--rfrrTiniiirniii|ifriitT7rrrtt~"'ir'''^ 


7fcO 


BEGINNERS'  LATIN  BY  THE 
DIEECT  METHOD 


Digitized  by  the  Internet  Archive 

in  2007  with  funding  from 

IVIicrosoft  Corporation 


http://www.archive.org/details/beginnerslatinbyOOchicrich 


BEGINNERS'  LATIN 

BY  THE 

DIRECT  METHOD 


BY 

EDWARD  C.  CHICKERING,  Ph.D. 

BEAD  OF  THE  DEPARTMENT  OF  CLASSICAL  LANGUAGES  IN  JAMAICA  HIGH 
SCHOOL,  NEW  YORK  CITY 

AND 

HARWOOD  HOADLEY,  Ph.D. 

OF  THE  DEPARTMENT  OF  CLASSICAL  LANGUAGES  IN  JAMAICA 
HIGH  SCHOOL,  HEVf  YORK  CITY 


CHARLES  SCRIBNERS  SONS 

NEW  YORK  CHICAGO  BOSTON 


Copyright  1914,  by 
CHARLES  SCRIBNER'S-SONS 


o 


PREFACE 

This  book  presents  a  series  of  Latin  lessons  for  be- 
ginners, based  on  the  principles  of  the  Direct  Method, 
and  is  the  result  of  class-room  experiments  covering 
several  years. 

In  it  is  included  all  the  syntax  recommended  in 
Byrne  and  in  the  standard  syllabi  for  the  first  year  of 
Latin.  Five  hundred  of  the  commonest  words  in  high 
school  Latin,  as  shown  in  Lodge,  are  printed  in  the 
General  Vocabulary  in  heavy  type.  This  vocabulary 
is  intended  primarily  to  suggest  the  meanings  of  words 
previously  studied.  Except  for  'si,'  'aliquis,'  and  a 
few  others,  only  such  words  as  have  already  occurred 
in  the  lessons  are  used  in  the  explanations.  It  also 
provides  abundant  means  for  developing  the  pupils' 
powers  of  expression  through  the  memorizing  of  defini- 
tions. It  is  supplemented  by  pictures  illustrating  cer- 
tain of  the  stories.  —  In  the  matter  of  hidden  quantity 
Hale  and  Buck's  Grammar  has  been  generally  followed. 

For  the  benefit  of  teachers  unfamiliar  with  the 
Direct  Method,  there  are  given  on  page  xiii  and  follow- 
ing of  the  Teachers'  Edition  a  discussion  of  the  nature 
and  principles  of  the  Direct  Method;  general  directions 
to  teachers;  and  specific  suggestions  for  the  teaching  of 
the  individual  lessons. 


2y5V33 


vi  beginners'  latin 


In  the  individual  lessons,  the  following  features  may 
be  noted: 

(1)  Nouns,  adjectives  and  pronouns  are  developed 
together  by  cases,  not  by  declensions.  With  each  set 
of  forms  are  taught  all  the  constructions  for  that  par- 
ticular case  which  are  to  be  taught  at  all. 

(2)  The  Verb  is  developed  by  mood-tenses,  not  by 
conjugations. 

(3)  Indirect  Discourse  is  introduced  almost  at  the 
very  beginning,  and  in  such  a  way  that  the  pupils 
never  know  of  its  terrors. 

(4)  Forms  and  syntax  are  taught  together  by  means 
of  paradigm-sentences  and  type-sentences,  to  be  mem- 
orized absolutely. 

(5)  These  sentences  are  easily  acted  or  have  the 
form  of  acrostics;  hence  they  are  readily  memorized. 

(6)  Type-questions  are  to  be  memorized  with  each 
paradigm.  By  means  of  these,  there  is  constantly  de- 
manded of  the  pupil  self-expression,  first  formal,  later 
free,  on  all  maimer  of  topics. 

(7)  While  the  Nominative  Case  is  of  course  to  be 
used  freely  from  the  outset,  its  formal  study,  because 
of  the  irregularity  of  its  forms,  has  been  postponed 
until  the  other  cases  have  been  taught. 


PREFACE  Vll 

(8)  The  earlier  Reading-sections  consist  of  well- 
known  stories.  The  appearance  of  familiar  tales  in 
unfamiliar  dress  not  merely  stimulates  interest  but 
greatly  facilitates  the  task  of  comprehension.  A  lan- 
guage extremely  difficult  in  itself,  plus  subject-matter 
altogether  strange  if  not  unintelligible,  has  caused  the 
downfall  of  far  too  many  pupils.  The  later  stories 
cover  a  wider  field,  including  mythology,  both  Greek 
and  Roman,  and  Caesarian  episodes. 

After  the  lessons  is  a  summary  of  forms,  and  a  short 
collection  of  Latin  verses  for  memorizing  at  the  teach- 
er's discretion. 

No  one  engaged  in  work  of  this  kind  can  fail  to  realize 
his  indebtedness  to  Dr.  W.  H.  D.  Rouse,  the  pioneer 
for  the  Direct  Method  in  Latin.  The  authors  count 
themselves  especially  fortunate  in  having  as  their  col- 
league Dr.  Carl  A.  Krause,  whose  enthusiastic  and 
successful  work  in  the  Direct  Method  for  Modern 
Languages  has  been  a  great  inspiration  to  them  in  their 
efforts.  They  wish  to  express  their  grateful  acknowl- 
edgments to  Mr.  Theodore  C.  Mitchill,  Principal  of 
the  Jamaica  High  School,  to  Mr.  Darwin  L.  Bardwell, 
District  Superintendent  assigned  to  High  Schools  in 
the  New  York  City  Department  of  Education,  and 
to  the  New  York  State  Examinations  Board,  whose 
support  has  made  possible  their  testing  of  this  method. 
They  are  likewise  under  special  obligation  to  Professor 


Vlll  BEGINNERS     LATIN 

Nelson  G.  McCrea  of  Columbia  University  for  his  en- 
couragement and  for  certain  detailed  criticisms  of  the 
text;  and  to  Miss  Lydia  F.  Root,  Mr.  Roscoe  A.  Grant 
and  Mr.  Jacob  Mann,  their  colleagues  in  the  Classical 
Department,  who  have  worked  out  the  lessons  in  class 
and  given  many  helpful  suggestions. 

The  Authors. 


CONTENTS 


PAGE 

Suggestions  to  the  Pupil , 2 


PfiNSA  DisciPULls  ConscrIpta 

I.  Verba:  Activum  Praesens,  Imperativum  et  Indicati- 

vum.     Formula  I  Singularis 3 

II.  Verba:  Activum  Praesens,  Imperativum  et  Indicati- 

vum.     Formula  I  Pluralis 3 

III.  Nomina:  Accusativus  Singularis.     Formula  II  Singu- 

laris    4 

IV.  Praepositiones  cum  Accusativo.     Formula  III    .    .    .  5 
V.  Nomina  et  Pronomina:  Accusativus  Pluralis.     For- 
mula II  Pluralis 6 

VI.  Verba:     Activum     Praesens,     Infinitivum.       Oratio 

Obliqua 7 

VII.  Adiectiva  cum  Nominibus  Concordantia      9 

VIII.  Adiectiva  Varia 11 

IX.  Numeri.     "Quantum  Spati  et  Quam  Diu."     "Quo- 

modo  Dies  Menses  Annos  Agamus" 12 

X.  Nomina,    Adiectiva,    Pronomina:    Casus    Genetivus 

Singularis.     Formula  IV 14 

XI.  "DePuellalllaCuculloRubroInduta" 15 

XII.  Nomina,    Adiectiva,  Pronomina:    Casus  Genetivus 

Pluralis.     Formula  IV 17 

XIII.  "De  AgricolaFatuo" 18 

ix 


X  BEGINNERS^    LATIN 

PAGE 

XIV.  Verbia:     Activum    Praeteritum    Indicativum. 

Partes  Principales 19 

XV.  Verba:     Activum     Praeteritum     Infinitivum. 

"De  VolpeettJvis" 21 

XVI.  Nomina,  Adiectiva,  Pronomina:   Casus  Dati- 

vus.     Formula  IV 22 

XVII.  "De  Puero  lUo  Qui  in  Nave  Flagrante  Stabat"  24 

XVIII.  "DeTribusVilicis" 25 

XIX.  N5mina,  Adiectiva,   Pronomina:   Casus  Abla- 

tivus.     Formula  IV 26 

XX.  Casus  Ablativus:  Syntaxis 27 

XXI.  "Deloannellloet  ViteFaball" 29 

XXII.  Nomina,  Adiectiva,  Pronomina.     Casus  Nomi- 

nativus 30 

XXIII.  "De  Cane  et  Umbra  Eius."     Sum.     Possum  .  32 

XXIV.  "De  Milite  Standisco  et  Amore  Eius"   ....  33 
XXV.  Nomina,   Adiectiva,    Pronomina:   Genus   Neu- 

trum 35 

XXVI.  "De  Cane  et  Bove."     Fabula  duobus  modis 

scripta 36 

XXVII.  Quaestionum  et  Responsorum  Conspectus     .    .  38 
XXVIII.  Verba:   Vox   Passiva.     Tempora   Praesens   et 

Praeteritum      40 

XXIX.  Adiectiva:  Comparatio.    "De  Cane  et  Armario 

Vacuo" 41 

XXX.  "DeAnuQuaeinSoleaVivebat" 43 

XXXI.  Verba:  Tempus  Futurum,  Activum  et  Passi- 

vum.    Verba  Deponentia.     Sum.    Possum  .  44 

XXXII.  "DeTibicinelUoetTibiisEius" 46 

XXXIII.  Verba:  Tempora  Plusquamperfectum  et  Futu- 

rum Perfectum 47 

XXXIV.  "DePuerisinSilvaMortuis."     Qui 49 

XXXV.  Verba:  Tempus  Imperfectum 50 

XXXVI.  "De  Georgia  etCeraso" 51 

XXXVII.  Verba:  Indicativi  et  Infinitivi  Conspectus      .    .  52 

XXXVIII.  Participia  Verborum.    Volo.    Nolo.     Malo  .    .  54 

XXXIX.  "DePhaethonte" 56 


CONTENTS  XI 

PAGB 

XL.  "De  Proserpina."     I 57 

XLI.  Verba:  Quaestio    Obliqua.     Formula   V.     Sub- 

iunctivum  Praesens 58 

XLII.  "De  Proserpina."     II 59 

XLIII.  Verba:  Clausulae  Finales.     Formula  VI.     Sub- 

iunctivum  Imperfectum 60 

XLIV.  "De  Proserpina."     Ill 62 

XLV.  Verba:  Subiunctivum  Perfectum  et  Plusquamper- 

fectum.     Cum.     Formula  VII 63 

XL VI.  "De  Proelio  cum  Nervils  a  Caesare  Facto."     I  .  65 
XLVII.  Clausulae  Consecutivae.    Consecutio  Temporum. 

Formula  VIII 66 

XLVIII.  "De  Proelio  cum  Nerviis  a  Caesare  Facto."     II     .  67 

XLIX.  Ablatlvum  Absolutum.     "De  Lara" 68 

L.  "De  C.  lull  Caesaris  Rebus  Gestis" 69 

Appendix  Grammaticus    ,   .   ,  • 71 

POEMATA 81 

Index  VerbOrum 87 

PICTtJRAE 

Puella  Cucullo  Rubro  indtita  et  Avia ad  16 

Agricola  Fatuus  et  Fundus  Eius ad  18 

Volpis  et  tjvae ad  22 

Puer  et  Navis  Flagrana ad  24 

loannes  Vitis  Fabalis  Gigas ad  30 

Canis  Caro  Carrus ad  32 

Priscilla  et  Nuptiae  Eius ad  34 

Magistratus  Mures  Tibicen ad  46 

Georgius  Cerasus ad  52 

Castra  et  Proelium  Caesaris ,  ,  ad  66 


BEGINNERS'   LATIN  BY  THE 
DIRECT  METHOD 


SUGGESTIONS  TO   THE  PUPIL 

In  stud3dng  and  practising  the  lessons  in  this  book, 
you  must  be  sure  to  do  the  following  things  if  you 
wish  to  succeed : 

I.  Keep  the  English  words  out  of  your  mind  entirely. 

II.  Always  connect  the  Latin  words,  in  your  mind, 
directly  with  the  act  or  thing  which  they  represent. 

III.  Always  commit  to  memory  whatever  your 
teacher  tells  you  to  learn,  with  absolute  thoroughness, 
until  you  can  recite  and  write  it  rapidly  without  a 
single  error. 

IV.  You  will  learn  how  to  use  the  Latin  words  and 
sentences  by  practice  in  class.  Try  hard  to  follow 
and  understand  whatever  your  teacher  and  classmates 
do,  and  watch  for  mistakes. 

V.  Always  ask  your  teacher  immediately  about  any- 
thing which  you  do  not  understand.  . 

VI.  Always  ask  him  for  special  help  and  practice 
when  you  feel  yourself  weak. 

VII.  Try  to  teach  the  lessons  to  those  at  home. 

So  long  as  you  study  hard,  think  in  Latin,  pay  close 
attention  and  ask  questions,  you  are  on  the  road  to 
success. 


PENSUM  I 

The  first  fopnula,  printed  below,  shows  how  to  give 
a  command  to  a  person,  and  also  how  to  say  what  I 
am  doing,  what  you  are  doing,  what  he  or  she  is  doing. 
Notice  that  the  initial  letters  of  the  Latin  words  spell 
''first.'' 

The  words  in  the  first  column  you  use  in  giving  a 
command  to  a  person.      Those  in  the  second,  third 
and  fourth  columns  answer  the  questions: 
Quid  facis?     Quid  facio?     Quid  facit? 

AcciPE  FoRMULAM  Primam  Singularem: 


Feri! 

Ferio. 

Feris. 

Ferit. 

Indue! 

Induo. 

Induis. 

Induit. 

Rape! 

Rapio. 

Rapis. 

Rapit. 

Specta! 

Specto. 

Spectas. 

Spectat. 

Torque! 

Torqueo. 

Torques. 

Torquet. 

PENSUM    II 

Below  is  Formula  I  in  the  plural,  and  below  that 
are  some  new  words.  When  we  say  vidS  is  like  torque 
we  mean  that  to  tell  what  we  are  doing  we  do  not  say 
'vidimus'  nor  'vidamus'  but  videmus. 

Learn  to  say  the  formula  without  thinking  of  any 
English  words;  try  always  to  make  the  act  suggest 
directly  the  Latin  word. 

3 


BEGINNERS    LATIN 


The  words  in  the  first  column  are  used  in  giving  a 
command  to  two  or  more  persons.  Those  in  the  sec- 
ond, third  and  fourth  answer  the  questions: 

Quid  facitis?     Quid  facimus?     Quid  faciunt? 

AcciPE  FoRMULAM  Primam  Pluralem: 
Ferite!         Ferimus.         Feritis.         Feriunt. 
Induite!       Induimus.       Induitis.       Induunt. 


Rapitis.  Rapiunt. 
Spectatis.  Spectant. 
Torquetis.     Torquent. 


Rapite!         Rapimus. 

Spectate!     Spectamus. 

Torquete!    Torquemus, 
Like  torque  are  vide,  absterge. 

Like  indue  are  bibe,  intende,  erige,  pone,  tange,  scribe, 
Claude,  surge. 

Like  rape  are  cape,  fac  (not  face). 
Like  feri  is  aperi. 

PENSUM  III 

In  this  formula  you  take  up  nouns.  Notice  that  the 
initial  letters  of  the  Latin  sentences  spell  ^'madame.'' 

When  we  say,  for  instance,  that  sellam  is  like  map- 
pam,  we  mean  that  we  do  not  say  'sellum'  nor  'sel- 
lem,'  but  sellam:  —  and  correspondingly  with  the 
other  groups  of  words. 

Always  associate  the  Latin  words,  in  your  mind, 
directly  with  the  act  or  the  thing  which  they  represent. 

The  nouns  in  this  lesson  answer  questions  like: 

Quid  torques?    Quid  bibis? 
Quid  intendimus?    Quid  erigunt? 

But  your  answer  will  not  be  complete  unless  you  re- 
peat the  verb  also,  in  the  proper  person  and  number. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCKIPTA  5 

FoRMULAM  Secundam  Singularem  Habetis: 

Mappam  torque!    Mappam  torqueo.    Mappam  torques,  et  c. 

Aquam  bibe! 

Digitum  intende! 

Aurem  tange! 

Mantim  edge! 

Effigiem  vide! 

Like  mappam  are  aquam,  cretam,  sellam,  iantiam,  puellam, 
mensam,  fenestram. 

Like  aurem  is  parietem. 

Like  digittmi  are  libnmi,  puerum. 

PENSUM  IV 

In  this  lesson  you  have  prepositions.  In  studying 
the  sentences  remember  how  the  acts  naturally  follow 
one  another.  Always  try  to  connect  the  Latin  sen- 
tences with  the  act;  do  your  best  to  keep  the  English 
out  of  your  mind. 

These  prepositional  phrases  answer  the  question 

Ubi? 

except  that  Ad  and  In  answer  the  question 

Quo?  or  Ad  quid? 

FoRMULAM  Tertiam  Habetis: 
Trans  limen  i! 
In  cellam  veni! 
Per  cellam  ambula! 
Contra  sellam  sta! 
Ad  sellam  i! 


6  beginners'  latin 

Ante  sellam  sta! 
Post  sellam  sta  I 
Circmn  sellam  i! 
Subter  sellam  sta! 
Super  sellam  sta! 
•    Inter  sellas  sta! 

Sta  and  ambuU  are  like  specta. 

Veni  is  like  feri. 

I  is  like  no  other  word  you  know;  here  is  its  formula: 

SiNGULARIS:   I!         E6.  Is.        It. 

Pluralis:      Ite!    Imus.    Itis.    Eunt. 


PENSUM   V 

In  this  lesson  you  have  nouns  in  the  plural.  When 
we  said  in  Lesson  III,  that  sellam,  for  instance,  is  like 
mappam,  we  meant  also  that  in  the  plural  the  words 
are  similarly  alike.  As  we  have  'mappas,'  so  we  have 
sellas,  or  ^mensas,'  not  'sellos'  lior  'mensus.'  If  you 
do  not  understand  '  aquas,'  ask  your  teacher.  (We  can- 
not have  'cretam'  in  the  plural  at  all  because  the 
Romans  did  not  so  use  the  word.) 

You  also  have  some  pronouns;  these  have  a  spelling 
peculiar  to  themselves. 

The  nouns  in  this  formula  answer  questions  like 

Quae  torqueo?     Quae  tangitis? 

Of  the  pronouns,  quern  and  quos  are  the  questions, 
to  which  the  others  are  the  answers.  Questions  begin- 
ning with  quae?  or  quid?  (Pensum  III)  refer  to  things, 
not  persons. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA 

FoRMULAM  Secundam  Pluralem  Habetis; 
Mappas  torque! 
Aquas  bibe! 
Digitos  intendel 
Aures  tange! 
Manus  erigel 
Effigies  vide! 


Pronomina  Habetis: 

Quern?    Eum  (earn) ;  hunc  (banc) ;  ilium  (illam) ;  m^,  te,  s6. 
Quos?    Eos  (eas) ;  bos  (bas) ;  illos  (illas) ;  nos,  vos,  se. 


PENSUM  VI 

I.  When  I  do  anything,  and  tell  what  I  am  doing 
(as  for  instance  'mappam  ferio'),  if  for  any  reason  you 
wish  me  to  repeat  my  words,  you  may  ask  me,  'Quid 
dicis?'  and  I  will  answer,  'Dico  me  mappam  ferire.' 

II.  Similarly,  if  you  perform  the  act,  and  I  tell  you 
what  you  are  doing  ('mappam  ferls'),  if  you  wish  me 
to  repeat  my  words,  you  may  ask  me,  'Quid  dicis?'  and 
my  answer  will  be,  'Dico  te  mappam  ferire.' 

III.  Again,  if  Glabrio  does  the  thing,  and  I  tell 
what  he  does  ('mappam  ferit'),  in  case  you  wish  me 
to  repeat  my  words  you  may  ask  me,  'Quid  dicis? 'and 
I  will  answer,  'Dico  Glabrionem  (or  'ilium  puerum') 
mappam  ferire.'     Or  if  Marcella  tells  what  Glabrio 


S  beginners'  latin 

does,  and  you  want  her  words  repeated,  you  may  ask 
me,  '  Quid  dicit? '  and  I  will  answer,  '  Dicit  Glabrionem 
mappam  ferire.' 

IV.  But  if  Glabrio  does  the  thing  and  also  says, 
'Ferio,'  then  if  you  ask  me  or  anyone  to  repeat  Glabrio's 
words,  the  question  of  course  will  be,  '  Quid  dicit? '  and 
the  answer  will  be,  'Dicit  se  mappam  ferire.'  We  could 
not  now  say,  'Dicit  ilium  puerum  ferire  mappam,'  for 
that  would  mean  that  Glabrio  was  telling  us  that 
someone  else  was  doing  it  and  not  he  himself. 

V.  In  no  case  can  a  person  say  simply,  'Dico  (or 
'dicis'  or  'dicit')  ferire,'  for  he  would  not  be  telling  who 
did  the  thing.  He  must  always  put  in  some  word 
like  '  me '  or  '  te '  or  '  se '  or  '  ilium '  or  something  else  to 
show  clearly  who  performed  the  act,  as,  for  example, 
'Dico  te  et  Marcum  ferire.' 

VI.  When  I  use  '  dico '  (or  any  of  the  new  verbs  given 
below,  and  often  'video')  I  must  give  the  verb  which 
goes  with  it  a  special  form,  —  and  this  form  never 
changes,  no  matter  who  or  how  many  do  the  thing. 
For  'ferio'  it  is  'ferire';  the  forms  for  the  other  verbs 
are  given  below  at  B. 

A.      Sequitur  Formula. 

Respondet  quaestionibus  Quid  dicis? 
vel  Quid  dico?  vel  Quid  dicit?  et  ceteris. 

Ferio Dico  me  ferire. 

Fens Dico  te  ferire. 

Ferit Dico  ilium  (illam)  ferire. 

"Feri6."    ....  Dicit  se  ferire. 


PENSA    DISCIPULIS    CONSCRIPTA  9 

Ferimus Dico  nds  ferire. 

Feritis Dico  vos  ferire. 

Feriiint Dico  illos  (illas)  ferire. 

"Ferimus."  .   .    .  Dicunt  se  ferire. 

B.  Similes  formas  —  InfInItiva  —  aliorum  ver- 

BORUM   HABEMUS. 

Ferio:       ferire;       item  aperire  et  c. 
Induo:      induere;    item  intendere  et  c. 
Rapio :       rapere ;      item  capere  et  c 
Specto:     spectare;  item  stare  et  c. 
Torqueo :  torquere ;  item  videre  et  c. 
E6:  ire. 

Exempla:  Induo:  —  dico  me  induere.  Spectas:  —  dico  te 
spectare. 

C.  Verba  nova:  die  (sim.  indue,  sed  die,  non  dice):  crede 
(sim.  indue):  puta  (sim.  specta):  scito  (sim.  feri),  sed  scito,  non 
sci. 

PENSUM  VII 

This  lesson  gives  you  some  pronominal  adjectives 
and  some  descriptive  adjectives.  It  also  tells  you  the 
gender  of  the  nouns  you  have  had  thus  far. 

A.  Adiectiva  Pronominalia. 
They  answer  the  questions: 

Quem?  Quam?  Quos?  Quas? 

Hunc  Hanc  Hos  Has 

nium  niam  Illds  nias 

£imi  Earn  Eos  Eas 


10 


BEGINNERS     LATIN 


B.  Adiectiva. 

They  answer  the  questions: 


Qualem? 

Altum 
Humilem 

Longum 
Brevem 


Qualem?  Quales? 


Altam 
Humilem 

Longam 
Brevem 


Altos 
Humiles 

Longos 
Breves 


Quales? 

Altas 
Humiles 

Longas 
Breves 


C.  Genera  Nominum; 


Manum,  /.  Aurem,  /. 

Parietem,  m. 


Librum,  m.    EflSgiem,  /. 
Digitum,  m. 
Puerum,  m. 


Puellam,  /. 
Mappam,  /. 
Aquam,  /. 
Cretam,  /. 
Sellam,  /. 
lanuam,  /. 
Mensam,  /. 
Fenestram,  /. 


I.  If  I  ask  you  "Cuius  generis  est  vox  cretam  (or  digitum)?" 
answer  "Feminini  generis  est  vox  cretam,"  or  " Masculinl  gene- 
ris  est  vox  digitum,"  etc. 

II.  If  I  ask  you  "Cur  fenestram  longam  et  non  fenestram 
longum  dicimus?"  answer  "Longam  et  non  longum  dicimus, 
propterea  quod  fenestram  feminini  est  generis,  et  adiectlvum 
longam,  non  longum,  feminini  est  generis,"  etc. 

III.  If  I  ask  you  "Cur  manus  longas  et  non  manus  longam 
dicimus?"  answer  "Propterea  quod  vox  manus  plUrali  est  in 
numero,  et  vox  longas,  non  longam,  plural!  in  numero  est." 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA 


11 


PENSUM    VIII 


Adiectiv. 

Qualem? 
Utrum? 

A.: 

Qualem? 
Utram? 

Quales? 

Utros? 

Quales? 
Utras? 

Bonum 
Malum 

Bonam 
Malam 

Bonos 
Maids 

Bonas 
Malas 

Parvum 
Magnum 

Parvam 
Magnam 

Parvos 
Magnos 

Parvas 
Magmas 

Celerem 
Lentum 

Celerem 
Lentam 

Celeres 
Lentos 

Celeres 
Lentas 

Gravem 
Levem 

Gravem 
Levem 

Graves 
Leves 

Graves 
Leves 

Veterem 
Novum 

Veterem 
Novam 

Veteres 
Novos 

Veteres 
Novas 

Longum 
Brevem 

Longam 
Brevem 

Longos 
Breves 

Longas 
Breves 

Altum 
Humilem 

Altam 
Humilem 

Altos 
HumUes 

Altas 
Hum  lies 

Latum 
Angustum 

Latam 
Angustam 

Latos 
Angustos 

Latas 
Angustas 

Absentem 
Praesentem 

Absentem 
Praesentem 

Absentes 
Praesentes 

Absentes 
Praesentes 

Mundimi 
SordidUm 

Mundam 
Sordidam 

Mundos 
Sordidos 

Mundas 
Sordidas 

Quem? 

Quam? 

Quos? 

Quas? 

Hunc 
nium 
Eum 

Hanc 
Tllam 
Earn 

Hos 
Illos 
Eos 

Has 

ni&s 

E&s 

12 


BEGINNEES    LATIN 


Meiun 

Meam 

Meos 

Meas 

Tuum 

Tuam 

Tuos 

Tuas 

Suum 

Suam 

Suds 

Suas 

Nostrum 

Nostram 

Nostros 

Nostras 

Vestrum 

Vestram 

Vestros 

Vestras 

Suum 

Suam 

Suos 

Suas 

PENSUM  IX 
Ecce  numeri  et  sententiae. 

I.  NuMERos  Habes: 

Respondent  quaestioni  Quot? 
tJnimi,  tJnam  Quinque  Novem 

Duos,  Duas  Sex  Decem 

Tres,  Tres  Septem  tJndecim 

Quattuor  Octo  Duodecim 

II.  Sententias  Edisce: 

(a)  Quam  diu  laboras?    ....  Septem  horas  laboro. 

(b)  Quantum  spati  librum  por- 

tas? xii  passus  librum  porto. 

(c)  Quam   altam   mensam   et 

quam  longos  stilos  ha- 
bes?   Mensam  duos  pedes  et  dimi- 

dium  altam,  stilos  septem 
uncias  et  dimidium  longos 
habeo. 

III.  Quo  MoDo  Dies  Menses  Annos  Agas.   Lege. 

Octo  boras  dormls.  Sex  vel  septem  horas  laboras: 
recitas,  litteras  scrlbis,  libros  legis,  multas  res  ediscis. 
Duas  horas  cibum  edis.  Octo  vel  septem  horas  vel 
ludis  vel  alias  res  fiicis.    Sic  diem  agis. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  13 

Per  mensem  viginti  dies  ad  ludum  commeas,  decem   6 
dies  ferias  habes.     Per  annum  x  menses  laboras,  duos 
menses  ferias  habes.    Sic  mensem  et  annum  agis. 

Octo  annos  ad  ludum  grammaticum,  quattuor  annos 
ad  ludum  superiorem  commeas.  Multas  res  ad  ludum 
portas :  libros,  alios  quattuor  uncias  latos,  alios  quinque  lo 
uncias  latos:  et  regulam  unum  pedem  longam:  stilos 
quoque  et  calamos  sex  vel  septem  uncias  longos. 
Mensam  habes  duos  pedes  et  dimidium  altam,  tres 
pedes  longam,  duos  pedes  latam. 

lam  die  mihi,  quam  diu  ad  ludum  commeas?    Quot  i5 
libros  habes?     Quam  longos  stilos  habes?     Et  quam 
diu  laboras? 

IV.  Novas    Voces    Habes.     Inspice    et    Tran- 
scribe AcCtJRATISSIME. 

Litteram,  litteras,  /.  Dormi  (Feri) 

Unciam,  uncias,  /.  Scribe  (Indue) 

Horam,  horas,  /.  Lege 

Regulam,  regulas,  /.  Edisce 

Ferias,  /.  Lude 

Pedem,  pedes,  m.  Age 

Mensem,  menses,  m.  Ede 

Gradum,  gradus,  m.  Recita  (Specta) 

Passum,  passus,  m.  Commea 

Diem,  dies,  m.  Porta 

Rem,  res,  /.  Labora 
Annum,  annos,  m. 

Ludum,  ludos,  m.  Multum,  multam 

Stilum,  stilos,  m.  ^^^^^^^^^ 

Calamum,  calamos,  m.  Grammaticum,  grammaticam 

Cibum  m.  Superiorem,  superiorem 
Alium,  aliam 


14  beginners'  latin 

PENSUM  X 

In  hoc  penso,  sententias  in  quinque  partes  dispositas 
habetis.  Primae  sententiae  in  una  quaque  parte  posi- 
tae  (exempli  gratia,  manum  erigo,  aurem  tango,  et  c.) 
quaestioni  ^'quidf^'  respondent,  et  similes  sunt  sen- 
tentils  in  Penso  III  scriptis.  Ceterae  sententiae  (e.g., 
manus    digitos    porrigo,  auris  picturam   specto,  et  c.) 

quaestioni  novae  Cuius?  plerumque  respondent 

(sed  inspicite  sententias  infra  scriptas). 

Formula  IV  (Quarta): 

Manum  erigo. 
Manus  digitos  porrigo. 

Aurem  tango. 

Auris  picturam  specto. 

Phiellam  video. 
Puellae  mensam  video. 

Libnmi  teneo. 
Libri  paginam  lego. 

Effigiem  video. 
Effigiei  capillos  tango. 

Has  sententias,  si  non  ediscitis,  necesse  est  saepe  perlegere. 

A.  Manus  brevis  (longae)  digitos  porrigo. 
Pedis  brevis  (longi)  digitos  porrigo. 

B.  Meam  manum  erigo;  meos  libros  teneo. 
Tuas  aures  tango ;  tuum  pedem  tango. 
Eius  pueri  (puellae)  librum  teneo. 
niius  pueri  (puellae)  libnim  teneo. 
Huius  pueri  (puellae)  libnim  teneo. 
Suam  aurem  tangit;  suos  libros  tenet. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRJPTA 


15 


QUAESTIONES   ET   ReSPONSA: 


I.   Cuius? 


II.   Cuius? 


III.   Cuius? 


IV. 


Qualem?  vel  1 
Cuius?     .    .  J 


V.    Qualem? 


VI.    Quantum? 


.   (Huic  quaestioni  respondent  sententiae 
in  sectione  "B"  supra  scilptae.) 

.  Video  puerum  possidere  librum: 
video  puerum,  possessorem  libri. 
Video  puellam  scribere  fabulam: 
video  puellam,  scriptorem  fabulae. 

.  Video  puellam  ad  venire: 
video    adventtmi  puellae. 
Sentio  puerum  timere: 
sentio  timorem  pueri. 

Papyrum  capio,  et  saccimi  papyri  facio: 
eibum  in  hoc  sacco  pono;  iam  saccum 
cibi  plenum  habeo. 

.  Librum  gravem  video: 

librum  magnae  gravitatis  video. 
Discipulum  stupidum  habeo : 

discipulum  terribilis  stupiditatis  habeo. 

.  Non  totum  parietem,  sed  partem  parietis 
specto. 


PENSUM  XI 

Fabulam  narro.    Attendite,  et  aures  vestras  erigite. 
Dico  banc  fabulam  quinque  partes  habere. 

I.   Anum  video.    Anum  pauperem  et  miseram  video. 
ViUam  quoque  huius  anus  pauperis  et  miserae  specto. 
Credo  hane  anum  non  bene  vitam  agere.    Video  anum    6 
in  villam  suam  ire,  villae  ianuam  claudere. 


16  beginners'  latin 

II.  lam  puellam  video.  Neptem  illius  anus  video. 
Cucullum  rubrum  induit:  saccum  alutae  capit,  et  cibum 
in  sacco  ponit.      Per  viam  magnam  partem  diei  per 

10  siivam  ambulat,  et  saccum  cibi  plenum  ad  aviam  suam 
portat. 

III.  Sed  subito  —  lupum  videt,  lupum  magnum  et 
terribilem;  dico  puellam  lupum  terribilis  magnitudinis 
videre.    Nunc  lupum  latlne  dicere  audio,  ''Salve,  pu- 
is ella:  quo  Is?"  et  puellam  respondere,  ''Ad  aviae  vlUam 

hunc  saccum  cibi  plenum  porto."  lam  quid  putatis 
lupum  facere?  Videt  puellam  cucullum  rubrum  possi- 
dere  —  dIco  eum  illam  possessorem  cuculll  rubri  spec- 
tare.  Dicit  se  possessorem  cucuUi  et  cibi  amare:  dicit 
20  '*0  pulchra  puella,  amo  te.  Da  mihi  cucullum  tuum." 
Et  video  lupum  cucullum  capere  et  induere;  et  puellam 
subter  arborem  consider e. 

IV.  lam  quid  putatis?    Celeriter  ad  aviae  villam  it 

—  dico  lupum  ire  —  et  anum  reperit  et  —  edit !    Tum 
26  puellam  exspectat;  dico  lupum  adventum  puellae  ex- 

spectare.  Et  nonne  scitis  puellam  ad  aviae  villam 
celeriter  venire,  et  non  aviam  suam  reperire,  sed  cucul- 
lum et  lupum  terribilem  invenire? 

V.  Sed  venatorem  venire  videt  —  adventum  vena- 
30  toris  spectat,  et  hunc  virum  lupum  interficere  videt; 

—  mortem  lupi  spectat,  et  gaudet.  Nonne  putatis 
venatorem,  servatorem  puellae,  gaudere?  Et  patrem 
et  matrem  puellae  gaudere?  Sed  credo  hos  dolere 
quoque.    Cur  dolent? 


PUELLA    CUCULLO    RUBRO    InDUTA    ET   AvIA 

1.  anus  iacet.  2.  lectulus.  3.  villa.  4.  armarium.  5.  placen- 
tae. 6.  via.  7.  silva.  8.  arbor.  9.  cucullus.  10.  lupus.  11.  mors 
lupl.    12.  lupus  interficitur.    13.  venator. 


PENSA   DISCIPULlS    CONSCRIpTA  17 


PENSUM  XII 

Habemus  iterum  formulas   PensI  X,   sed  nunc   in 
numero  plurali  scrlptas.    Novae  sententiae 

quaestioni  Quorum?  plerumque  respondent. 

Formula  IV  (Quarta): 

Manus  erigo. 

Manuum  digitos  porrigo. 

Aures  tango. 

Aurium  picturam  specto. 

Pedes  tango. 
Pedum  plantas  tango. 

Puellas  video. 
Puellarum  mensas  video. 

Libros  teneo. 
Libronim  paginas  lego. 

Effigies  video. 
Effigierum  capillos  tango. 

Has  sententias,  si  non  ediscitis,  necesse  est  saepe  perlegerCo 

A.  Puellarum  brevium  (altanmi)  mensas  video. 

Puellarum  breviorum  mensas  video. 
Librorum  brevium  (longorum)  paginas  lego. 
Libronim  breviorum  paginas  lego. 

B.  Nostras  manus  erigimus. 

Nostrum  ludum  frequentamus. 
Vestram  patriam  amatis. 

Vestros  pedes  tangitis. 
Eorum  (puerorum)  libros  tenemus. 

Earum  (puellarum)  libros  tenemus. 


18  beginners'  latin 

Illdnun  (puerorum)  libros  tenemus. 

Ularum  (puellarum)  libros  tenemus. 
Horum  (puerorum)  libros  tenemus. 

Hartun  (puellarum)  libros  tenemus. 
Suas  manus  erigunt. 

Suum  ludum  frequentant. 


PENSUM  XIII 

I.  Fundum  video,  fundum  parvum  et  malum;  dico 
hunc  fundum  angustos  agros  habere,  et  malas  herbas 
et  arbores  paucas  et  humiles,  et  malos  frtictus;  dIco 
me  fundum  magnae  sterilitatis  videre.    Num  tti  ilium 

5  fundum  possidere  vis?    Non  credo. 

II.  Sed  dIco  agricolam  ilium  fundum  possidere.  Et 
iam  agricolam  video;  possessorem  huius  sterilis  fundi, 
et  harum  sterilium  arborum  spec  to.  Eheu,  non  gau- 
deo;  doleo;  miseret  me  huius  infelicis  agricolae.     Sed 

10  cur  putas  hunc  agricolam  tam  malum  fundum  habere? 
Ego  scio.  Numquam  laborat,  semper  somniat.  Nonne 
intellegis? 

III.  Sed  video  agricolam  se  commovere.  Quo  it? 
Ad  arbores  venit,  paucos  fructus  carpit  (dico  agricolam 

15  arborum  fructus,  non  herbarum  fructus,  carpere),  et  in 
corbe  suo  fructus  ponit.  Tum  hunc  corbem  fructuum 
plenum  capit,  et  per  viam  ambulare  incipit.  Quid 
volt?  Credo  agricolam  velle  ad  urbem  ire  et  corbem 
fructuum  plenum  vendere. 

20  IV.  Sed  quid  facit?  Ad  arborem  venit,  subter  ar- 
borem  considit,  ante  se  corbem  ilium  fructuum  plenum 


Agricola  Fatuus  et  Fundus  Eius 

1.  fundus.  2.  ager.  3.  4,  herbae.  5.  flores.  6.  fructus. 
7.  frondes.  8.  avis.  9.  agricola.  10.  fructum  carpit.  11.  corbis. 
12.  urbs. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  19 

ponit,  oculos  claudit,  dormit.     O  pessimum  agricolam ! 
lam  somniat  se  ad  tabernam  mercatoris  amicl  perve- 
nire,  et  fructus  illos  vendere.     Se  iam  multos  nummos 
habere  putat  (dico  agricolam  putare  se  magnam  pe-  25 
cuniam  habere). 

V.  Nonne  putas  agricolam  credere  se  bene  vitam 
agere?  Sed  ausculta.  Dico  agricolam  nunc  somniare  se 
uxorem  pulchram  ducere,  et  se  uxorem  mirabilis  pul- 
chritudinis  habere.  Putat  se  faciem  uxoris  (vel  pul-  30 
chritudinem  faciei)  amare,  sed  linguam  uxoris  et  voces 
mordaces  non  omnino  amare.  Somniat  se  uxorem  — 
ferire!  Sed  re  vera  corbem  ferit,  et  sic  merito  corbem 
ilium  fructuum  plenum  et  nummos  et  fundum  et  uxo- 
rem amittit.  35 

VI.  Iam  dicite  mihi,  o  discipuli  et  discipulae,  si  lec- 
tiones  vestras  non  ediscitis,  —  si  non  laboratis,  sed 
dormitis  et  somniatis,  —  quid? 

PENSUM  XIV 

Si  pensum  tuum,  heri  male  scriptum,  hodie  bene 
corrigis,  tibi  dico,  ''Bene  hodie  scribis,  sed  male  heri 
scripsistV 

Eodem  modo  dicimus:  ''Hodie,  —  nunc  scribo:  heri, 
—  antehdc  scripsi,'^  vel  "nunc  scribunt,  antehdc  scrip- 
serunC  Itaque  partem  Formulae  Secundae  Singu- 
laris  habemus.    Quaestiones  sunt: 

Quid  fecisti?     Quid  feci?     Quid  fecit?  et  c. 

Mappam  torsi,  torsisti,  torsit, 

mappam  torsimus,  torsistis,  torserunt. 


20 


BEGINNERS    LATIN 


Aquam 

bibi, 

bibisti, 

bibit, 

aquam 

bibimus, 

bibistis, 

biberunt. 

Manum 

erexi, 

erexisti, 

erexit, 

manum 

ereximus, 

erexistis, 

erexenint. 

Necesse  est  magistrum  tuum  tibi  formam  unius 
cuiusque  verbi  latini  dicere  quae  quaestioni  "Quid 
antehac  fecisti?"  et  c.  respondet.  Infra  banc  formam 
multorum  verborum  scripsimus.  Hae  omnes  formae 
similes  sunt  verbo  vel  formae  torsi  et  c. 


Nunc 

Dico  me 

Antehac 

Ferio, 

Ferire: 

Percussi. 

Induo, 

Induere : 

Indui. 

Rapid, 

Rapere : 

Rapui. 

Specto, 

Spectare : 

Spectavi. 

Torqueo, 

Torquere : 

Torsi. 

Sumo, 

Sumere : 

Sumpsi. 

Pono, 

Ponere: 

Posui. 

Facio, 

Facere : 

Feci. 

Capio, 

Capere: 

Cepi. 

Aperio, 

Aperire ; 

Aperui. 

E6, 

Ire: 

n. 

Dico, 

Dicere : 

Dixi. 

Puto, 

Putare: 

Putavi. 

Scio, 

Scire: 

Sci^. 

Habeo, 

Habere: 

Habui. 

Laboro, 

Laborare: 

Laboravi. 

Ago, 

Agere: 

Egi. 

Porto, 

Portare : 

Portavi. 

Teneo, 

Tenere: 

Tenui. 

Reperio, 

Reperire : 

Repperi. 

Exspecto, 

Exspectare : 

Exspectavi, 

Venio, 

Venire: 

Veni. 

Responded, 

Respondere : 

Respondi. 

Consido, 

Considere : 

Consedi. 

PENSA   DISCXPULIS    CONSCKIPTA 


21 


Doled, 

Dolere: 

Dolui. 

Vendo, 

Vendere: 

Vendidi. 

Amitto, 

Amittere : 

Amisi. 

Intellego, 

Intellegere : 

InteUexi. 

Commoveo, 

Commovere : 

Commovi. 

Incipio, 

Incipere : 

CoepL 

Volo, 

Velle: 
PENSUM  XV 

Volui. 

A.  Si  mappam  feris,  et  dicis,  "Mappam  ferio/' 
et  SI  ego  a  te  quaero,  ''Quid  dicis?''  tu  mihi  re- 
spondes,  "Dico  me  mappam  ferire."  Quod  si 
non  nunc  ferls,  sed  antehac  (vel  heri,  vel  olim) 
mappam  percussisti,  tum  respondes,  ''Dico  me 
mappam  percussisse."  lam  puto  te  hanc  formu- 
1am  satis  bene  intellegere: 

Mappam  percuss! :  dico  me  mappam  percussisse. 
Mappam  induisti:  dico  te  mappam  induisse. 
Mappam  rapuit:  dico  eum  mappam  rapuisse. 
Mappam  spectavimus:  dico  nos  mappam  spectavisse. 
Mappam  torserunt:  dico  eos  mappam  torsisse. 

B.  Fabulam  cuculli  rubri  iam  audivimus.  Agri- 
colae  fatui  quoque  fabulam  perlegistis.  Sed  fabulam 
volpis  et  uvarum  nondum  narravi.  Dico  hanc  volpem 
cibum  desideravisse  sed  nihil  cibi  habuisse.  Itaque 
per  partem  silvae  ad  hortum  magnae  fertilitatis  iit  —  5 
credo  volpem  cucurrisse  —  et  repperit  (dico  volpem 
repperisse)  non  arbores  et  herbas  sed  vites  virides  et 
uvas  rubras  magnae  pulchritadinis  magnaeque  dul- 
cedinis.  Quis  vestrum  numquam  audivit  volpes  mag- 
num  amorem   uvarum   dulcium   habere?  10 


22  BEGINNERS    LATIN 

Ad  altam  vitem  igitur  iit  et  subter  vitem  stetit  — 
dico  banc  ieiunam  volpem  subter  racemos  uvarum  ste- 
tisse  et  tivas  suspexisse,  et  deslderasse.  Turn  quid  fecit? 
Exsiluit.    Cur  exsiluit?    Voluit  uvas  capere.    Sed  neque 

15  cepit  uvas  neque  tetigit.  Cur  non?  Non  satis  longos 
lacertos  puto  earn  habuisse.  Turn  dico  nostram  vol- 
pem doluisse  et  lacrimavisse,  et  dixisse  se  pessime 
vitam  agere.  Eheu,  miseram  volpem!  Tum  subter 
ramos  vitis  consedit,  et  uvas  illas  dulcissimas  super  se 

20  spectavit,  et  desideravit  eas  cadere.  Sed  non  cecide- 
runt.  Tum  iram  non  continuit,  et  exclamavit  banc 
malam  vitem  non  dulces  sed  acerbas  uvas  tulisse  seque 
eas  neque  umquam  deslderavisse  neque  nunc  deside- 
rare.    Sic  abiit. 

PENSUM  XVI 

Formulam  IV  iterum  videtis,  sed  novae  sententiae 
additae  sunt.    Hae  novae  sententiae 

quaestioni  Cui?  aut  Quibus?  respondent. 

Ediscite  summa  cum  ctira  et  novas  sententias  et  totam 
formulam.  • 

Manum  erigo.  Manus  erigo. 

Manus  digitos  porrigo.  Manuum  digitos  porrigo. 

Manui  mantun  impono.  Manibus  manus  impono. 

Aurem  tango.  Aures  tango. 

Auris  picturam  specto.  Aurium  picturam  specto. 

Auri  plagam  infligo.  Auribus  plagas  infligo. 

Pedem  tango.  Pedes  tango. 

Pedis  plantam  tango.  Pedum  plantas  tango. 

Pedi  regulam  suppono.  Pedibus  regulam  suppono. 


VOLPIS   ET   UVAE 

1.  volpis.      2.  volpis    exsilit.       3.  uvae.      4.  vitis.       5.  hortus. 
6.  lacerti.    7.  racemus.    8.  ramus.    9.  sol. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA 


23 


Puellam  video. 
Puellae  mensam  video 
Puellae  nummum  do. 
Librum  teneo. 
Libri  paginam  lego. 
Libro  paginam  addo. 
Effigiem  video. 
Eflagiei  capillos  tango. 
EfRgiei  immineo. 


Puellas  video. 
Puellarum  mensas  video. 
Puellis  nummos  do. 


Libros  teneo. 
Librorum  paginas  lego. 
Libris  paginas  addo. 
Effigies  video. 
Effigierum  capillos  tango. 
Effigiebus  immineo. 

Has  sententias,  si  non  ediscitis,  necesse  est  saepe  perlcgere. 
A.   Manui  brevi  (longae)  pla-      Manibus  brevibus  (longis)  pla- 


B. 


gam  infligo. 

Pedl  brevi  (longo)  plagam 
infligo. 

Mihi  plagam  infligo. 

Tibi  plagam  infligo. 

Ei  (puellae,  puero)  plagam 
infligo. 

nil  (puellae,  puero)  plagam 
infligo. 

Huic  (puellae,  puero)  pla- 
gam infligo. 

Sibi  plagam  infligit. 


gas  infligo. 

Pedibus  brevibus  (longis)  pla- 
gas  infligo. 

Nobis  plagas  infligimus. 

Vobis  plagas  infligimus. 

Eis  (puellis,  pueris)  plagas  in- 
fligo. 

Illis  (puellis,  pueris)  plagas  in- 
fligo. 

His  (puellis,  pueris)  plagas  in- 
fligo. 

Sibi  plagas  infligunt. 


Tibi  impero :  mihi  pares.    Mihi  librum  f ers :  tibi  pensum  do. 
Illi  rem  narras:  tibi  credit.    Tibi  persuadet:  illi  confidis. 
Vobis  favemus:  nobis  studetis.    Nobis  nocetis:  vobis  igno- 
scimus. 

I.  Ego  tibi  classem  committo:  te  discipulis  praeficio. 

Tu  discipulis  praees  et  classi  praestas. 
II.  Dico  classem  curae  esse  tibi. 

III.  Et  si  stupidam  classem  babes,  dolorem  quoque  habes, 

et  dicis  classem  stupidam  dolori  esse  tibi. 

IV.  Non  te  sed  tibi  occurro. 

Te  discipulis  ostendo,  sed  tibi  librum  ostendo,  fortasse. 
Tibi  rem  propono,  vel  classi  te  magistram  propono. 


24  beginners'  latin 

PENSUM  XVII 

Fabulam  tristem  vobis  narro.  Pugnam  magnam 
video  —  pugnam  navium  longarum  et  nautarum  for- 
tium.  Dico  has  naves  et  hos  nautas  illis  navibus  et 
nautis  plagas  graves  inflixisse,  et  ignem  els  iniecisse. 

5  lam  omnes  illas  naves  flagrare  video.  Quis  vestrum 
non  scit  ignem  et  navibus  et  hominibus  nocere?  Nonne 
tibi  nocet? 

lam  imperatorem  illarum  navium  video  —  dico  hunc 
virum  nautis  imperare,  et  classem  ctirae  illi  esse.     Et 

10  f ilium  eius  video;  audio  hunc  puerum  naves  et  pugnas 
navales  amare;  dico  eum  rebus  navahbus  studere.  At- 
que  puerum  pium  scio  me  videre;  nam  scio  hunc  pue- 
rum semper  patri  suo  parere  et  confidere.  Id  temporis 
filio  suo  dixit  —  dico  patrem  dixisse — ''Consiste  hie 

15  ante  malum  navis.  Dico  flammas  nobis  imminere,  sed 
crede  mihi,  tibi  non  nocent.  Noli  timere."  Sic  filio 
persuasit  —  dico  hunc  virum  filio  persuasisse,  et  filium 
ante  malum  stetisse. 

Nunc  mortem  patris  video,  sed  scio  illius  mortem 

20  filium  non  vidisse.  At  flammas  puero  illi  appropin- 
quare  video.  Timet,  sed  non  se  commovet.  Patri  con- 
fidit  et  paret.  *'0  mi  pater,"  exclamavit,  "nonne  scis 
flammas  mihi  paene  nocuisse?  Nonne  licet  mihi  dis- 
cedere?"    Nullam  audivit  vocem.     Et  iterum,  *'0  pa- 

25  ter,"  conclamavit,  "ignosce  mihi,  necesse  est  me  abire. 
Solum  mS  reliquisti.  Calorem  flammarum  sentio. 
Semper  antehac  mihi  favistl.  Cur  non  nunc  mihi 
venis?  Cur  non  mihi  parcis?  Cur  non  mihi  discedere 
permittis?    Cur  non — "    At  mortem  pueri  subitam  et 


rator 


PUER    ET    NaVIS    FlAGRANS 

1.  insula.     2.  mare.     3.  pugna.    4.  navis.     5.  nautae.     6.  impe- 
:or.     7.  malus.    8.  puer.    9.  iemis  nost  Duerum. 


puer.    y.  ignis  post  puerum. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  25 

terribilem  video!    Eheu  puerum  fortem  et  pium!    Sem-  so 
per  tibi  laudem  propter  fortitudinem  pietatemque  tri- 
buimus. 


PENSUM   XVIII 

Fabulam  agricolae  fatui  iam  audivimus.  Nunc  fa- 
bulam  vllicorum  trium  audita.  Dico  agricolam  sapi- 
entem  et  divitem  multos  fundos  habuisse,  et  tribus 
servis  ad  rem  idonels  quondam  ostendisse  sterilitatem 
horum  fundorum  dolori  sibi  esse.  Itaque  dixit  els,  5 
"Te,  Marce,  sex  fundls  praeficio;  tibi,  Claudi,  tres 
fundos  committo;  te,  Tiberl,  uni  fundo  praepono.  Vos 
omnes  vilicos  meos  et  curatores  rerum  mearum  facio. 
Arboribus,  fructibus,  bubus,  servis  mels  omnibus  prae- 
estis.  Volo  eos  curae  vobis  esse.  Volo  fundos  meos  lo 
quaestui  mihi  esse,  et  magnam  pecuniam  mihi  parare. 
Iam  valete."  Et  discessit  (dico  agricolam  —  vel  do- 
minum  —  abiisse  et  vilicos  suos  reliquisse) . 

Turn  dico  primum  ilium  vilicum  et  secundum  quo- 
que  diligenter  laboravisse,  sed  Tiberium  nihil  fecisse;  is 
et  multos  post  annos  dominum  eorum  (id  est,  agrico- 
lam ilium)  subito  rediisse  eisque  occurrisse,  et  dixisse, 
"Fundis  meis  praeestis.  Quid  mihi  habetis?"  Tum 
dico  Marcum  et  Claudium  nummos  innumeros  domino 
ostendisse,  et  respondisse,  ''Fundos  tuos  nobis  com-  20 
misisti;  hanc  pecuniam  dicimus  nos  tibi  paravisse." 
"Bene  fecistis,"  respondit;  ''gratias  vobis  ago  maxi- 
mas.  Tibi,  Marce,  filiam  meam  do  uxorem,  atque 
quinque  bonos  fundos;  tibi,  Claudi,  quattuor  fundos 
magnae  fertilitatis."  25 


26  beginners'  latin 

"Sed  tu,  Tiberi,  quid  mihi  habes?"  'Tundum  tan- 
tummodo  tuum,"  respondit.  ''Nonne  pecuniam  mihi 
fecisti?  Nonne  laboravisti? "  ''Non  laboravi,  nam 
timui.     Dixi  te  mihi  unum  tantummodo  fundum  com- 

30  misisse,  magnam  pecuniam  postulavisse.  Itaque  nihil 
feci."  ''O  pessime  tu  et  piger,  cur  non  laborastl?  Vel 
cur  non  servos  tuos  iussisti  agros  colere  pecuniamque 
tibi  facere?  Heus,  servl,  comprehendite  eum,  in  car- 
cerem  abdticite,  plagas  gravissimas  ei  infllgite.    At  tuls 

35  fundis,  Claudl,  huius  scelerati  hominis  fundum  addo." 


PENSUM  XIX 

lam  habuistis  Casum  Accusativum,  Casum  Gene- 

tivum,  Casum  Dativum.  In  hoc  penso  novam  partem 
Formulae  IV,  Casum  Ablativum  discitis. 

Manum  erigo.  Manus  erigo. 

Manus  digitos  porrigo.  Manuum  digitos  porrigo. 

Manui  manum  impono.  Manibus  manus  impono. 

In  manu  librum  habeo.  In  manibus  libros  habeo. 

Aurem  tango.  Aures  tango. 

Auris  picturam  specto.  Aurium  picturam  specto. 

Auri  plagam  infligo.  Auribus  plagas  infligo. 

Sub  aure  digitum  intendo.  Sub  auribus  digitos  intendo. 

Pedem  tango.  Pedes  tango. 

Pedis  plantam  tango.  Pedum  plantas  tango. 

Pedi  regulam  suppono.  Pedibus  regulam  suppono. 

Sine  pede  vix  ambulo.  Sine  pedibus  non  ambulo. 

Puellam  video.  Puellas  video. 

Puellae  mensam  video.  Puellarum  mensas  video. 

Puellae  nummum  do.  Puellis  nummos  do. 

A  puella  cretam  accipio.  A  puellis  cretam  accipio. 


PENSA   DISCIPULIS    CONSCRIPTA 


27 


Librum  teneo. 
Libri  paginam  lego. 
Libro  paginam  addo. 
E  libro  chartam  capio. 

Eflfigiem  video. 
Effigiei  capillos  tango. 
EfRgiei  immineo. 
Pro  effigie  pecuniam  do. 


Libros  teneo. 
Librorum  paginas  lego. 
Libris  paginas  addo. 
£  libris  chartas  capio. 

Effigies  video. 
Effigierum  capillos  tango. 
Effigiebus  immineo. 
Pro  effigiebus  pecuniam  do. 


Sententias  Infra  scriptas  non  necesse  est  ediscere,  sed  summa 
cum  cura  iterum  iterumque  perlegere. 

In    manu    brevi     (mundiore)  In  manibus  brevibus  (mundio- 

(longa)  librum  habeo.  ribus)  (longis)  librum  habeo. 

E  libro  brevi  (mundiore)  (Ion-  E   libris   brevibus   (mundiori- 

go)  chartam  capio.  bus)  (longis)  chartas  capio. 


A  me  cretam  accipis. 

A  te  cretam  accipio. 

Ex  eo  (libro)  chartam  capio. 

Ex  illo  (hoc)  chartam  capio. 

Ab  ea  (puella)  cretam  accipio. 

Ab  ilia  (hac)  cretam  accipio. 

De  se  hbrum  iacit. 

Cum  60  (illo)  (hoc)  ambulo. 
Mecum  puerum  duco. 
Tecum  puerum  ducis. 
Secum  puerum  diicit. 


A  nobis  cretam  accipis. 
A  vobis  cretam  accipio. 
Ex  eis  (libris)  chartas  capio. 
Ex  illis  (his)  chartas  capio. 
Ab  eis  (puellis)  cretam  accipio. 
Ab  illis  (his)  cretam  accipio. 
De  se  hbros  iaciunt. 

Cum  eis  (illis)  (his)  ambulo. 
Nobiscum  puerum  ducimus. 
Vobiscum  puerum  ducitis. 
Secum  puerum  diicunt. 


PENSUM  XX 

Explicantur  in  hoc  penso  varii  usus  Casus  AblativT. 
Ducimus  vos  ad  unum  quemque  usum  per  vocabula 
et  sententias  in  pensis  prioribus  plerumque  quidem 
iam  explicatas.  Variae  sunt  quaestiones  quoque  qui- 
bus  respondent. 


28  BEGINNERS^  LATIN 

I.    .    .    .    (Quot  horas  dormio?    Octo  horas  dormio.  —  Pen- 
sum  IX.) 
Quando? Prima  hora  surgo. 

II.    .    .    .    (Inter  librl  paginas  chartam  video,  eamque  capio). 

Unde?     A  quo? E  libro  chartam  capio.  —  Pensum 

XIX. 
A  puella  cretam  accipio. 

III.  ...    (Si  puerum  ferio,  videtis  me  manum  meam  ad  pue- 

rum  movere.) 
Quo  (instrumento)?  .    .    .   Manu  puerum  ferio. 

IV.  .   .   .  (Dico  puerum  celerem  esse  .  .  .  Dico  puerum  celeri- 

ter  ad  ianuam  ire.) 

Quomodo? Cum  celeritate  ad  ianuam  it. 

Magna  celeritate  ad  ianuam  it. 
Magna  cum  celeritate  ad  ianuam 
it. 

V.    .    .    .    (Manum  pomgo,  libnimque  capio.) 

Ubi?      In  manu,  non  in  faucibus,  librum 

habeo.  —  Pensum  XIX. 

VI.    .    .    .    (Magnum  librum  lente  tollo.) 

Cur?      Propterea  quod  magnum  librum 

tollo,  lente  tollo. 
Propter  magnitudinem,  lente  tollo. 
Magnitudine,  lente  tollo. 

VII.    .    .    .    (Discipulum  terribilis  stupiditatis  habeo. 

Discipulum  mirabilis  brevitatis  habeo.)  —  Pensum 
X. 

Qualem? Discipulimi     terribili     stupiditate 

habeo. 
Discipulum  mirabilem  non  altitu- 
dine  sed  brevitate  et  stupiditate 
habeo. 


PENSA   DISCIPULIS    CONSCRIPTA  29 

PENSUM  XXI 

In  libro  vetere  hanc  fabulam  legi,  puerum  loannem 
nomine  olim  a  sene  parvo  et  brevi  fabas  singular!  pul- 
chritudine  accepisse,  et  iussti  senis,  media  nocte,  in 
horto,  ante  villam  suam,  eas  sevisse,  duos  annos  ma- 
xima cum  diligentia  coluisse,  tamen  ne  parvam  quidem  5 
stipulam  vidisse. 

Sed  ultimo  die  alterius  anni,  mane  e  lectulo  sur- 
rexit,  ianuam  aperuit,  permagnam  vltem  fabalem  mi- 
rabilis  altitudinis  conspexit.  Confirmo  hanc  vitem  a 
terra  multos  passus  usque  ad  nubes  se  erexisse.  Tum  10 
dico  senem  iuveni  iterum  occurrisse.  ''Cape,"  inquit, 
''hunc  longum  cultrum;  sine  timore  ascende."  Sta- 
tim  seni  paruit  —  memento  iuvenem  cultrum  exce- 
pisse,  manibus  pedibus  ascendisse,  ad  summam  vitem 
pervenisse.  15 

Illo  loco  terram  incognitam,  in  ultima  parte  terrae 
montem  altum,  sub  monte  aedes  magnas  ante  se  vidit. 
Illuc  magna  celeritate  properat,  subito  auribus  suls 
sonitum  terribilem  audit,  gigantem  horribili  vultu  ex 
aedibus  ad  se  festinare  videt,  cultrum  dextra  manu  20 
corripit,  inimico  occurrit,  pugnam  cum  eo  committit, 
plagam  mortiferam  giganti  cultro  suo  Infllgit,  eum  in- 
terficit.  Tum  in  aedes  iniit,  multos  nummos  aureos 
repperit,  puellam  pulcherrimam  catenis  gravibus  re- 
vinctam  invenit,  eam  resolvit,  ex  aedibus  duxit,  mag-  25 
nam  vim  pecuniae  secum  portavit. 

lam  ad  vitem  ambulare  coeperunt;  subito  alium 
gigantem  prospexerunt.  Tum  statim  video  adulescen- 
tem  sinistra  manu  puellam  nummosque  excipere,  dex- 


30  beginners'  latin 

tra  cultrum  destringere,  ad  vitem  currere,  per  vitem 
ad  terrain  descendere,  vitem  securi  decldere.  Jam 
quid  restat?  Nonne  scltis  adulescentem  toto  animo 
puellam  amavisse,  earn  uxorem  dtixisse,  ambos  sem- 
per postea  beatam  vitam  egisse?  —  Nunc  plaudite! 


PENSUM  XXII 

Hoc  penso  Casum  Nominativum  doceo.  Partes 
singulae  huius  pens!  partibus  singulis  Formulae  IV 
respondent,  id  est :  in  parte  prima  videtis  omnia  genera 
vocabulorum  vocabulo  ''Manum"  similia:  in  parte 
secunda  omnia  vocabulo  ''Aurem"  similia:  et  cetera. 
Infra  sunt  Pronomina  et  Adiectiva. 

Quaestiones  sunt: 

Quis?  (Qui  — ?  Quae  — ?) 

Quid?  (Quod  — ?) 
Qui?  (Qui  — ?  Quae  — ?) 

Quae?  (Quae  — ?) 

Dico  manum  (manus)  tremere.      Manus    tremit.      Manus    tre- 

munt. 

Dico  aurem  (aures)  audire.  Auris  audit.    Aures  audiunt. 

Dico  hominem  (homines)  spi-  Homo  splrat.     Homines  spl- 

rare.  rant. 

Dico  arborem  (arbores)  virere.  Arbor  viret.    Arbores  virent. 

Dico  gravitatem  crescere.  Gravitas  crescit. 

Dico  altitudinem  crescere.  Altitude  crescit. 

Dico  matrem  (matres)  amare.  Mater  amat.    Matres  amant. 

Dico  parietem  (parietes)  stare.  Paries  stat.    Parietes  stant. 

Dico   mentem    (mentes)    cogi-  Mens  cogitat.     Mentes  cogi- 

tare.  tant. 

Dico  vocem  (voces)  sonare.  Vox  sonat.    Voces  sonant. 


lOANNES   VlTIS    FaBALIS    GiGAS 

1.  puer  serit.  2.  fabae.  3.  terra.  4.  stipula.  5.  mons.  6.  nu- 
bes.  7.  gigas.  8.  voltus  crudelis.  9.  10.  puer  cultrum  destringit. 
11.  12.  puella  catenls  revincta. 


PENSA   DISCIPULIS    CONSCRIPTA 


31 


Dico  bovem  (bovcs)  mugire. 
Dico  urbem  (urbos)  manere. 
Dico  pedem  (pedes)  dolere. 


Bos  mugit.  Boves  mugiunt. 
Urbs  manet.  Urbes  manent. 
Pes  dolet.    Pedes  dolent. 


Dico  puellam  (puellas)  ludere.      Puella  ludit.    Puellae  ludunt. 


Dico  librum  (libros)  iacere. 
Dico  puerum  (piieros)  laborare. 
Dico  virum  (viros)  vigilare. 
Dico  digitum  (digitos)  indicare. 

Dico  effigiem  (effigies)  cadere. 

Dico  me  (nos)  docere. 
Dico  te  (vos)  discere. 
Dico    eum    (eos),    earn    (eas) 

spectare. 
Dico  ilium  (illos),  illam  (illas) 

spectare. 
Dico  hunc   (hos),   banc   (has) 

spectare. 

Dico  celerem  puerum  (puellam) 
gaudere. 

Dico  celeres  pueros   (puellas) 
gaudere. 

Dico    brevem    puerum    (puel- 
lam) dolere. 

Dico  breves  pueros    (puellas) 
dolere. 

Dico  veterem  equum  (equam) 
iacere. 

Dico  veteres  equos  (equas) 
iacere. 

Dico  absentem  puerum  (puel- 
lam) dolere. 

Dico  audacem  puerum  (puel- 
lam) gaudere. 


Liber  iacet.    Libri  iacent. 
Fhier  laborat.    Pueri  laborant. 
Vir  vigilat.    Viri  vigilant. 
Digitus   indicat.     Digit!   indi- 
cant. 

Effigies  cadit.    Effigies  cadunt. 

(Ego)  doceo.     (Nos)  docemus. 
(Tu)  discis.     (Vos)  discitis. 
(Is,    ea)    spectat.      (Ei,    eae) 

spectant. 
(Ille,  ilia)  spectat.     (Illi,  iUae) 

spectant. 
(Hie,  haec)  spectat.    (Hi,  hae) 

spectant. 

Celer    puer     (celeris    puella) 

gaudet. 
Celeres   pueri    (puellae)    gau- 

dent. 
Brevis  puer  (puella)  dolet. 

Breves  pueri  (puellae)  dolent. 

Vetus  equus  (equa)  iacet. 

Veteres  equi  (equae)  iacent. 

Absens  puer  (puella)  dolet. 

Audax  puer  (puella)  gaudet. 


32  beginners'  latin 

Dico  bonum  puerum  (bonam  Bonus  piier  (bona  puella)  gau- 

puellam)  gaudere.  det. 

Dico  bonos  pueros  (bonas  puel-  Boni  piierl  (bonae  puellae)  gau- 

las)  gaudere.  dent. 

Dico  miserum  puerum  (mise-  Miser  puer  (misera  puella)  do- 
ram  puellam)  dolere.  let. 

Dico  miseros  pueros  (miseras  Miseri  pueri  (miserae  puellae) 

puellas)  dolere.  dolent. 

Dico  pigrum  puerum  (pigram  Piger  puer  (pigra  puella)  dolet. 
puellam)  dolere. 


PENSUM  XXIII 

Haec  fabula  antiqua  est  sed  credo  earn  non  anti- 
quiorem  esse  quam  ceteras.  Canis  parvus  in  via  stat. 
Hunc  canem  parvum  anus  crudelis  possidet.  Puto 
banc  anum  crudelem  cam  cibum  non  dedisse.  lam 
5  canis  esurit,  sed  illi  nihil  cibi  dat  domina.  Longa  bora 
transit.  leiunus  fuit,  sed  nunc  multo  ieiunior  est. 
Nonne  creditis  eum  ieiuniorem  esse?  Secunda  hora 
longior  est  quam  prima,  et  tertia  longissima  omnium 
est,  sed  nihil  el  dat  domina.     Quis  vestrum  dominam 

10  crudeUorem  quam  eam  vidit?  Ego  dico  illam  crudelis- 
simam  omnium  dominarum  esse. 

Meridies  (id  est,  media  pars  diei)  venit,  et  lanius 
quoque  venit.  Hie  homo  carrum  et  multam  carnem 
habet;  carnem  vendit.    Canis  miser  —  canem  miserio- 

15  rem  numquam  vidistis;  miserrimum  omnium  canum 
eum  esse  credo  —  canis  noster  hominem  ilium  (id  est, 
lanium)  in  aedes  magnas  inire  videt.  Carnem  celeriter 
ex  carro  rapit,  edere  incipit.  Canis  minor  ei  occurrit 
et  latrat,  sed  non  terret  canem  nostrum. 


Canis  Caro  Carrus 

l.bos.    2.  duo  cornua.    3.  canis.    4.  lanius.    5.  carrus.    6.  pons. 
7.  flumen.    8.  taberna.    9.  caro.    10.  os.    11.  ius.    12.  panis. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  33 

Subito  canis  maior  advenit,  ot  eum  maiorcm  canem  20 
timet  hie  canis.  Cibum  suum  faucibus  excipit,  ex  ti- 
more  per  vias  maxima  cum  celeritate  currit.  Mox  ad 
pontem  parvum  venit,  magnum  ilium  canem  non  iam 
videt,  in  ponte  stat,  aquam  spectat,  in  aqua  se  maxi- 
mum canem  et  maximam  carnem  videre  credit.  Fau-  25 
ces  aperit  et  latrat.     Sic  —  canis  carnem  amittit. 

Hic   Tempus   Praesens   et  Partes   Principales 
DuoRUM  Verborum  Habetis: 

Sum.  Es.  Est.  Sumus.  Estis.  Sunt. 

Sum:  esse:  fui. 

Possum.  Potes.  Potest.      Possumus.     Potestis.     Possunt. 

Possum:  posse:  potui. 

PENSUM  XXIV 

Multos  ante  annos  Puritan!  Novam  Angliam  inco- 
luerunt.  Imperatorem  summa  virtute  habuerunt; 
hunc  virum  illtistrem  —  circiter  xxxx  annos  natus  fuit 
—  Mllitem  Standiscum  cives  sui  appellaverunt,  prop- 
terea  quod  miles  optimus  fuit.  In  vico  quodam  hu-  5 
ius  terrae  habitavit  virgo,  pulchra  modesta  sapiens. 
Prope  XX  annos  nata  fuit,  sed  optime  res  domesticas 
intellexit  optimeque  gessit,  semper  telas  texuit.  Nonne 
in  libris  vestris  de  Priscilla  legistis? 

Hanc  virginem  Miles  ille  amavit,  eamque  uxorem  10 
ducere  voluit,  nihil  tamen  ei  de  hac  re  dixit.  "Me 
non  hostes,"  inquit,  "sed  muheres  semper  terrent. 
Sermo  enim  mens  rudis  et  incompositus  est,  neque  illi 
puellae  persuadere  possum.  Sed  magna  me  tenet  spes 
me  id  per  amicum  meum  loannem  Aldenum  efl&cere  15 


34  beginners'  latin 

posse.  Est  ille  iuvenis  comis  et  erudltus,  illi  nulla  re- 
sistere  potest  mulier."  Statim  iuvenem  iussit  ad  puel- 
1am  Ire,  causam  suam  pro  se  dicere;  turn  discessit 
exercitumque  in  Indos  duxit. 

20  At  adulescens  ipse  toto  animo  Priscillam  dilexit  ada- 
mavitque,  et  scivit  puellam  ipsam  se  quoque  adamare. 
Sed  Militi  suo  fidelis  fuit  amicus;  lacrima  illi  ex  oculo 
excidit ;  sed  sine  mora  ad  virginis  vlllam  ivit,  eam  pro 
amico  obsecravit.    ''Imperator  fortis  et  audax  est;  om- 

25  nis  gens  Indica  eum  timet.  Homo  illustris  et  honestus, 
vir  optimus  benignissimus  amantissimus  est.  Nonne 
eum  amas?  Nonne  ei  nubere  vis?"  At  huic  puella, 
^'Cur  non  pro  te  ipso,"  inquit,  ''loannes,  aliquid  boni 
dicis?"    Vix  amorem  suum  continere  potuit,  amicitiae 

30  causa  tamen  • —  nonne  loannem  fidelem  Standisco  suo 
amicum  fuisse  dixl?  —  se  retinuit.  Ex  villa  ruit,  dies 
noctesque  per  silvas  erravit,  lacrimavit,  se  non  diutius 
vivere  posse  exclamavit. 

Nunc  subito  rumor  per  urbem  parvam  it,  cives  vo- 

35  ces  terribiles  audiunt,  "Dux  noster  mortuus  est!  Du- 
cemillustrem  Militem  Standiscum  interfecerunt  Indi!" 
loannes  recta  via  ad  Priscillam  properat.  ''  O  mea  Pris- 
cilla,"  exclamat,  ''doleo  quod  amicum  benignissimum 
amantissimumque  amisi!     Sed  gaudeo  —  cur  non?  — 

40  nam  nunc  liberati  sumus.  lam  te  in  aeternum  meam 
esse  confirmo,  me  tuum  esse."  Et  ilia,  ''Deus  ipse  nos 
coniunxit.     Ubi  tu  loannes,  ego  Priscilla." 

Nunc  ad  ecclesiam  eunt,  amici  laetl  conveniunt,  cle- 
ricus  illis  adest,  eosque  virum  coniugemque  declarat. 

45  Sonitum  audiunt,  ad  fores  se  omnes  con  vert  unt,  in  fori- 
bus  conspiciunt — ipsum  Militem  Standiscum!    At  ille, 


PRISCILLA    ET    NUPTIAE    ElUS 

1.  zona.     2.  focus.     3.  texit.     4.  telae.     5.  ecclesia.     6.  fores, 
pompa.    8.  clericus. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA 


35 


''Nollte  timere,"  inquit,  "non  umbmm  videtis.  Non 
me  interfecerunt  Indl,  sed  volneraverunt,  et  ex  mani- 
bus  eorum  offugT.  Sed  tu,  mi  loannes,  tuque  O  optima 
omnium  puelliirum  Priscilla  —  nunc  cognosco  me  stul-  50 
tum  ineptumque  fuisse.  Numquam  decuit  me  te 
uxorcm  ducere.  Sed  vos  in  perpetuum  fellces,  laetl, 
beat!  este.  lam  salvete  et  valete!"  Hoc  dixit,  manus 
illis  benigne  imposuit,  iterum  discessit.  Itaque  per 
silvas  ad  aedes  eorum  loannem  Priscillamque  omnes  55 
deduxerunt. 

Sic  per  silv(am)  Anglam  processit 
pomp  (a)  hymenaea. 

PENSUM  XXV 


Formulas  Neutri  Generis  in  Hoc  Penso  Vide- 
tis.   Ediscite. 


I.  Hoc 

vocabuliun 

breve 

litteras  habet. 

Hoc 

vocabulum 

breve 

lego. 

Huius 

vocabuli 

brevis 

litteram  demonstro. 

Huic 

vocabulo 

brevi 

litteram  addo. 

Ex  hoc 

vocabulo 

bre\n[ 

litteram  capio. 

Haec 

vocabula 

brevia 

litteras  habent. 

Haec 

vocabula 

brevia 

lego. 

Horum 

vocabulorum 

brevium 

litteras  demonstro. 

His 

vocabulis 

brevibus 

litteras  addo. 

Ex  his 

vocabulis 

brevibus 

litteras  capio. 

II.  lUud 

volnus 

longum 

sanguinem  habet. 

Illud 

volnus 

longum 

specto. 

IlUus 

volneris 

longi 

partem  tango. 

lUi 

vohieri 

longo 

plagam  non  infligo. 

ExiUo 

volnere 

longo 

cultnmi  rapid. 

36 


BEGINNERS    LATIN 


nia 

volnera 

longa 

sanguinem  habent. 

Ilia 

volnera 

longa 

specto. 

Illorum 

volnerum 

longorum 

partem  tango. 

lUis 

volneribus 

longis 

plagas  non  infligo. 

Exillis 

volneribus 

longis 

cultros  rapio. 

III.  Id 

animal 

altius 

coraua  habet. 

Id 

animal 

altius 

specto. 

Eius 

animalis 

altioris 

cornua  tango. 

Ei 

animali 

altiori 

cibum  do. 

Abed 

animali 

altiore 

cibum  amoved. 

Ea 

animalia 

altiora 

cornua  habent. 

Ea 

animalia 

altiora 

specto. 

Eorum 

animalium 

altiorum 

cornua  tango. 

Eis 

animalibus 

altioribus 

cibum  do. 

Abeis 

animalibus 

altioribus 

cibimi  amoved. 

IV.  Unum 

genu 

supplex 

est. 

tinum 

genu 

supplex 

habeo. 

Unius 

genus 

supplicis 

partem  tango. 

Uni 

genu 

supplici 

plagam  infligo. 

Sub  uno 

genu 

supplici 

librum  teneo. 

Duo 

genua 

supplicia 

sunt. 

Duo 

genua 

supplicia 

habeo. 

Duorum 

genuum 

supplicium 

partem  tango. 

Duobus 

genibus 

supplicibus 

plagas  infligo. 

Sub  duobus 

genibus 

supplicibus 

librum  teneo. 

PENSUM  XXVI 

I.  In  hac  fabula  nonnulla  vocabula  habenius 
nova.  Haec  nomina  et  pronomina  et  adiectlva 
non  similia  sunt  eis  nominibus  et  pronominibus  et 
adiectlvis  quae  in  pensis  prioribus  tisurpantur. 
Summa  diligentia  animadvertite. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  37 

II.  Animal  quoddam  nobis  non  ignotum  per  oppi- 
dum  celebre  currit.  Per  totum  itineris  spatium  ad 
vetus  aedificium  accedit  ubi  tinum  maius  animal  habi- 
tat. Hoc  animal  duo  cornua  habet,  sed  non  ferum 
est.  Illud  minus  animal  igitur  ante  aedificium  stat  et  lo 
latrat.  Animal  cornutum  non  attendit.  Mox  venit 
animal  humanum  et  claustra  aperit.  Animali  maiorl 
frumentum  portat.  Nunc  intrat  etiam  nostrum  acre 
animal  et  iterum  latrat.  Proelium  permagnum  com- 
mittunt,  et  minimum  illud  animal  cornibus  huius  is 
maximi  volnus  accipit.  Bonum  fuit  initium,  sed  mise- 
rum  est  exitium  animalis  parvi. 

III.   Ilia  omnia  vocabula  neutri  sunt  generis; 
et  fortasse  ea  non  intellegitis.     Has   sententias 
igitur  Inspicite;  prima  ex  his  sententiis  idem  sig-  20 
nificat   ac   prima   fabulae   praecedentis;   secunda 
idem  ac  secunda;  et  ceterae  eodem  modo. 

IV.  Canis  nobis  non  ignotus  per  vicum  celebrem 
currit.  Per  totam  viam  ad  aedes  veteres  accedit  ubi 
habitat  una  bos  maior  quam  ipse.  Haec  bos  cornuta  25 
est,  sed  fera  non  est.  Et  ille  canis  —  minor  est  quam 
ilia  bos  —  ante  aedes  stat  et  latrat.  Bos  cornuta  non 
attendit.  Mox  homo  venit,  et  fores  aperit.  Bovl 
cibum  portat.  Nunc  intrat  etiam  noster  acer  canis  et 
iterum  latrat.  Pugna  permagna  est,  et  bos  canem  vol-  so 
nerat.  Bene  coepit  canis,  sed  miserrima  fuit  mors 
illius. 


38  beginners'  latin 

PENSUM  XXVII 

Hie  vocabula  interrogativa  videtis,  et  vocabula  vel 
sententias  quae  his  vocabulls  respondent.  Haec  se- 
cundum ordinem  casuum  ordinata  sunt. 

A.  I.  .    .    .    (a)  Quis?      (6) 

Qui?      ....  (a)  Puer  scribit.     (6)  Puellae 
stant.     (xxii) 
II.  .    .    .    (a)  Quid?     (6) 

Quae?       ...  (a)  Effigies  manet.     (6)  Map- 
pae  iacent.     (xxii) 

B.  I.  .    .    .    (a)  Quern?    (b) 

Quos?  ....  (a)  Puerum,  te  video.  (6)  Puel- 
las,  nos  video,  (iii,  v) 
II.  .  .  .  Quo?  Quam 
in  partem? 
Quem  ad  lo- 
cum? Ad 
quem?  ....  Ad  ianuam,  in  ludum,  ad  te  eo. 

(IV) 

III.  .  .  .  Quam  altum? 
Quam  Ion- 
gum?   Quam 

latum?      .    .   .  Decem   pedes,   unam  unciam 
longum  est.    (ix) 
rV.    .    .    .  Quantum    spa- 

ti? XX  passus  ambul5.     (ix) 

V.  .    .    .  Quam  diu?  .    .   .   (Per)  totam  horam,  xii  men- 
ses laboro.     (ix) 

C.  I.   .    .    .  Qualem?    Qua- 

les? Gravem  librum,  graves  libros. 

(VII) 

vel  librum  (libros)  magnae  gra- 
vitatis.    (x) 

vel  librum  (libros)  magna  gra- 
vitate tollo.     (xix,  xx) 


PENSA    DISCIPULIS    CONSCRIPTA 


39 


II.  . 

.    .  Cuius?       Quo- 
rum?    .    .    .   . 

III.  . 

.    .  Quantum?    .    .    . 

D.   .    .    . 

.    .  Cui?     Quibus? 

E.      I.  . 

.    .  Quando?  .... 

II.  . 

.    .  Unde? 

III.  . 

.    .  Quo       (instru- 
mento)?  Qui- 
bus   (instru- 
mentis)?   .   .   . 

IV.    . 

.    .  Quomodo?   .    .    . 

V.    . 

.    .  Ubi? 

VI.    . 

.    .  Cur?     Qua  de 
causa?  Quam- 
obrem?  .    .    .    . 

Quot? 


(a)  Meum,  puellae  in)rum  te- 
neo.  (/>)  Nostram,  puerorum 
mensam  tango,     (viii,  x) 

Non  totum  parietem,  sed  par- 
tem parietis  abstergeo.     (x) 

(a)  Auri,  manui,  i)lrigam  infligo. 
ih)  Pueris,  puellis,  cretam 
do.    (xvi) 

Octava  hora,  nimc  surgo;  heri 

surrexi.     (xix,  xx) 
Ex  corbe  chartam  capio;  a  ia- 

nua  abeo.     (xix,  xx) 


Manu,    non    pedibus,    scribo. 

(xix,  xx) 
Maxima  (cum)  celeritate,  cele- 

riter  scribo.     (xix,  xx) 
In  mensa  librum  video;  ante 

sellam  sto.    (xix,  xx,  iv) 


Propterea  quod  breves  lacertos 
habet,  vel  propter  brevita- 
tem  lacertorum,  vel  brevi- 
tate  lacertorum,  uvas  non 
tangit.     (xix,  xx) 

Multi,     Multos,    Multorum, 

Multls 
Multae,     Multas,     Multarum, 

Multis 
Multa,     Multa,     Multorum, 

Multis 
Decern,  iii,  xxviii.     (ix) 


40  beginners'  latin 

PENSUM  XXVIII 

Si  mappam  ferio,  mappa  a  me  feritur;  si  mappam 
feris,  mappa  a  te  feritur;  si  mappam  feriunt,  mappa 
ab  illis  feritur;  si  mappas  ferltis,  mappae  a  vobis  feri- 
untur.  Infra  habetis  formulas  Formulae  I  persimiles; 
illustrant  Vocem  Passivam. 

Quaestio  est:  Quid  fit? 

Tempus  Praesens: 

Nunc  mappa  feritur.  Nunc  mappae  feriuntur. 

Nunc  mappa  induitur.  Nunc  mappae  induuntur. 

Nunc  mappa  rapitur.  Nunc  mappae  rapiuntur. 

Nunc  mappa  spectatur.  Nunc  mappae  spectantur. 

Nunc  mappa  torquetur.  Nunc  mappae  torquentur. 

Dico  mappam  feriri.  Dico  mappas  feriri. 

Died  mappam  indui.  Item  .  .  . 

Dico  mappam  rapi. 
Died  mappam  spectari. 
Died  mappam  torqueri. 

Si  mappam  percussi,  mappa  a  me  percussa  est;  si 
librum  percussisti,  liber  a  te  percussus  est;  si  animal 
percusserunt,  animal  ab  illis  percussum  est;  si  pueros 
feritis,  pueri  a  vobis  feriuntur;  si  pueros  percussistis, 
pueri  a  vobis  percussi  sunt. 

Quaestio  est :  Quid  factum  est? 

Tempus  Praeteritum: 

Antehac  mappa  percussa  est,        Antehac  mappae     percussae 

sunt, 
puer  percussus  est,  pueri  percussi  sunt, 

animal  percussum  est.  animalia     percussa 

simt. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA 


41 


Antehac  mappa  induta  est. 
Antehac  mappa  rapta  est. 
Antehac  mappa  spectata  est. 
Antehac  mappa  torta  est. 

Dico  mappam  percussam  esse, 
puerum  percussimi  esse, 
animal  percussum  esse. 

Dico  mappam  indiitam  esse. 
Dico  mappam  raptam  esse. 
Dico  mappam  spectatam  esse. 
Dico  mappam  tortam  esse. 


Antehac  mappae  indCtae  sunt. 
Antehac  mappae  raptae  sunt. 
Antehac  mappae  spectatae  sunt. 
Antehac  mappae  tortae  sunt. 

Died  mappas  percussas  esse, 
pueros  percusses  esse, 
animalia  percussa  esse. 

Died  mappSs  indutas  esse. 
Dico  mappas  raptas  esse. 
Dico  mappas  spectatas  esse. 
Died  mappas  tortas  esse. 


In  Penso  XIV  partes  principales  verborum  habetis. 
Sed  omne  fere  verbum  quattuor  partes  habet,  quarum 
quarta  est  Participium  Praeteritum  Passlvum.  Hoc 
participium  in  Penso  XIV  non  apparuit,  sed  in  hoc  penso 
primum  videtis.  Infra  omnes  iv  partes  principales  ver- 
borum Formulae  I  scriptae  sunt,  ut  exempla  sint. 


Ferio 

Ferire 

Percussi 

Percussum 

Induo 

Induere 

Indui 

Indutimi 

Rapid 

Rapere 

Rapui 

Raptimi 

Spectd 

Spectare 

Spectavi 

Spectatum 

Torqued 

Torquere 

Torsi 

Tortimi 

PENSUM  XXIX 

Iterum   iterumque   has  sententias  perlegite,   atque 

ediscite. 

Lentus  puer  lente  labdrat, 

Lentior  puer  lentius  labdrat, 

Lentissimus  puer  lentissime  labdrat. 

Celer  puer  celeriter  labdrat, 
Celerior  puer  celerius  labdrat, 
Celerrimus  puer  celerrime  labdrat. 


42  BEGINNERS^  LATIN 

Bona  puella  bene  laborat, 
Melior  puella  melius  laborat, 
Optima  puella  optime  laborat. 

Mala  puella  male  laborat, 
Peior  puella  peius  laborat, 
Pessima  puella  pessime  laborat. 

Facilis  lectio  facile  ediscitur, 

Facilior  lectio  facilius  ediscitur, 

Facillima  lectio  facillime  ediscitur. 

Multi  homines  multum  valent, 
Plures  homines  plus  valent, 
Plurimi  homines  plurimimi  valent. 

Magnus  homo  magnopere  laborat, 

Maior  homo  magis  laborat, 

Maximus  homo  maxime  laborat. 

Parvus  puer  (paulum)  laborat, 
Minor  puer  minus  laborat. 
Minimus  puer  minime  laborat. 

Aliam  tristissimam  fabulam  nunc  auclTtis.  Antiquis- 
sima  est  fabula,  nee  primum  a  vobis  audltur  (dico  banc 
fabulam  et  antehac  a  multis  hominibus  auditam  esse 
et  nunc  iterum  a  vobis  audiri). 

5  Anus  veterrima  et  pauperrima  canem  veterrimum 
et  fidelissimum  habet  (dIco  hoc  animal  vetus  et  fidele 
ab  anti  antiqua  et  paupere  possideri).  Ab  hoc  animal! 
vetere  et  fidell  maxime  amatur  femina  vetus  (dIco  femi- 
nam  amari),  ab  hac  anu  dlligentissime  curatur  canis. 

10  —  Canis  igitur  esurit,  et  cibus  ei  ex  armario  ab  anu 
petitur  (dico  cibum  peti,  et  saepe  antehac  petitum 
esse).  Quae  a  canibus  libentissime  eduntur?  Libenter 
editur  caro,  placentae  libentius  fortasse,  sed  libentis- 
sime ossa  (dIco  carnem  placentas  ossa  ab  animalibus 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  43 

caninis,  et  ossibus  exceptis  ab  hominibus  quoque  edi,  is 
hominibusque  idonea  esse). 

Sic  OS  a  femina  petitur.     Saepe  antehac  armarium 
apertum  esse  et  ossa  petlta  et  reperta  esse  puto,  sed 
hodie  armarium  vacuum  esse  invenit  anus.     Tum  la- 
crimavit,  et  canis  in  dies  ieiunior  factus  est.     Nonne  20 
creditis  anum  quoque  ieiunam  factam  esse?    Sed  pau- 
cos  post  dies  animal  illud  fidele  vita  excessit,  —  fame 
mortuum  est.     Puto  feminam  illam  miserrimam  mori 
velle,  sed  non  moritur.    Lente  surgit,  lentius  ad  canem 
suum  it,  lentissime  oculos  canis  claudit.    Hunc  fideliter  25 
amavit,  fidelius  curavit,  fidelissime  sepelivit. 
Hinc  illae  lacrimae! 

PENSUM  XXX 

Iterum  fabula  de  anu  a  me  vobis  narratur,  sed  banc 
feminam  vobis  nondum  latinls  litteris  notam  esse 
puto.  Haec  femina  veterrima  in  calceo  vixisse  dici- 
tur  (calceum  tali  rei  minime  idoneum  eam  incoluisse 
audio).  Multos  filios,  plures  filias  habuit;  hi  omnes  5 
liberi  magnum  strepitum  magnumque  clamorem  fe- 
cerunt;  sed  peiores  liberi  maiores  clamores,  pessimi 
maximos  sustulerunt.  Pueri  puellaeque  multum  a 
matre  sua  amati  sunt,  sed  silentium  plus  ab  ea  ama- 
tum  est.  Itaque  primum  parvus  puer.ad  matrem  voca-  10 
tus  est;  ius  illi  datum  est,  sed  panis  non  datus  est. 
Magna  voce  conclamavit,  et  anus  iterum  ilium  ad  se 
vocavit,  et  palma  sua  ei  gravem  plagam  inflixit.  Inde 
ad  lectulum  celeriter  missus  est.  Deinde  minor  puella 
a  matre  appellata  est,  ius  huic  quoque  sed  non  panis  15 


44  beginners'  latin 

datus  est  (dico  minorem  puellam  appellatam  esse,  ius 
datum  esse,  panem  non  datum  esse).  Haec  maiore 
voce  conclamavit ;  ad  matrem  vocata  est,  a  matre  per- 
cussa  est,  celerius  ad  lectulum  missa  est.  Et  omnibus 
20  liberls  idem  datur:  primum  ius,  et  postea  plagae;  pri- 
mls  multum  iuris  et  paulum  plagarum;  ultimls  minus 
iuris,  et  plus  plagarum.  Celeriter  eunt  primi  ad  lec- 
tulos,  celerrime  eunt  ultimi. 

Poema  quod  infra  scrlptum  est  facillime,  ut  opinor, 
25  intellegetis. 

Anxia  vixit  anus,  solea  conclusa  minuta, 
Pressaque  tot  puerls  et  nescia  quid  sit  agendum. 
Ius  illls  tepidum  quae  cum  sine  pane  parasset, 
Saeva  flagellavit  curictos,  cubitumque  remlsit. 


PENSUM  XXXI 

Formulam  Primam  vel  Formulam  Secundam  in 
Tempore  Praesenti  (Pensum  I,  Pensum  II)  et  in  Tem- 
pore Praeterito  (Pensum  XIV)  expressam  iam  habui- 
mus.  Formulas  in  Tempore  Futuro  expressas  hie 
habemus. 

I.  Vox  AcTiVA.  (Heri  mappam  percuss!:  hodie 
mappam  ferio.)    Crds  mappam  feriam. 

Quaestio  est:  Quid  fades?    Quid  faciam?    Quid  faciei?  et  c. 

Cras  feriam,  feries,  feriet. 

Cras  feriemus,  ferietis,  ferient. 

Cras  induam,  indues,  induet. 

Cras  induemus,  induetis,  induent. 


PENSA   DISCIPULIS    CONSCRIPTA 


45 


Cras 

rapiam, 

rapies, 

rapiet. 

Cras 

rapiemus, 

rapietis, 

rapient. 

Oas 

spectabo, 

spectabis, 

spectabit. 

Cras 

spectabimus, 

spectabitis, 

spectabunt. 

Cras 

torquebe, 

torquebis, 

torquebit. 

Cras 

torquebimus, 

torquebitis, 

torquebunt. 

Cras  mappam  feriam. 
Cras  mappam  induet. 

Cras  puella  cucullum  rapiet. 

Cras  effigiem  spectabitis. 

Cras  animalia  mappas  torque- 
bimt. 


Dic6  me  eras  mappam  percus- 

sunim  esse. 
Dico  eum  (earn)  eras  mappam 

induturum  (induturam)  esse. 

Died    puellam    eras    eucullum 

rapturam  esse. 
Dieo  vos  eras  effigiem  speeta- 

turos  esse. 
Dico  animalia  eras  mappas  tor- 

tura  esse. 


II.  Vox  Passiva.  In  Penso  XXVIII  Tempus 
Praesens  et  Tempus  Praeteritum  habuistis.  (Heri 
mappa  percussa  est:  hodie  mappa  feritur.)  Cras 
mappa  ferietur. 

Quaestio  est:  Quid  fiet? 

Cras  mappae  ferientur. 
Cras  cuculli  induentur. 
Cras  ossa  rapientur. 
Cras  libri  spectabuntur. 
Cras  aures  torquebuntur. 

Dico  mappam  eras  percussum 
iri. 


Cras  mappa  ferietur. 
Cras  eueullus  induetur. 
Cras  OS  rapietur. 
Cras  liber  speetabitur. 
Cras  auris  torquebitur, 

Cras  mappa  ferietur. 


Cras  eueullus  induetur. 

Cras  OS  rapietur. 

Cras  libri  spectabuntur. 

Cras  meae  aures  torquebuntur. 


Died  cucullum  eras  indutum  iri. 
Died  OS  eras  raptum  iri. 
Dico  libros  eras  spectatum  iri. 
Dico  meas  aures  eras  tortum 


46  beginners'  latin 

Verba  Deponentia  formas  plerumque  passivas,  signi- 
ficationes  actlvas  habent. 

Partes  Principales,  exempli  gratia,  sunt:  Sequor:  fie- 
qui:  secutus  sum, 

Hodie  sequor Dico  me  hodie  sequi. 

Heri  secutus  sum Dico  me  heri  secutum  esse. 

Cras  sequentur      Dico  eos  eras  secuturos  esse. 

Imperativus:  (Tu)  sequere.  (Vos)  sequimini. 
Partes  Principales:  Siun:  esse:  fui:  futurus. 
Tempus  Futurum:  Ero.      Eris.     Erit.     Erimus.    Eritis.    Enmt. 

Partes  Principales:  Possum:  posse:  potui,  (Infinitivum  Futurum 

deest) 
Tempus  Futurum:  Potero.  Poteris.  Poterit. 

Poterimus.  Poteritis.  Potenmt. 


PENSUM  XXXII 

Debita  reddere  melius  est  quam  negare.  Aiunt 
quondam  in  urbe  Germanorum  permultos  mures 
habitavisse.  Magistratus  voluerunt  haec  animalia 
expellere,  sed  mures  manere  maluerunt.     'Teles  im- 

5  portabimus,"  dixerunt  elves;  sed  feles  hi  mures  non 
timuerunt.  ''Omnia  delebunt,"  dixerunt  cives;  et 
vero  paene  omnia  deleverunt.  Tum,  post  longum 
tempus,  ad  magistratus  venit  tibicen  senex.  "Ego 
expellam  vobis   hos  mures,"  dixit  hie  homo  procerus 

10  et  macer:  "sed  quid  mihi  dabitis?"     Tum  magistra- 
tes dixerunt  se  tibicini  m  nummos  daturos  esse. 

Aiunt  in  media  urbe  stetisse  tibicinem,  et  tibiis 
canere  coepisse;  statim  ex  omnibus  partibus  urbis 
venisse  mures.     "Ad  flumen  maximum  me  vertam," 


Magistratus  Mures  Tibicen 

1.  magistratus.      2.  cogitant.      3.  feles.      4.  mures.      5.  tiblccn 
macer.    6.  tibiis  canit.    7.  puer  pede  claudus. 


PENSA   DISCIPULIS    CONSCRIPTA  47 

dixit  tiblcen;  et  omnes  mures  secuti  sunt;  momento  is 
temporis  omnes  in  flumine  demersi  sunt  et  perierunt. 
Mox  revertit  ille  ad  magistratus,  quod  praemio  potiri 
voluit,  et  dixit,  ''Date  mihi  nummos  meos."  Sed 
magistratus  secum  cogitaverunt :  ''Mures  iam  occldit, 
non  poterit  illis  vltam  reddere;  hominem  dimittemus."  20 
Itaque  miserunt  nuntium,  et  iusserunt  hunc  dicere: 
"locus  fuit;  tinum  nummum  tibi  habebis." 

Quid  ergo  faciet  tibicen?  Attendite.  Tibias  iterum 
statim  capiet,  et  canet.  Et  nunc  convenient  omnes 
pueri  et  puellae,  et  tibicinem  sequentur.  Nee  patres  25 
nee  matres  nee  magistratus  eos  retinere  poterunt. 
Hoc  quoque  puto:  tibicinem  mox  ad  montem  mag- 
num adducturum  esse  liberos;  ilium  in  montis  latere 
ianuam  aperttirum  esse,  et  omnes  inituros  esse.  Unum 
puerum  aiunt  claudum  pede  fuisse,  et  nimis  lente  30 
processisse;  sic  relictus  est.  Certo  scio  hos  parentes 
numquam  postea  vidisse  liberos;  doluisse,  sed  eos  re- 
cipere  non  potuisse. 

Nonne  putatis  melius  esse  debita  reddere  quam 
negare?  35 

PENSUM  XXXIII 

Duo  nova  tempora  hoc  in  penso  discimus,  quorum 
nomina  sunt  Plusquamperfectum  et  Futurum  Perfec- 
tum.  Infra  et  formas  et  usus  Inspicite,  ut  omnia 
plane  intellegatis. 

I.   Nudius  tertius  mappam  torsi. 

Heri  dixl  me  mappam  iam  pridie  torsisse. 
Itaque,  heri  mappam  non  torsi,  sed  torseram. 


48  beginners'  latin 

A.  Tempus  Plusquamperfectum.    Vox  Activa. 

Quaestio ;  Quid  f eceras?  et  c. 

Torseram,  torseras,  torserat. 

Torseramus,         torseratis,  torserant. 

Indueram,  indueras,  induerat. 

Indueramus,         indueratis,         induerant. 

Percusseram,       percusseras,       percusserat; 
et  c. 

Mappam  torseram ;  (Kco  me  mappam  torsisse. 

B,  Tempus  Plusquamperfectum.    Vox  Passiva. 

Quaestio :  Quid  f  actirni  erat? 

Mappa  (a  me,  a  te,  a  nobis,  et  c.)  torta  erat. 
Mappa   induta  erat,  mappa   percussa  erat,  mappae  percussae 
erant. 

Mappa  induta  erat;  died  mappam  indutam  esse. 

II.   Hodie  dico  me  mappam  torquere. 
Cras  dicam  me  mappam  iam  torsisse. 
Itaque,  eras  mappam  non  torquebo,  sed  torsero. 

A,  Tempus  Futurum  Perfectum.    Vox  Activa. 
Quaestio:  Quid  feceris?  et  c. 

Torsero,  torseris,  torserit. 

Torserimus,  torseritis,  torserint. 

Induero,  indueris,  induerit. 

Induerimus,  indueritis,  induerint. 

Percussero,  percusseris,       percusserit; 

et  c. 

Mappam  torsero;  dico  me  mappam  torturum  esse. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  49 

B.  Tempus  Futurum  Perfectum.    Vox  Passiva. 
Quaestio :  Quid  factum  erit? 

Mappa  (a  me,  a  te,  a  nobis,  et  c.)  torta  erit. 

Mappa  induta  erit,  mappa  percussa  erit,  mappae  percussae  erunt. 

Mappae  percussae  erunt;  dico  mappas  percussum  In. 

PENSUM  XXXIV 

Venator,  qui  totum  diem  per  silvas  vagatus  erat,  ad 
tumulum  accessit  quern  antea  non  viderat.  Summas 
frondes  (quas  aves  congesserant)  amovit;  sub  quibus 
puerum  puellamque  invenit  qui  diu  ibi  dormlverant. 
Quorum  de  fato  (nam  mortui  erant)  haec  est  fabula.    5 

Voluerant  flores  carpere;  quos  pulcherrimos  intra  sil- 
vas abditos  esse  arbitrati  erant.  Quas  in  silvas  igitur 
erraverant,  sed  non  satis  magnum  numerum  colligere 
potuerant.  lam  multa  milia  passuum  iverant,  quae 
circiter  xx  esse  putaverunt,  et  advenerant  tenebrae  lo 
noctis.  Quae  timore  puellam  opprimere  coeperant, 
sed  frater  fortis  erat,  et  nondum  lacrima  ex  oculis 
illl  elapsa  erat.  Non  diu  dubitaverat,  sed  sororl 
dixerat:  ''Viam  reperire  non  possumus  per  quam  ad 
hunc  locum  pervenimus;  haec  arbor  sub  qua  stamus  is 
nos  per  noctem  defendet.  Est  bona  arbor,  cuius  glan- 
des  nobis  cibum  dabunt,  et  quae  ipsa  nobis  praesidio 
erit  a  tempestate;  cui  quoque  mane  gratias  agemus. 
Cras  bene  dormivero,  et  tu  bene  dormiveris;  sic  vali- 
diores  erimus."  Quo  dicto,  lassitudine  confecti  sub  20 
arbore  constiterant,  Deum  adoraverant,  ut  a  parenti- 
bus  docti  erant,  mox  dormlverant. 

Mane  evigilaverant  llberi,  et  recta  domum  Ire  con- 


50 


BEGINNERS    LATIN 


stituerant.  Sed  omnia  indicia  quae  antea  notare  con- 
25  sueverant  nunc  falsa  erant  —  arbores  quarum  rami 
longiores  fuerant,  consilium  agricolae  a  quo  de  via 
quaes! verant.  Dixerant,  "Sub  vesperum  domum  per- 
venerimus;  domo  non  longe  absumus;  domi  parentes 
nos  colent,  quibus  tam  diti  adventus  noster  exspecta- 
30  tus  erit."  Sed  non  pervenerant.'  Non  omnia  narrabo 
quae  fecerunt;  hoc  ad  finem  factum  esse  scio,  quod 
supra  narravi. 


Qui 

quae 

quod 

Qui 

quae 

quae 

Quern 

quam 

quod 

Quos 

quas 

quae 

Cuius 

cuius 

cuius 

Quorum 

quarum 

quorum 

Cui 

cui 

cui 

Quibus 

quibus 

quibus 

Quo 

qua 

quo 

Quibus 

quibus 

quibus 

PENSUM  XXXV 

tJnum  tempus  verb!  adhuc  restat  quod  vobis  non- 
dum  dedimus.  Si  dico  "torsV  significo  me  semel  an- 
tehac  torsisse:  quodsi  dicere  volo  me  saepe  vel  diu  vel 
consuetudine  aliquid  antehac  torsisse  (vel  conatum  esse, 
vel  coepisse  —  quae  significationes  rariores  sunt)  tum 
dico  torquebam.  Hanc  partem  verbi  Tempus  Imper- 
fectum  appellamus;  nonnumquam  quidem  idem  fere 
significat  quod  Tempore  Praeterito  quoque  significatur. 


L.    Vox  ACTIVA. 

Quaestio  est: 

Quid  faciebas?  et 

c. 

Mappam     feriebam, 

feriebas, 

feriebat, 

mappam      feriebamus, 

feriebatis, 

feriebant. 

Mappam      induebam, 

induebas, 

induebat, 

mappam      induebamus. 

,        induebatis, 

induebant. 

PENSA    DISCIPULIS    CONSCRIPTA 


51 


Mappam 

rapiebam, 

rapiebas, 

rapiebat, 

mappam 

rapiebamus, 

rapiebatis, 

rapiebant. 

Mappam 

spectabam, 

spectabas, 

spectabat, 

mappam 

spectabamus, 

spectabatis, 

spectabant. 

Mappam 

torquebam, 

torquebas, 

torquebat, 

mappam 

torquebamus, 

torquebatis, 

torquebant. 

Eram, 

eras,       erat, 

eramus,       eratis,       erant. 

Poteram,  poteras,  poterat,  poteramus,  poteratis,  poterant. 
Mappam  feriebam;  dico  me  mappam  percussisse. 
Mappam  torquebam;  dico  me  mappam  torsisse. 
In  ludo  eratis;  dico  vos  in  ludo  fuisse. 
Intellegere  poterant;  dico  illos  intellegere  potuisse. 

B.   Vox  Passiva. 

Quaestio  est :  Quid  fiebat?  et  c. 
Mappa  feriebatur;  mappae  feriebantur. 
Mappa  induebatur;  mappae  induebantur;  et  c. 
Mappa  induebatur;  dico  mappam  indutam  esse. 


PENSUM  XXXVI 

Fabulam  pernotam  saepe  audivistis  de  Washing- 
tonio  et  ceraso.  Hanc  fabulam  narrabo,  et  fortasse 
nonnulla  addam  quae  antehac  non  audivistis.  Geor- 
gius  cerasos  amabat  (semper  amavit),  et  pater  eius 
multas  cerasos  in  agro  suo  habuit.  Saturni  die,  quo-  s 
niam  ad  ludum  non  ibat  (consuetudine  non  iit), 
prima  luce  surrexit,  et  in  agrum  properavit.  lenta- 
culum  nondum  habuerat,  itaque  mox  esuriebat  (esu- 
rire  coepit).  Multas  cerasos  rubras  et  dulces  vidit,  et 
tangere  conabatur  (iterum  iterumque  conatus  est);  lo 
sed  tangere  non  potuit.  Mox  arborem  ascendebat 
(ascendere  conatus  est);  sed  nimis  parvus  fuit,  neque 


52  beginners'  latin 

imos  ramos   attingere   potuit.     Et   semper  esuriebat 
(maior  uno  quoque  momento  factus  est  fames);  et 

15  obllvlscebatur  (oblivlsci  coepit)  patrem  se  iussisse  se- 
curim  numquam  tangere;  post  longam  horam  non  iam 
se  continebat  (continere  conatus  est),  sed  ad  domici- 
lium  revertit  et  securim  petivit. 

Turn,  ut  verbo  dicam,  arborem  cecidit;  et  cerasos 

20  gustabat  (gustare  coepit);  sed  hoc  ipso  tempore  ad- 
venit  pater  eius,  et  puer  fugiebat  (fugere  voluit).  Sed 
pater  ''Mane"  inquit:  "aliquid  a  te  quaerere  volo." 
Georgius  lacrimabat  (lacrimare  coepit),  sed  pater  illl 
virgam  exhibuit,  et  quaes! vit,  "Quis  arborem  cecidit? 

25  Si  negabis  te  fecisse,  tibi  credam."  Et  Georgius  vir- 
gam spectabat  (diu  spectavit)  et  cogitabat  (diu  co- 
gitavit).  Pater  enim  severus  fuit,  et  magna  severitate 
puniebat  (semper  punivit).  Fllius  quoque  scivit  pa- 
trem hoc  tempore  sibi  non  ignoturum  esse.    Sed  fortis 

30  erat  (semper  fuit)  et  verax,  et  dixit:  "Ego,  pater,  ce- 
cidi.     Mentiri  non  possum.'' 

PENSUM  XXXVII 

In  hoc  penso  Conspectum  Verborum  cum  quaestio- 
nibus  habetis. 

I.     Vox   ACTIVA. 

p  p.     .  _,_    f  Facio:  facere:  feci:       factum. 

^        iTollo:  tollere:  sustuli:  sublatum. 
A.  Tempus  Plusquamperfectum. 
Quid  iam  antehac  feceratis?  Iam  antehac  sustuleramus. 

Quid  dicitis  (vos  iam  antehac 

fecisse)?      Dicimus  nos  iam  anteMc  sus- 

tulisse. 


Georgius  Cerasus 

1.  securis.  2.  decldit.  3.  cerasus.  4.  murus.  5.  virga.  6.  bi- 
dens.  7.  ollva.  8.  asparagus.  9.  malum  Punicum.  10.  glans. 
11.  alea.     12.  cerasi. 


PENSA  discipulTs  conscripta  53 

B.  Tcmpus  Praetcritum. 

Quid  antehac  fecistis?      ....  Antehac  sustulimus. 
Quid  dicitis   (vos  antehac  fc- 
cisse)?     Dicimus  nos  antehac  sustulisse. 

C.  Tempiis  Imperfeclum. 

Quid  consuetudine  faciebatis?  .  Consuetudine  tollebamus. 
Quid  dicitis  (vos  consuetudine 

fecisse)? Dicimus  nos  consuetudine  sus- 

tuUsse. 

D.  Tempus  Praesens. 

Quid  nunc  facitis? Nunc  toUimus. 

Quid  dicitis  (vos  nunc  facere)?  .  Dicimus  nos  nxmc  toUere. 

E.  Tempus  Fuiurum. 

Quid  posthac  facietis? Posthac  toUemus. 

Quid  dicitis  (vos  posthac  fac- 

turos  esse)? Dicimus  nos  posthac  sublatu- 

ros  esse. 

F.  Tempus  Futurum  Perfectum. 
Quid  post  tres  dies  iam  fece- 

ritis?        Post  tres  dies  iam  sustuleri- 

mus. 
Quid  dicitis  (vos  post  tres  dies 
iam  facturos  esse)? Dicimus  nos  post  tres  dies  iam 

sublaturos  esse. 

II.   Vox  Passiva. 

rFio:  fieri:         f actus  sum. 

Partes  Principalis:  ]  Habito:    habitare:  habitavi:  habitattim. 

iHabitor:  habitari:   habitata  simi    ( — urbs 
loquitur). 

A.  Tempus  Plusquamperfectum. 

Quid  iam  antehac  factum  erat?  .  Urbs  iam  antehac  habitata  erat. 

Quid  dicitis  (iam  antehac  fac- 
tum esse)? Dicimus   urbem   iam   antehac 

habitatam  esse. 


54  beginners'  latin 

B.  Tempus  Praeteritum. 

Quid  antehac  factum  est?    .    .   .  Urbs  antehac  habitata  est. 
Quid  dicitis   (antehac  factum 

esse)? Dicimus  urbem  antehac  habi- 

tatam  esse. 

C.  Tempus  Imperfectum. 

Quid  consuetudine  fiebat?      .   .  Urbs   cSnsuetudine   habitaba- 

tur. 
Quid  dicitis  (consuetudine  fac- 
tum esse)?      Dicimus  urbem  consuetudine 

habitatam  esse. 

D.  Tempus  Praesens. 

Quid  nunc  fit? Urbs  nunc  habitatur. 

Quid  dicitis  (nunc  fieri)?      .    .    .  Dicimus  urbem  nimc  habitari. 

E.  Tempus  Futurum. 

Quid  posthac  fiet? Urbs  posthac  habitabitur. 

Quid  dicitis    (posthac  factum 

in)? Dicimus  urbem  posthac  habi- 

tatum  iri. 

F.  Tempus  Futurum  Perfectum. 

Quid  iam  posthac  factum  erit?      Urbs  iam  posthac  habitata  erit. 
Quid  dicitis  (iam  posthac  fac- 
tum in)? Dicimus   urbem   iam   posthac 

habit&tum  iri. 


PENSUM  XXXVIII 

Primum  in  Penso  XXVIII  verbum  duabus  partibus 
confectum  videtis;  exempli  gratia,  Mappa  spectata  est. 
Haec  prima  pars  verbi  Participium  appellatur.  Verba 
plerumque  habent  participia  quattuor.  Hoc  modo  eis 
utimur: 


PENSA    DISCIPULIS    CONSCKIPTA 


55 


Spectatus:  spectata:  spectatum  ( — haec  iam  intellegitis). 

Spectatunis:  spectatunis  sum  idem  fere  signifieat  ac  spect&bd. 

Spectans :  Puor  cffigiem  spectans  earn  ferit,  id  est,  Puer  effigiem 
spectat  et  earn  ferit. 

Spectandus:  spectandus  simi  signifieat:  Necesse  est  me  spec- 
tan. 

Veniendiim:  veniendum  est  vobis  signifieat:  Necesse  est  vos 


Infra  scripta  sunt  Participial 


Pass. 

Act. 

Act. 

Pass.  Fitt. 

Praet. 

Put. 

Praes. 

(Gerundivum) 

Ferio: 

Percussus 

Percussurus 

Feriens 

Feriendus 

Induo: 

Indutus 

Induturus 

Induens 

Induendus 

Rapio: 

Raptus 

Rapturus 

Rapiens 

Rapiendus 

Specto: 

Spectatus 

Spectatunis 

Spectans 

Spectandus 

Torqueo 

:  Tortus 

Tortunis 

Torquens 

Torquendus' 

Haec  verba  summa  cura  inspicite,  saepe  enim  vobis 
usurpanda  erunt: 

(Ego)  volo,  (tu)  vis,       (ille)  volt; 

(Nos)  volumus,   (vos)  voltis,  (ill!)  volunt. 
Volebam,  et  c.  (simile  est  verbo  "induere"). 

Eodem  modo :  Nolo,  non  vis,         non  volt; 

Nolumus,  non  voltis,    nolunt. 

Nolebam,  et  c. 


Et  hoc  quoque:  Malo,  mavis, 

Malimius,  mavoltis, 

Malebam,  et  c. 

Horum  verborum  partes  piincipMes  hae  sunt: 
Volo:   velle:  volui.     Nolo:  nolle:  nolui. 
m&lui. 


mavolt; 
malunt. 


Maid:  malle: 


56  beginners'  latin 


PENSUM  XXXIX 


Quondam  in  Graecia  habitavit  puer,  cui  nomen  fuit 
Phaethon.  Hie  matrem  amantem  habuit,  et  pater, 
filio  non  cognitus  (tantum  cognatus)  fuit  Apollo. 
Mater  Phaethonti  quaerenti  multa  narrabat  de  patre 

5  cius,  splendent!  deo  solis.  Itaque  puer  multum  se 
iactabat,  dicens  amicis  suis  se  esse  filium  solis.  Paulo 
post,  amici  hunc  gloriantem  oderant,  et  dixerunt  illi 
demonstrandum  esse  Apollinem  esse  patrem.  Respon- 
dit  se  hoc  facttirum  esse.    Fllio  quaerenti  (et  querenti) 

10  mater  dixit:  ''Versatur  mane  in  regione  solis  orientis 

pater  tuus;  eo  eundum  est  et  petendum.     Ego  comes 

Ire  non  possum;  sed  ille  sciet  te  esse  suum  ipsius  filium." 

Itaque  puer  in  eam   partem  processit.     Mox  non 

impeditus  ad  patrem  pervenit,  et  omnia  illl  narravit. 

15. Furore  incensus  propter  contumeliam  puerorum  Apollo 
dixit  se  quodcumque  rogaret  filio  dattirum  esse. 
Filius  ignorans  dixit  se  velle  equos  solis  illo  ipso  die 
per  caelum  agere.  Cui  pater,  "Hoc  tibi  minime  est 
petendum,"  inquit,  ''equi  tibi  non  sunt  parituri."    Sed 

20  diu  recnsans  postremo  permisit  hoc  filio  quod  iura- 
verat.  Itaque  Phaethon  in  currum  ascendit,  Aurora 
ab  Apolline  iussa  fores  aperuit,  et  equi  a  rege  appel- 
lati  in  caelum  exierunt. 

Duas  horas  nihil  timcns  puer  bene  agebat,  sed  equi 

25  scientes  se  non  ab  Apolline  regi,  tandem  ab  itinere 
discesserunt,  et  propius  terram  contendebant.  Arbores 
virides,  rivos  fluentes,  agros  virentes,  incendebant; 
omnes  quoque  in  Africa  habitantes  nigri  facti  sunt, 
et  ad  hunc  diem  nigri  manent.     Exinde  longe  a  terra 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  57 

discesserunt  equi  perterriti,  et  omnia  frigebant.  Mag-  so 
nis  clamoribus  rogabant  lovem  patientes  mortalcs, 
dicentes  se  morituros  esse.  Et  luppiter  e  somno 
evigilans  misit  fulmen,  et  Phaethon  statim  e  caelo 
delectus,  mortuus  et  igni  crematus,  in  flumen  concidit, 
et  ad  hoc  tempus  a  Cycno  amico  in  aqua  petitur.        35 


PENSUM  XL 

Commemorant  scrlptores  in  Sicilia  insula  fuisse 
puellam,  Proserpinam  appellatam.  Cum  aliis  puellis 
pari  aetate  cottldie  ad  colles  exibat.  Quodam  die 
mediae  aestatis  complures  harum  puellarum  coUoque- 
bantur;  altera  pars  prope  flumen  in  aequo  loco  gradus  s 
conferre  volebat,  aliae  mare  conspiciendi  causa  collem 
ascendere  maluerunt.  Proserpina  se  cum  illls  con- 
iunxerat  quae  collem  delegerant,  nam  neque  altitude 
neque  difficultas  iter  conservandi  illam  impedivit. 
Celeritate  omnes  illi  cesserunt,  auctoritas  illius  ab  10 
omnibus  accepta  est,  cupide  conferto  agmine  illam 
consequebantur. 

Non  longe  ab  altera  parte  aberant,  atque  ceterae 
puellae  flores  iam  carpebant.  Proserpina  autem  dux 
adhuc  nolebat  sinum  floribus  complere;  primum  quas-  is 
dam  herbas  carpere  voluit,  quod  anum  aegram  cogno- 
verat,  cui  copiam  cottidianam  fructuum  et  herbarum 
cum  dlligentia  adferebat.  Herbae  in  corbem  amplum 
coniectae  erant,  quem  dextra  manu  secum  portare 
coacta  est;  deinde  alias  animum  advertit,  et  mox  suae  20 
cohort!  aderat.  Hae  fructus  et  bacas  iam  compara- 
verant,  et  prandium  commune  collocaverant. 


58 


BEGINNiiRS'  LATIN 


Post  satis  longum  tempus  edere  destiterunt  et 
domum   gradtis   referendi   consilium   ceperunt.      lam 

25  decretum  erat  voluntati  Proserpinae  concedere,  sed 
subito,  ''Sonitum  audio,"  monet  puella  prope  Proser- 
pinam  sedens,  "aliquis  adest."  Colloquio  omnes  de- 
sist unt,  neque  timore  affectae  se  commovere  audent. 
Quod  nolunt,  vident;  nam  ex  propinquo  loco  adoritur 

30  deus  terribilis,  bidente  armatus,  et  certo  sciunt  ilium 
Plutonem  esse.  Statim  confirmat  se  Proserpinam  no- 
lentem  volentem  ad  sua  regna  delaturum  esse,  et 
rapit.  Magna  voce  clamant  puellae,  sed  auxilium  ad- 
ferre  non  possunt,  et  cum  captiva  pulcherrima  abit 

35  deus. 

PENSUM  XLI 

Modum  novum  habemus,  neque  Indicatlvum  neque 
Infinitivum,  sed  Subiunctivum.    Illustratur  in  hac 


Formula  Quinta: 


Quaero 

quis         me                feriat. 

Animadverto 

cuius       cucullum      induat. 

Exquiro 

cui           nummum      rapiat. 

Rogo 

quem                            spectet. 

Ostendo       a 

quo          mappa           torqueatur. 

Tempus  Praes£ns  ModI  SubiunctIvI: 

Feriam, 

ferias,               feriat. 

Feriamus, 

feriatis,             feriant. 

Feriatur, 

feriantur. 

Induam, 

indues,             induat. 

Induamus, 

induatis,           induant. 

Indu&tur, 

induantur. 

PENSA   DISCIPULIS    CONSCRIPTA 


69 


Rapiam, 

Rapiamus, 

Rapiatur, 

Spectem, 

Spectemus, 

Spectetur, 

Torqueam, 

Torqueamus, 

Torqueatur, 


rapias, 

rapiatis, 

rapiantur. 

spectes, 

spectetis, 

spectentur. 

torqueas, 

torqueatis, 

torqueantur. 


rapiat. 
rapiant. 

spectet. 
spectent. 

torqueat. 
torqueant. 


Haec  qiioque  animadvertite: 

Velim,  veils,  velit,  velimus,  velitis,  velint. 

Nolim,  et  c,     Malim,  et  c. 

Sim,  sis,  sit,  simus,  sitis,  sint. 

Earn,  eas,  eat,  eamus,  eatis,  eant. 

Possim,  possis,  possit,  possimus,  possitis,  possint. 


PENSUM  XLII 

Animadvertunt  puellae  quales  equi  currum  trahant, 
et  quam  in  partem  deus  feratur;  sed  ne  haec  quidem 
CererT  matri  indicavisse  videntur.  Vespere  Proserpina 
domum  non  revertitur,  itaque  mater  existimat  aliquid 
mall  certe  ill!  accidisse.  Itaque  egreditur,  magis  et 
magis  calamitatem  verens.  Per  totam  noctem  mulier 
misera  errationem  non  intermittit,  vix  credens  tantum 
f acinus  susceptum  esse  quantum  f rater  fecerat.  (Nam 
Ceres  soror  Plutonis  fuisse  dicitur.) 

Interim  Pluto  ereptam  virginem  cohortatur  ad  aml- 
citiam,  si  non  ad  amorem;  modo  pollicetur,  modo 
minatur;  ilia  libertatem  tantum  deslderat,  neque  libe- 
ratur.     Tandem  in  fuga  ad  rivum  progress!  sunt,  qui 


10 


60  beginners'  latin 

inimicus  illis  se  obicit  velut  murum.    Pluto  non  pos- 

15  tulat  cur  se  obiciat,  sed  certo  ictu  terrain  ferit,  ibique 
fit  magnus  hiatus.  Certo  sciens  quo  eant,  Proserpina 
zonam  suam  in  rivum  iacit.  Progrediuntur,  et  mox  in 
regnum  Plutonis  intrant. 

Sed  quid  putatis  interea  facere  Cererem?     Diu  va- 

20  gatur,  sed  nemo  docere  potest  ubi  sit  filia.  Et  iam 
spes  fere  deest;  ambulat  casu  prope  rivum  in  Italia, 
et  subito,  mirabile  dictu,  —  zonam  videt.  Statim  fi- 
liae  esse  cognoscit,  et  capit.  Progreditur,  et  mox  ad 
fontem  venit,  cui  nomen  est  Arethusa.     Dormit  Ceres, 

25  et  fons  loquitur.  Hie  fons  —  paene  incredibile  est  — 
subter  terram  descendit,  regna  Plutonis  praeterit,  paulo 
post  in  Sicilia  exit.  lUe  memoria  tenet,  se  Proserpinam 
vidisse,  itemque  matrem  certiorem  facit  ubi  sit.  Do- 
let  Ceres,  quod  censet  Proserpiilam  numquam  llberam 

30  egressuram  esse.  Dolet  multitude  gentium,  quod  Ce- 
res constituit  terram  fructibus  non  diutius  iuvare,  et 
hiems  acris  omnes  herbas  interficit. 


PENSUM  XLIII 

I.  Si  te  ad  amicum  meum  mitto  (vel  misl),  prop- 
terea  quod  volo  (vel  volui)  te  ei  aliquid  dicere ; 

(a)  Mitto  te  ut  hoc  dicas ;  vel 
(6)  Misi  te  ut  hoc  diceres. 

II.  Quodsi  te  retineo,  propterea  quod  nolo  (vel  no- 
lui)  te  el  id  dicere; 

(c)  Retineo  te  ne  hoc  dicas ;  vel 

(d)  Retinui  te  ne  hoc  diceres. 


PENSA    DISCIPULIS    CONSCRIPTA 


61 


III.  In  seiitentils  (b)  et  (d)  supra  scrlptis,  novam 
verbi  formam  habetis  quam  Tempus  Imperfectum 
Modi  Subiunctivi  appellamus. 

Habetis  igitur 

A.    FORMULAM   VI. 

Fecit  hoc  quo  nobilior  fieret. 
Imperavit  militibus  ut  oppidum  intrarent. 
Nuntiavit  victoriam  ne  munitioni  noceretur. 
Appellavit  equitem  £ui  portam  aperiret. 
Liberavit  captivos  ne  carcerem  labefacerent. 

Tempus  Imperfectum  Modi  SubiunctivI: 

Fierem,  fieres,  fieret. 

Fieremus,  fieretis,  fierent  ( —  induerem). 

Intrarem,  intrares,  intraret. 

Intraremus,  intraretis,         intrarent  ( —  spectarem). 

noceret. 

nocerent  ( — torquerem). 


Nocerem, 
Noceremus 


noceres, 
noceretis, 


Aperirem,  aperires,  aperiret. 

Aperiremus,  aperiretis,  aperirent  ( — ferirem). 

Labefacerem,  labefaceres,  labefaceret. 

Labefaceremus,  labefaceretis,  labefacerent  ( —  raperem). 


B.  Sententiae  Formulae  VI  supra  scriptae  hoc 
modo  conformarl  possunt,  si  Tempus  Praesens  ustir- 
pamus: 

Facit  hoc  quo  nobilior  fiat. 
Imperat  militibus  ut  oppidum  intrent. 
Nuntiat  victoriam  ne  munitioni  noceatur. 
Appellat  equitem  qm  portam  aperiat. 
Liberat  captivos  ne  carcerem  labefaciant. 


62  BEGINNERS^  LATIN 


PENSUM  XLIV 

Omnes  gentes  esuriebant,  et  manus  ad  lovem  tolle- 
bant  petentes  ut  populos  servaret.  Illi  enim  providere 
n5n  poterant  ne  universi  fame  opprimerentur  et  peri- 
rent.  Tam  diu  querebantur  quam  diu  luppiter  resis- 
5  tebat;  et  tandem  tot  precibus  superatus  deus  statuit 
Proserpinam  liberare,  hac  tamen  condicione,  ut  puella 
iiirare  posset  se  nihil  in  regno  Plutonis  edisse.  Itaque 
Ceres  ipsa  profecta  est  ut  filiam  sumeret,  et  iam  paene 
effecerat  id  quod  voluit,  Plutone  invito. 

10  Sed  umbra  quaedam  illas  prohibebat  ne  ex  regioni- 
bus  mortis  exirent,  cupiens  ut  puella  longe  a  superis 
semper  habitaret.  Cognoverat  enim,  quod  Proserpina 
fortasse  iam  oblita  erat,  eam  illo  ipso  die  sex  semina 
mall  PunicI  edisse.    Lacrimae  nihil  valuerunt;  non  licuit 

15  puellae  totum  annum  in  terra  versari,  sed  necesse  erat 
sex  menses  in  utraque  regione  vivere.  Ubi  in  nostra 
terra  est,  natura  plurimis  floribus  ornatur,  aves  can- 
tant,  nascuntur  et  crescunt  omnia,  ut  per  reliquam 
partem,  anni  vitam  sustineant  et  per  longam  hiemem 

20  ad  edendum  titilia  sint.  Sed  ubi  invita  sub  terram 
descendit,  caelum  lacrimat,  undique  mutantur  omnia, 
ne  gentes  humanae  mortis  oblivisci  incipiant,  nee  iam 
"Memento  mori"  dicant.  Poenaih  dat  natura  quod 
haec  optima  puella  sex  semina  comedit,  et  umbra  ilia 

25  malevolens  ea  quae  perspexerat  Plutoni  detulerat. 
Gratias  dis  omnibus  oportet  agl  quod  sex  potius  quam 
duodecim  edit,  nam  nunc  quidem  plerlque  putant  nos 
vix  satis  longam  habere  aestatem,  nimis  longam  hie- 
mem pati. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA 


63 


PENSUM  XLV 

I.  Si  nunc  puerum  spectas  et  huius  pueri  nomen 
scire  volo,  hoc  quaero,  **Dic  mihi  quern  spectes." 
(Vide  in  Penso  XLI  *'Rogo.")  Quodsi  antehac  hunc 
puerum  spectabas  vel  spectavisti  vel  spectaveras,  hoc 
quaero,  ''Die  mihi  quern  spectaveris."  Hoc  verbum 
(spectaveris)  in  Tempore  Perfect©  Modi  Subiunctivi 
est. 

II.  Si  iam  antehac  puerum  spectaveras,  et  eius 
nomen  scire  volui  vel  volebam,  tum  quaesivi  (quaere- 
bam)  quern  spectavisses.  Hoc  verbum  (spectavisses) 
in  Tempore  Plusquamperfecto  Modi  Subiunctivi  est. 
Formas  igitur  et  sententias  infra  habemus. 


A.   Tempus  Perfectum  Modi  Subiunctivi; 


Percusserim, 
Percusserimus, 
Induerim, 
Rapuerim, 
Percussus  sit; 
Indutus  sit; 


percussens, 
percusseritis, 
indueris, 
rapueris, 
percuss!  sint; 
raptus  sit ;  et  cetera. 


percusserit. 
percusserint. 
induerit,  et  c. 
rapuerit,  et  c. 


B.  Tempus  Plusquamperfectum  Modi  Subiunc- 
tIvI: 


Percussissem, 
Percussissemus, 
Spectavissem, 
Torsissem, 
Percussus  esset; 
Spectatus  esset; 


percussisses, 

percussissetiS; 

spectavisses, 

torsisses, 

percuss!  essent; 

tortus  esset;  et  cetera. 


percussisset. 
percussissent. 
spectavisset,  et  c. 
torsisset,  et  c. 


64  beginners'  latin 

C.  Animadvertite  summa  cum  ctira  quae  tempora 
ustirpentur: 

Scio  quern  nunc  spectes  et  quern  antehac  spectaveris. 
Sciebam  quern  illo  tempore  spectares  et  quern  iam  antehac 
spectavisses. 

D.  Etiam  coniunctionem  cum  habemus;  respondet 
quaestioni  quando,  vel  quaestioni  cur;  hi  ambo  usus  in 
sententils  Infra  scriptis  illustrantur.  Tertiam  quoque 
significationem  habet  cum,  quae  hac  sententia  illus- 
tratur;  Cum  caecus  sit,  tamen  beatus  est;  id  est, 
Caecus  est,  sed  tamen  beatus  est.  In  hac  significa- 
tione  cum  eadem  tempora  et  modos  habet  quae  cum 
quod  quaestioni  cur  respondet.    Sequitur 

Formula  VII: 

Quando,  O  turpis,  dormis?  Cum  labor  adest  (aderit,  adfuit), 
dormio. 

Cur,  O  turpis,  dormis?     Cimi  labor  adsit  (adfuerit),  dor- 

mid. 

(Possumus  usurpare  dormivisti,  dormivi,  si  tempus  perfectum, 
non  tempus  praeteritum,  significatur.) 

Quando,  6  audax,  pugnabas?    Cum  hostes  adorirentur  (adorti 

essent),  pugnabam. 
Ciir,         6  audax,  pugnabas?    Cimi  hostes  adorirentur  (adorti 

essent).  pugnabam. 

(Possumus  ijsurpare  pugnavisti,  si  tempus  praeteritum,  non 
tempus  perfectum,  significatur:  vel  possumus  uti  pugnaverfis.) 

Quando,  6  iiiste,  superabis?     Cum  ius  valebit  (valuerit,  —  in- 

dicativum)  superabo. 
Cur,         O  iiiste,  superabis?    Cum  ius  valeat  (valuerit,  —  sub- 

iunctlvuiii)  superabo. 

(Possumus  Qsurpare  superaveris  in  loco  vocabuli  superabis.) 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  G5 

PENSUM  XLVI 

Cum  iam  fabulas  de  hominibus  pcrnotas,  nonnullas 
etiam  de  dis  et  deabus  antiquis  minus  notas  audiveri- 
tis,  de  bello  antlquissimo  nunc  narrabo.  Vos  omnes 
de  Caesarc  scltis,  cum  clarissimus  imperator  omnium 
Romanorum  fuerit.  Cum  in  Bclgis  bellum  gererct,  s 
multas  nationes  facile  superabat,  sed  Nervii  se  tradcre 
nolebant;  legationem  ad  Caesarem  non  mittebant, 
pacem  recusabant,  cum  se  Romanis  virtute  praestare 
putarent.     Quare  Caesar  constituit  Nervios  vincere. 

Audlverat  eos  trans  Sabim  flumen  exercitum  constitu-  lo 
isse,  ubi  impetum  Romanorum  exspectabant.   Proximae 
flumini  erant  silvae,  in  quibus  omnes  copias  tenebant. 
Ab  utraque  ripa  fluminis  nascebantur  coUes;  in  altera 
cum  essent  hostes,  in  altera  Caesar  castra  posuit.     Ut 
mos  erat  cum  hostibus  appropinquaret,  sex  legiones  15 
praemisit  quae  castra  munlrent,  equitatum  ad  flumen 
misit  qui  hostes  pellerent.    Sed  cum  hi  ad  ripam  venis- 
sent,  Nervii  in  eos  vehementer  impetum  fecerunt,  et 
usque  ad  vallum  castrorum  Romanorum  persequeban- 
tur.     Cum  milites  in  opere  occupati  essent,  quidam  20 
praeterea  longius  aggeris  petendi  causa  processissent, 
tamen   Caesar   omnes   celeriter   revocavit,    aciem   in- 
struxit,  signum  pugnandi  dedit. 

Propter  celeritatem  hostium  omnia  non  secundum 
ordinem  rei  mllitaris  fiebant.  In  sinistra  parte  aciei  25 
instituta  erat  decima  legio  cui  praeerat  Labienus  le- 
gatus;  contra  hanc  pugnabant  socii  Nerviorum,  Atre- 
bates  nomine;  hi  ne  paulisper  quidem  resistebant,  sed 
in  flumen  reiecti  sunt;  ad  postremum  vix  unus  super- 


66  BEGINNERS^  LATIN 

30  f uit.  Cum  castra  a  fronte  quoque  nudata  essent,  unde 
milites  hostes  persequentes  discesserant,  omnes  Nervii, 
ab  ills  ducti  qui  summam  imperi  tenebat,  ad  hunc  lo- 
cum contenderunt.  Castra  facile  occupabant,  quod 
cum  vidissent,  ei  qui  cum  impedlmentis  veniebant  per- 

35  territi  fugiebant. 

PENSUM  XLVII 

Perlegite  iterum  capita  I  et  II  Pens!  XLIII.  Deinde 
haec  animadvertite. 

I.   Sententias  plane  explico  (vel  explicavi);  itaque 
eas  intellegitis  (vel  intellexistis).    Id  est: 
(a)  Tam  plane  explico  ut  intellegatis ;  vel 
(6)  Tam  plane  explicavi  ut  intellegeretis. 

II.  Quodsi  non  plana  sed  obscura  est  (vel  erat)  ex- 
plicatio : 

(c)  Tam  obscure  explico  ut  non  intellegatis ;  vel 

(d)  Tam  obscure  explicavi  ut  non  intellegeretis. 

Habemus  igitur 

FORMULAM  VIII: 

Ratio  ea  (talis)  est  quae  ab  omnibus  probetur  (probata  sit). 

Exemplum  tam  commodum  dedit  ut  rem  lucide  explanaret. 

Sententias  tam  facile s  proponam  ut  omnes  conscribere  pos- 
sint. 

tJsum  scribendi  tam  singularem  magister  habuerat  ut  nem6 
scripturam  legere  posset. 

Litteras  ita  scripserit  ut  classis  significationem  non  intellexe- 
rit. 

Tanta  gladiS  utfibfttur  ut  viri  vir6s  eius  experiri  nollent. 


Castra  et  Proelium  Caesaris 

1.  equitatus.  2.  equi.  3.  currus.  4.  hasta.  5.  gladius.  6.  mu- 
cro.  7.  scutum.  S.  castra.  9.  agger.  10.  turres.  11.  impedi- 
menta. 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  67 


PENSUM  XLVIII 

Itaque  evenit  ut  fortuna  Romanos  paene  desereret. 
Equites  Treverorum,  qui  socii  erant,  quoniam  legiones 
premi  et  hostes  castra  obtinere  viderent,  ad  suam  civi- 
tatem  reverterunt.  Romanos  victos  esse  et  spem  sa- 
lutis  amisisse  renuntiaverunt.  Sed  Caesar,  sic  ut  saepe  6 
antea  fecerat,  et  mllitibus  et  centurionibus  et  tribunis 
et  legatis  fidem  integram  habebat;  quam  quidem  opl- 
nionem  virtutis  merebantur.  Ad  dextrum  cornu  pro- 
fectus  est,  ut  subsidium  suis  ferret;  sed  Nervii  tam 
vehementer  eos  premebant  ut  duodecima  legio,  et  lo 
praesertim  cohors  quarta,  vix  resistere  posset.  Caesar 
primum  militi  scutum  detraxit,  quod  ipse  tam  celeriter 
venerat  ut  omnia  quae  ad  arma  pertinerent  secum  non 
attulisset;  deinde  tam  acriter  pugnavit  ut  etiam  vol- 
neratl  pedites  ultro  similes  integris  fierent  et  principem  is 
sequerentur. 

Multum  adiuvabant  legio  septima  quoque  et  duae 
legiones  quibus  negotium  fuerat  ut  post  commeatui 
subsidio  venlrent.  111!  quidem  qui  ad  ulteriorem  par- 
tem castrorum  fugerant,  quod  timerent  ne  occiderentur,  20 
non  iam  periculum  videbant,  et  sine  tells  pugnabant. 
At  hostes  Romanis  virtute  pares  erant;  cum  primi  ce- 
cidissent,  poster!  in  eorum  locum  processerunt,  et  cor- 
poribus  eorum  institerunt,  ut  quasi  a  castello  vel  turri 
tela  in  nostros  conicerent.  Neque  ulli  ex  multis  mili-  25 
tibus  volnus  a  tergo  acceperunt. 

Postridie  eius  diei,  post  victoriam  Romanorum  nun- 
tiatam,  maiores  natu  Caesarl  suos  publice  dediderunt. 
Ex  senatti  dixerunt  tres  solos  superesse,  et  se  potesta- 


68  BEGINNERS^  LATIN 

30  tern  suam  totam  amisisse,  neque  res  publicas  neque 
privatas  iam  habere.  Caesar  eos  oratione  benigne  co- 
hortatus  est,  neque  obsides  postulavit;  haec  quoque 
beneficia  illls  dedit;  suos  vicos  permisit  ut  retinerent, 
et  finitimis,  qui  neque  familiares  neque  necessarii  es- 

35  sent,  imperavit  ut  ab  uUa  suspicione  iniuriae  se  suos- 
que  prohiberent. 


PENSUM  XLIX 

Sequuntur  octo  sententiae,  quibus  illustrantur 
genera  casus  "Ablativi  Absolut!,"  qui  appellatur. 
Sententiae  blnae  scriptae  sunt,  et  re  vera  idem 
significant  ambae  quas  sic  coniunctas  videtis. 

Ciim  lex  cognita  esset,  turn  consul  officium  non  deseruit. 
Lege  cognita,  consul  officium  non  deseruit. 

Cum  provincia  servata  esset,  ea  de  causa  quaestor  im- 
peratori  praemium  dedit. 

Provincia  servata,  quaestor  imperatori  praemium  dedit. 

Cum  ventus  surgat,  tamen  magnum  numerum  navitmi 
non  videmus. 

Vento  surgente,  magnum  numerum  navium  non  videmus. 

Si  soror  parata  est  neque  caput  movet,  turn  frater  has- 
tam  iacit. 

Sorore  parata  neque  caput  movente,  hastam  iacit. 

Quondam  fuit  apud  Romanes  puella  pulcherrima, 

nomine  Lara.    Huius  pulchritudinem  mirabantur  om- 

nes,  maxime  tamen  loquax  erat,  neque  a  prima  hora 

die!  usque  ad  vesperum  tacebat.    love  quondam  cum 

6  deliciis  suis  colloquente,  audivit  Lara,  et  omnia  lunoni 


PENSA   DISCIPULIS   CONSCRIPTA  69 

narravit.  Hac  re  mox  cognita,  luppiter  valde  iratus 
Laram  comprehendit  et,  lanio  terribili  adhibito,  per- 
fecit  ut  lingua  puellae  absclderetur.  Deinde  Mercuric 
imperavit  ut  Laram  ad  concilia  inferorum  duceret,  ubi 
lingua  abscisa  in  aeternum  muta  maneret.  Itaque  lo 
deus,  puella  comitante,  ad  regna  Plutonis  profectus 
est.  Sed  Lara,  lingua  non  iam  se  movente,  multo 
blandior  erat  quam  antea  fuerat,  et  Mercuric  tanto- 
pere  placuit  ut,  nullo  memento  tempcris  praetermisso, 
illam  adamaret  et  in  matrimonium  duceret.  Ab  his  is 
nati  sunt  duo  filii,  qui  Lares  appellati  sunt.  Omnis 
domus  Romana  hos  deos  prope  f ocum  habebat ;  quorum 
ad  pedes  iacebat  canis  semper  latrans,  qui  significaret 
Lares  semper  vigilare  et  domum  custodire. 


PENSUM  L 

Gaium  lulium  Caesarem  omnes  consentiunt  claris- 
simum  fuisse  Romanorum;  itaque  quaedam  de  illius 
vita  nobis  audienda  sunt.  Dicunt  ilium  prTmis  annis 
a  L.  Sulla  agitatum  esse,  quod  ille  iuvenem  timuerit; 
et  Caesarem  quondam  a  tali  fuga  revertentem  a  piratis  ft 
captum  esse ;  quos  autem  ilium  non  necavisse,  sed  pre- 
tio  liberavisse.  His  Caesar  dixerat  se  omnes  cruci 
affixurum  esse,  quod  quidem  non  crediderunt;  sed  sta- 
tim  reversus  totam  manum  cruce  necavit,  quamquam 
propter  misericordiam  primum  iugulavit.  lo 

Dictum  est  ilium  quondam  in  Hispania  imaginem 
Magni  Alexandri  vidisse,  et  ingemuisse  quod  nihil  dum 
a  se  memcrabile  actum  esset,  in  aetate  qua  iam  Alex- 


70  beginners'  latin 

ander  orbem  terrarum  subegisset.    Audimus  ilium  post 

15  bella  Gallica  finlta,  cum  Pompeius  ilium  arma  tradere 
iusserit,  ad  Rubiconem  flumen  constitisse,  quod  si  flu- 
men  transiverit  bellum  civile  statjm  fiat.  Sed  mox 
dixit  *'Iacta  alea  esto,"  et  transiit. 

Aiunt  ilium  quondam  cum  aliis  apud  hospitem  cena- 

20  visse;  sed  quod  asparagi  unguento  non  oleo  parati  sint, 
ceteros  recusavisse.  Ille  autem  dixit  satis  malum  esse 
cibum  hospitis  reciisare,  sed  qui  urbanitatem  alterius 
calumniaretur,  ipsum  suam  urbanitatem  negare.  Nar- 
ratur  illi  quondam  nuntiatum  esse  Pharnacem  regem 
in  Ponto  contra  populum  Romanum  cum  aliis  regibus 

25  coniurare;  quod  cum  Caesar  audiverit,  regem  tam  ce- 
leriter  vicisse  ut  hunc  ntintium  remiserit:  *'Veni,  Vidi, 
Vici." 

lam  ad  mortem  illius  pervenimus.     Multi  Roman! 
eum  oderunt,  quod  rex  esse  volt.    Semper  vita  eius 

30  periculosior  fit.  Dicit  illi  haruspex  quidam:  ''Cave 
periculum,  quod  non  ultra  Martias  Idtis  proferetur." 
Multa  sunt  portenta.  Idibus  Martiis  in  senatum  venit. 
Coniurati  eum  circumstant.  Casca  confodit.  Brutum 
videt  Caesar.     ''Et  tu,  Brute,"  graece  exclamat,  et 

35  viginti  tribus  volneribus  confossus  animam  agit. 


APPENDIX  GRAMMATICUS 

I.   Decllnantur  nomina  in  Penso  XIX.     (Mas.  et 

Fem.  Ace.  Gen.  Dat.  Abl.) 
Decllnantur  nomina  in  Penso  XXII.     (Mas.  et 

Fem.  Nom.) 
Decllnantur  nomina  in  Penso  XXV.     (Neutra.) 
Declinatur     pronomen     relativum     in     Penso 

XXXIV. 

II.   Comparantur  adiectiva  in  Penso  XXIX. 

III.   Coniugantur  verba  in  Penso  I.    (Praes.  Indie,  et 

Imper.  Act.  Sing.) 
Coniugantur  verba  in  Penso  II.    (Praes.  Indie,  et, 

Imper.  Act.  Plu.) 
Coniugantur  verba  in  Penso  VI.     (Praes.  Infln. 

Act.) 
Coniugantur  verba  in  Penso  XIV.    (Praet.  Indie. 

Act.) 
Coniugantur  verba  in  Penso  XV.     (Praet.  Infln. 

Act.) 
Coniugantur  verba  in  Penso  XXXI.    (Fut.  Indie. 

et  Infln.) 
Coniugantur  verba  in  Penso  XXXIII.     (Plus- 

quamperf.  et  Fut.  Perf.  Indie.) 
Coniugantur  verba  in  Penso  XXXV.     (Imperf. 

Indie.) 
Coniugantur    verba    in    Penso    XLI.       (Praes. 

Subiune.) 

71 


72  beginners'  latin 

Coniugantur  verba  in  Penso  XLIII.     (Imperf. 

Subiunc.) 
Coniugantur  verba  in  Penso   XLV.     (Perf.   et 

Plusquamperf.  Subiunc.) 
Coniugantur  verba  in  Penso  XXXVIII.     (Par- 

ticipia.) 

IV.    Coniugatur  verbum  quod  est  eo  in  Pensis  IV, 
XIV,  XLI. 
Coniugantur  verba  quae  sunt  sum  et  possum  in 
.       Pensis  XXIII,  XXXI,  XLI. 
Coniugantur  verba  quae  sunt  void,  nolo,  mold  in 
Pensis  XXXVIII,  XLI. 


APPENDIX   GRAMMATICUS 


73 


I 
.a 

m 


< 


^ — -  ua  ^  ^ 

V     4}  (U  <U  A> 

IH       Ih       t-l  iH  Ih  IH 

^  ^  ^  ^  .0  ^ 


^ 


'So  'si  '33 

§  g  § 

000 


a>    a>    0} 

Wi      Ih      Ih 

lO    O    "O 

'Sb  "So  '3) 
a  a  fl 
^  o  ^ 


:i;§ 

o   o 


< 
> 

H 
O 
W 

l-H 

Q 
< 


xn  xn  xn 

P  P  P 

*o  ^  X> 

'5:  %  '5:   -5:  •>:  > 

V     4)     4)        4}  4>  4> 

Ih     Ih     Ih         Ih  Ih  Ih 

^  ^  ua     ^  ^  ^ 


a    -e  -s  -e 
cj    5  5  g 

O        Ih     Ih     Ih 


P   P   P 

Xi  Xi  Xi 

'C  'C  'C  -c  -c  -c 

1^  ,2  i"*    .'2  .'2  '2  .'®  '2  '2 

M  'So  'Sd    *3b  "Si  '3)  *3j  'So  '3» 

^  tk  ^     d«d  aca 

000     ooo     000  000 


0} 

10    etf  lO 

bjo   bO  bfl 

a  fl  ■ 


ta  c  r  c  c  Ih  *c  d  d  d 

,^  S  1^  I©  ic3  'O  .'2  .'2  .'2  .'2  .'2  .'2 

'So   bA  'So  bO   biO   bO  '3)  'So  'bA  'So  '3}  '3) 

flflfl  flflfl  flflfl  dflfl 

000  Ooo  000  000 


.     a>  a>  0) 

g     >  >  > 

•<5         Ih  Ih  Ih 

^  ^  ^ 


VJ  W  (H 

•<u  KU  .S 

>  >  > 

V  0)  0) 

Ih  Ih  Ih 

^  ua  ^ 


as  w   to 

CUB          r#i,.                   IhIhM  IhIhIh 

§   S   i     .rt   2   «*     'O  lO   P  lO  'O  •© 

bflbObO      bOhflbiD      bObObO  bflbObfl 

flflfl       flflfl       flflfl  flflfl 

000       000       000  000 


CO     (0     4, 

'^"^  > 

0)     0)     0} 
»4     Ih     hi 

.0    ,0    ^ 


2^1  «  ^  S  S  fl  .s  .s  .s 

P     CO     p  ifH     Cd     00  .^    .^    .s  •^    •^    •^ 

bjobfibb  obbobA  bflbObi)  bfibfibA 

flflfl  flflfl^  flflfl  flflfl 

000  000  000  000 


Sea 


aSz 


CO    c    3      5S    fi    3 


s  a  ^ 
^  f^  :z; 


s§  a 


74 


BEGINNERS     LATIN 


g 


.§  1 .1 


-T^     o    o    o 

^    lO   10*   •© 

<<  ^  ja  ^ 


aaa 


5*    3  S  www 

^  jQ  ,o  :3   p   d 

'2  'S  '2  ^  ^  ^ 

5  -g  5  3  3  "5 


c 


'B  'B  B 


o 
o 


o    o    u 

•3  3  3 
M  A  ji 


g  1 1 1 

AAA 


o 


223 


-<  .§  .§  3 


I©     Htf 


W     W     at 


<  s 


•O   1^    otf 
AAA 


a    ^  «<   § 

s  a  3  3 


O    ed    O 

3    3    :3 

•o  "d  "O 


.S  .S  .2 

^  is  5 


lO    .s    rt    o 

^    A  A  A 


0)     0) 

a55 


i<y  .^ 


:gS^ 


s  a  ^ 


APPENDIX   GRAMMATICUS 


75 


a 
1 


.9 

CZ2 


Hii 


■O  ictf  lO 
3  3  S 
o*  c  o^ 


i  i  i     ill     's  's  's 


-l\l 


M     (A     (0 

S   P   ;a 

•S  -S  -S 

'3  '3  's 

o         cy  cr  o* 


iii 


•O    >ed   lO 


.2  .2  .2 
'S  'S  *s 


2  3  ;3 
"s  3  '3 


lO    i«J    lO 
o^  q3<  o* 


3   ctf   ;3 


as  a 


•O   letf    c4 


o*  cr  a< 


M    (0  a> 

•O     iCtf  Ctf 

s»   3  P 

cr  cr  o* 


a>    «    :3 


ila 


0) 

a>   a>   a> 


..H        CO      '^ 

SJ    3    S 
c  cr  a* 


o*  cr  o* 


S  f^  ^ 


S     S     =3 

^  S  ^ 


I'M 

^  fe  ^ 


CO     S     -3 


76 


beginners'  latin 


i  * 

1^  .23 

II 


•2:§ 


12     > 


d   d   d  S   a   S 

.^                                                   (h    d    d  a>    V    o 

^     .^  .^  .-         ,52  ,2  ,S3         ii  ii  iJ  TJ  T3  TJ 

Q     w   w   a       •  '3   w   w         S  3  S  ,2  .S2  i2 

•S*  .5*  .S*             &&&             4)4)4)  4)4)4) 


a  s  a 

4)     4)  4) 

»0  "O  "O 

(A      M  CO 

.2  .S  .2 

*4)  '4)  'S 


a  s  a 

4)  4)  4) 

•O  "O  "O 

d  d  d 

10  ic3  'O 

4)  4)  4) 


a  o 

^  d 


11 


M      M     U) 

A   O.   0« 


a  a 

4)     4) 

«t        At        ^ 


e  s 


!•§ 


a   4)  <$  1 

10        (fl     U     (0 

ipsi 

ipsae 

ipsa 

idem 

eadem 

idem 

eidem 

eaeden 

eadem 

II 

to 

Maa. 
Fem. 
Neu. 

Mas. 
Fem. 
Neu. 

Mas. 
Fem. 
Neu. 

APPENDIX   GRAMMATICUS 


77 


E      0)    C    pJ    f^   o 

►^      ««H    .3      M      w     ■!-» 


02 

;?; 

PL. 

02 
P 


•  'p  -3  'a 
&  s  I  .§  ts  g, 
^  .a  2 


2r     »H 

P4      O 


K  ^  .a  S  &  5 


CO 


53     0^     ^     O* 

►-(     tt)    d    ert    P<  o 

l-H      M-l    •»      ll      CO     -M 


02 


^1 


0)      a      Oj      Oh    O 


02 


(1^  ^ 


^^,11 


■«.  'S  §  15  g, 

'C  -o    P<  «>    M 

m5  .a  M  CO  +- 


lll^^ 


•ctf  Xi 


Xi  ^ 


««S| 


•c  -5  o.  «  « 

S   d   0^   9<  o 
«;i;  .y  N  CO  -M 


bD 


^        ^       J^       .H       O       S 

•I     o    §    o  tS    g. 


CO      CO 

•S I  -S  3 1 

^  :5  ^  ^  !2  'S 
.^  'S  -§  -a  i  2 
-^  ^  .a  2  &  2 


>    «   <u   Ji  12   a 
c     a>    d    «^    &•  ® 

I— I       «tH     •»       1-1      CO     ** 


02 


b  iH  «*  5 
'5 


•C  -S    P.  Ji   M 


^  ^.a  2 


78 


BEGINNERS    LATIN 


^  3  S  -a  I 
11  I II 


.  II 

lllll 


5  ^.a 


-  g' 


« 
Ph 

CO 
P 


4^      w 

w    ft 


CO      to 


p.      12 


a 


I 


2  i 


3    a>    iH 


a 


:s  'i  I  §  I 

H  ^  .a  2  &  5 


bC 


S. 


-;  ^  .a  2  &  5 


^ 


APPENDIX   GRAMMATICUS  79 


•43 


>^  S  pL,  •     <0     O 

IHH  -^     3  -^    P  loj    a>  ^    f  iv  id  •<!>  a<       ictf 

r^  02     -C   letf   *i  S    S  ><i>    «    C   S    3  M*         »» 


IH     (A    -«->  CO 


rills&s         Lass's  :     ". 

•a      a 

It       Wl  M(  'd 

isisil      I   III      i  I 

Slim     ll^ii     I  I 


80 


beginners'  latin 


o 

a 
m 


rtur 
rebati 
retur 
taest 
ta  era 
ta  eril 

ratur 
rretui 
tasit 
ta  ess 

W      «      <U     ICS     IC«     ICIJ 

0)    0)   idi  ltd 

g 

«IH      MH      <4-t      -M      ^^      _H 

«4_     M_     ^     ^ 

1    • 

.     .     .     . 

+J                 J_. 

•4-> 

I 

I-JS-C 

-tJ-c  1 

1          . 

111  1 1 1 

,^5  M-i  ««H   +3   -C   -P 

2  fc^l 

^^3  3 

1    :i 

S 

.  .  .  . 

g    « 

P 

.  .  .  . 

«) 

P^ 

'         *         *         *     ■4-»      .  . 

•    •    •  "S 

© 

1  « 

lO 

.    .    .  -s  2  -n 

to 

w 

^            «     «     4) 

w    « 

,  .  percu 
sent 
rta  essei 

p^ 

■M     ^       «       S       *^       2 

<d  «  w  ^  ^  ^ 

sill 

•  S2 

S 

.    .    .    . 

-  1    • 

p 

tJ  "S  "C   52 

**    a   d 

^ 

.tJ  t2  ;9  iS  .2  .S 

S  .§  .2  :a 

^    ^    ^ 

M      CJ      W 

§ 

.     .     .     . 

.pen 
is  .  .  . 
ctata  ( 

o 

^  ^  .ti   oj    0) 

3  1  i  -i 

•  -M    a> 

^j  •oj  ^   d   ^5 

CL 

•d  3  ^  ^ 

w 

Ul 

o    o  *o  "o  "o  "o 

<u    «  ^   o 

to             ^ 

►— 1 

>>>>>> 

t>  >  >  > 

'w            • 

m 

<s 

P-i 

»<       6 

O 

•      •      •      • 

percussj 
pta  esse: 

•  *-  ^  ^  2  "C 

;  J  .*- 1 
•3  ill 

:     2 

essem  . 
sem  .  .  . 

Illlll 

1    1 

.s 

. 

h      -S 

'73 

pQ 

&      A 

P 
1-1 

C» 

POEMATA 

I.   Humtius  in  muro  requievit  Dumtius  alto; 
Humtius  e  muro  Dumtius  heu  cecidit. 
Sed  non  regis  equi,  regTn(ae)  exercitus  omnis, 
Humtl,  te,  Dumtl,  restituere  loco. 

II.  O  mea  Maria, 

Tota  contraria, 

Quid  tibi  crescit  in  horto? 
Testae  et  crotall 
Sunt  mihi  flosculi, 

Cum  hyacinthino  serto. 

III.  Hei  didul(um),  atqu(e)  iterum  didulum.     Feles- 

que  Fidesque. 
Vacca  super  lunae  cornua  prosiluit. 
Nescio  qua  catulus  risit  dulcedine  ludi; 
Abstulit  et  turpi  lanx  cochleare  fuga. 

IV.  Cordium  Regina  fecit 
Quam  suavissimas  placentas 
Die  diligens  aestlvo. 
Cordium  Fur  ille  primus, 
Princeps  idem  primo  natus, 
Flirabatur  has  placentas, 
Penitusque  subtrahebat. 
Cordium  Rex  iracundus 
Norat  perditas  placentas, 
Acriterque  verberavit 

81 


82  BEGINNERS^  LATIN 

Furem  simul  filiumque. 
Reddiditque  Fur  placentas, 
Prlnceps  idem  primo  natus, 
Cordium  Fur  ille  primus, 
Neque  rursum  spoliavit. 

V.  Mica,  mica,  parva  stella, 
Miror  quaenam  sis  tam  bella, 
Splendens  eminus  in  illo. 
Alba  velut  gemma,  caelo. 

■     Quando  fervens  sol  discessit, 
Nee  calore  prata  pascit, 
Mox  ostendis  lumen  purum, 
Micans,  micans  per  obsctirum. 

Tibi,  noctti  qui  vagatur, 
Ob  scintillulam  gratatur; 
Ni  micares  tti,  non  sciret 
Quas  per  vias  errans  iret. 

Meum  saepe  thalamum  luce 
Specularis  curiosa; 
Neque  carpseris  soporem 
Donee  venit  sol  per  auram. 

VI.  Stridet  ventus  Borealis, 
Imber  ingruet  nivalis: 
Quo  se  vertet  hor(a)  in  ilia 

Rubicilla? 

In  granario  sedebit, 
Plumea  tepens  fovebit 
Molle  caput  sub  axilla 

Rubicilla. 


POEMATA  83 

VII.  lUe  citharistae  fllius, 

Thomas,  Thomas  nominatus, 
Porculo  surrepto  currit: 
Porcus  cito  manducatus, 
Thomas,  cito  verberatus, 
Ululans  per  vicum  fur  it, 
Ululans  per  vicum  furit. 

VIII.  Nos  dum  pila  ludimus, 

Victi  seu  victores, 
Vel  in  circo  currimus. 
Rapid!  cursores, 
Vel  in  turba  toUimus 
Consonos  clamores, 
Turn  non  tanti  facimus 
Nostros  professores. 

Sed  SI  scamna  premimus 
Multos  per  sudores, 
Et  cum  cura  volvimus 
Improbos  labores, 
Et  in  ore  sentimus 
Surgere  rubores, 
Magis  iam  suspicimus 
Nostros  professores. 

Tum  in  examinibus 
Quanti  sunt  horrores. 
Paenitet  nos  penitus 
Non  mutasse  mores. 
Inter  nos  aspicimus 


84  beginners'  latin 

Voltuum  pallores, 
Et  timemus  funditus 
Nostros  professores. 

Sed  si  perreptavimus  . 
Pantos  hos  terrores, 
Hilares  resurgimus 
Ut  ex  imbre  flores. 
Alacres  requirimus 
Veteres  amores, 
Nee  iam  tanti  facimus 
Nostros  professores.^ 

IX.  Gaudeamus  igitur, 

luvenes  dum  sumus; 
Post  iucundam  iuventutem, 
Post  molestam  senectutem, 
Nos  habebit  humus. 

Ubi  sunt,  qui  ante  nos 
In  mundo  fuere? 
Transeas  ad  superos, 
Abeas  ad  inferos, 
Quos  si  vis  videre. 

Vita  nostra  brevis  est, 
Brevi  finietur; 
Venit  mors  velociter, 
Rapit  nos  atrociter, 
Nemini  parcetur. 

*  Printed  by  permission  of  the  author,  Professor  W.  H.  Kirk, 
of  Rutgers  College. 


POEMATA  85 

Alma  mater  floreat, 
Quae  nos.educavit, 
Caros  et  commilitones, 
Dissitas  in  regiones 
Sparsos,  congregavit. 

Vivat  et  republica 
Et  qui  illam  regit, 
Vivat  nostra  civitas, 
Maecenatum  caritas. 
Quae  nos  hic  protegit. 

X.  Integer  vitae,  scelerisque  purus 

Non  eget  Mauris  iaculis  neq(ue)  arcu, 
Nee  venenatis  gravida  sagittis, 
Fusee,  pharetra; 

Sive  per  Syrtes  iter  aestuosas 
Sive  facturus  per  inhospitalem 
Caucasum,  vel  quae  loca  fabulosus 
Lambit  Hydaspes. 

Namque  me  silva  lupus  in  Sablna 
Dum  meam  canto  Lalagen,  et  ultra 
Terminum  curis  vagor  expedltis, 
Fugit  inermem. 

XI.  Luget(e),  6  Veneres  Cupidinesque ; 

et  quant  (um)  est  hominum  venustiorum. 
passer  mortuus  est  meae  puellae,. 
passer,  deliciae  meae  puellae, 
quem  plus  ill  (a)  oculis  suls  amabat: 


86  BEGINNERS^    LATIN 

nam  mellitus  erat  suamque  norat 
ipsam  tam  bene  quam  puella  matrem. 
nee  ses(e)  a  gremi(o)  illius  movebat, 
sed  circumsiliens  mod(o)  hue,  mod(o)  illtic, 
ad  solam  domin(am)  usque  pipilabat. 
qui  nunc  it  per  iter  tenebricosum 
illuc,  unde  negant  redire  quemquam. 
at  vobis  male  sit,  malae  tenebrae 
Orel,  qu(ae)  omnia  bella  devoratis: 
tam  bellum  mihi  passer  (em)  abstulistis. 
vae  factum  male!  vae  miselle  passer, 
tua  nunc  opera  meae  puellae 
flendo  turgiduli  rubent  ocelli. 

XII.      Disertissime  Romuli  nepotum, 

Quot  sunt  quotque  fuere,  Marce  TullI, 

Quotque  post  alils  erunt  in  annis, 

Gratias  tibi  maximas  Catullus 

Agit,  pessimus  omnium  poeta, 

Tanto  pessimus  omnium  poeta 

Quanto  t(u)  optimus  omnium's  patronus. 


INDEX  VERBORUM 


A 

A  vel  Ab  (cum  abl.)  (xix)   ...   (in  Formula  iv). 
Abdo,  abdere,  abdidi,  abditum 

(xxxiv) (pono  ubi  non  facile  reperis). 

Abduco,  abducere,  abduxi,  ab- 

ductum  (xviii) (ab-f-duco). 

•  Abeo,     abire,     abil,     abitum 

(xv) (ab+eo). 

Abscido,  abscidere,  abscidl,  ab- 

scisum  (xLix) (ab  aliquo  caedo). 

Absens,  absens  (gen.  absentis) 

(viii) (roga  magistrum). 

Abstergeo,  abstergere,  abstersi, 

abstersum  (ii) (roga  magistrum). 

Absum,  abesse,  abfui  (xxxiv)    .  (ab+sum:  cf.  Absens). 
Accedo,  accedere,  accessi,  ac- 

cessum  (xxvi) (appropinquo). 

Accido,  accidere,  accidi  (xlii)       (accidit  —  venit  id  quod  non 

exspectamus). 
Accipio,    accipere,   accepi,    ac- 

ceptum  (xix) (in  Formula  iv). 

Acer,  acris,  acre  (xxvi)    ....   (ferus:  bonus  cultcr  acer  est). 
Acerbus,  acerba,  acerbum  (xv)   .  (contrarium  est  Dulcis). 

Acies,  aciel,  /.  (xlvi) (acris  pars  alicuius:  milites  ad 

pugnam  parati). 

Ad  (cum  ace.)  (iv) (in  Formula  iii). 

Adamo,     adamare,     adamavi, 

adamatum  (xxiv) (maximg  amo). 

Addo,  addere,  addidi,  additum 

(xvi) (in  Formula  iv). 

87 


88  beginners'  latin 

Adduco,  adducere,  adduxl,  ad- 

ductum  (xxxii) (ad+duco). 

Adfero,    adferre,    attuli,    alla- 

tum  (xl) (ad+fero). 

Adficio,  adficere,  affeci,  affec- 
tum (xl) (aliquid  alicui  facio). 

Adhibeo,     adhibere,     adhibul, 

adhibitum  (xLix) (utor:  dico  "Hue  veni"). 

Adhuc  (xl) (ad  hoc  tempus). 

Adiectivum,  adiectivi,  n.  (xxvi)  (e.g.,  Bonus,  Gravis). 
Adiuvo,  adiuvare,  adiuvi,  adiu- 

tum  (xLviii) (iuvo). 

Adorior,  adorlri,  adortus  sum 

(xl) (orior  et  ad  aliquem  eo). 

Adoro,  adorare,  adoravl,  ado- 

ratum  (xxxiv) (rogo  aliquem:  rogo  deum). 

Adsum,  adesse,  adfui  (xxiv)  .    .  (praesens  sum). 
Adulescens,    adulescentis,    m. 

(xxi) (iuvenis  maior). 

Advenio,  advenire,  advenl,  ad- 

ventum  (x) (ad+venio). 

Adventus,  adventus,  m.  (x)     .    .  (si  me  advenire  vides,  adven- 

tum  meum  vides). 
Adverto,  advertere,  adverti,  ad- 

versum  (xl) (adfverto). 

Aedes,  aedium,  /.  (xxi)    ....  (magna  villa). 

Aedificium,  aedifici,  n.  (xxvi)  .    .  (aedes) . 

Aeger,  aegra,  aegrum  (xl)  .    .    .  (non  bene  vitam  agens:  non 

validus). 

Aequus,  aequa,  aequum  (xl)  .    .  (idem :  terra  aequa  montes  non 

habet). 

Aestas,  aestatis, /.  (xl)    ....  (pars  anni  ubi  omnia  calent). 

Aetas,  aetatis, /.  (xl) (numerus  annorum  alicuius). 

Aetemus,    aeterna,    aetemum 

(xxiv) (quod  nullum  finem  habet). 

Aflfigo,  afTigere,  afflxl,  affixum 

(l)    .    .   .   ., (alicui  revincio). 


INDEX   VERBORUM  89 

Ager,  agri,  m.  (xiii) (pict.  xiii). 

Agger,  iiggeris,  m.  (xlvi)     .    .    .  (pict.  xlvi). 
Agito,  agitare,   agitavl,  agita- 

tum  (l) (in  omnes  partes  ago). 

Agmen,  agminis,  n.  (xl)  ....  (illi  quos  aliquis  ducit  vel  agit). 

Ago,  agere,  egl,  actum  (ix)      .    ,  (facio:  si  pueruin  ago,  ante  me 

it). 

Agricola,  agricolae,  m.  (xiii)  .   .  (pict.  xiii). 

Aio  (xxxii)        (dico). 

Alea,  aleae, /.  (l) (pict.  xxxvi). 

Alius,  alia,  aliud  (ix) (roga  magistrum). 

Alter,  altera,  alterum  (xxi)     .    .  (secundus:  unus  ex  duobus). 

Altitudo,  altitudinis, /.  (xx)     .    .  (cf.  Altus). 

Altus,  alta,  altum  (vii)     ....  (roga  magistrum). 

Aluta,  alutae, /.  (xi) (roga  magistrum). 

Ambo,  ambae,  ambo  (xxi)      .    .  (duo:  alter  cum  altero). 
Ambulo,  ambulare,  ambulavl, 

ambulatum  (iv) (in  Formula  iii). 

,  Amicitia,  amicitiae,  /.  (xxiv)   .    .  (si  amicum  habeo,   amicitiam 

cum  eo  colo). 

Amicus,  amici,  m.  (xiii)  ....  (is  quem  amamus,  et  qui  nos 

amat) . 
Amitto,  amittere,  amisi,  amis- 
sum  (xiii) (contrarium  est  Reperio). 

Amo,  amare,  amavi,  amatum 

(xi)      (roga  magistrum). 

Amor,  amoris,  m.  (xv)     ....  (si  amo,  amorem  habeo). 
Amoves,  amovere,  amovi,  amo- 

tum  (xxv) (a+moveo). 

Amplus,  ampla,  amplum  (xl)     .  (magnus). 
Augustus,  angusta,  angustum 

(viii) (contrarium  est  Latus). 

Anima,  animae, /.  (l) (id  quod  spiramus:  vita). 

Animadverto,     animadvertere, 

animadvert!,  animadversum 

(xxvi) (attends). 

Animal,  animalis,  n.  (xvii)      .   .  (e.g.  Lupus,  Volpis). 


90  beginners'  latin 

Animus,  animi,  m.  (xxi)  ....  (animo  meo  sentio,  amo,  gau- 

deo,  doleo,  etc.). 

Annus,  anni,  m.  (ix) (xii  menses). 

Ante  (cum  ace.)  (iv) (in  Formula  iii). 

Antea  (xxxiv)  ........  (ante  id  tempus). 

Antehac  (xvii) (ante  hoc  tempus). 

Antiquus,   antlqua,    antiquum 

(xxiii) (vetus). 

Anus,  anus, /.  (xi) (pict.  xi). 

Anxius,  anxia,  anxium  (xxx)   .  (qui  curis  opprimitur). 
Aperio,   aperire,  aperui,  aper- 

tum  (ii) (contrarium  est  Claudo). 

Apertus,  aperta,  apertum  (xxix) .  (si  quid  aperio,  apertum  est). 
Appello,    appellare,    appellavi, 

appellatum  (xxiv) (alicui  nomen  do). 

Appropinquo,     appropinquare, 

appropuiquavi,       appropin- 

quatum  (xvii) (ad  rem  eo). 

Apud  (cum  ace.)  (xlix)  ....  (prope:  inter). 

Aqua,  aquae,  /.  (iii)      (in  Formula  ii). 

Arbitror,   arbitrari,   arbitratus 

sum  (xxxiv) .  (puto). 

Arbor,  arboris, /,  (xi) (pict.  xi). 

Arma,  armorum,  n.  (xlviii)    .    .  (gladius,  scutum,  et  c). 

Armarium,  armari,  n.  (xxix)      .  (pict.  xi). 
Anno,  armare,  armavi,  arma- 

tum  (xl) (do  alicui  res  quibus  pugnare 

potest). 
Ascendo,    ascendere,    ascendi, 

ascensum  (xxi)      (ad  locum  superiorem  eo). 

Asparagus,  asparagi,  m.  (l)     .    .  (pict.  xxxvi). 

At  (xvii) (sed). 

Attends,    attendere,    attend!, 

attentum  (xi) (ilium  qui  dicit  specto  et  aures 

aperio). 
Attingo,    attingere,   attigi,   at- 

tactum  (xxx VI ) (tango). 


INDEX   VERBORUM  91 

Auctoritas,  auctoritiitis, /.  (xl)    .   (is  qui  alios  agere  vel  duccre 

potest  auctoritatem  habet) . 

Audax,  audax  (xxii) (el    qui    audaces    sunt    nihil 

•  timent). 

Audeo,  audere,  ausus  sum  (xl)    .   (contrarium  est  Timeo). 

Audio,  audire,  audivl,  auditum 

(xiii) (auribus  audio). 

Aureus,  aurea,  aureum  (xxi)  .    .   (roga  magistrum). 

Auris,  auris,  /.  (iii) (in  Formula  ii). 

Ausculto,    auscultare,    auscul- 

tavi,  auscultatum  (xiii)  .    .    .   (desidero  audire:  aures  erigo). 

Autem  (xl) (sed). 

Auxilium,  auxili,  n.  (xl)  .    .    .    .   (sI  cui  difficultatem  minorem 

facio,  ill!  auxilium  fero). 

Avia,  aviae, /.  (xi) (mater  matris:  mater  patris). 

Avis,  avis,  /.  (xxxiv) (pict.  xiii). 


B 

Baca,  bacae,  /.  (xl) (parvus  f rtictus) . 

Beatus,  beata,  beatum  (xxi)  .    .  (qui  gaudet). 

Bellum,  belli,  n.  (xlvi)     ....  (multae  pugnae  inter  gentes). 

Bene  (xi) (adverbium:  cf.  Bonus). 

Beneficium,    benefici,    n. 

(xLViii) (bonum    quod    aliquis    alicui 

dat). 
Benignus,  benigna,  benignum 

(xxiv) (contrarium  est  Crudelis). 

Bibo,  bibere,  bibi,  potum  (ii)  .    .  (in  Formula  ii). 

Bidens,  bidentis,  m.  (xl)     .    .    .  (pict.  xxxvi). 
Blandus,  blanda,   blandum 

(xLix) (qui  amat,  et  alios  ad  amorem 

ducit). 

Bonus,  bona,  bonum  (viii)      .    .  (roga  magistrum). 

Bos,  bovis,  m.  vel /.  (xviii)     .    .  (pict.  xxiii). 

Brevis,  breve  (vii) (contrarium  est  Longus). 

Brevitas,  brevitatis, /.  (xx)     .   .  (cf.  Brevis). 


92  beginners'  latin 


c 

Cado,    cadere,    cecidi,    casum 

(xv) (roga  magistrum). 

Caedo,  caedere,  cecldl,  caesum 

(xxv) (cf.  Decide). 

Caelum,  caell,  n.  (xxxiv)    .    .    .   (omnis  locus  super  nos,  in  quo 

sol  est). 
Calamltas,  calamitatis, /,  (xlii)  .   (id  quod  male  accidit). 
Calamus,  calami,  m.  (ix)     .    .    .   (roga  magistrum). 
Calceus,  calcei,  m.  (xxx)     ...   (id  quod  in  pede  habeo). 
Caleo,  calere,  calui  (xxxix)   .    .   (calor  est  mihi). 
Calor,  caloris,  m.  (xvii)    ....   (roga  magistrum). 
Calumnior,  calumniari,  calum- 

niatus  sum  (l) (de  aliquo  non  merito  malum 

dico). 
Caninus,      canina,      caninum 

(xxix) (cf.  Canis). 

Canis,  canis,  m.  (xxiii)  ...      .   (pict.  xxiii). 
Cano,  canere,  cecini,  cantum 

(xxxii) (pict.  xxxii). 

Canto,  cantare,  cantavi,  canta- 

tum  (xLiv) (cano). 

Capillus,  capilli,  m.  (x)    ....   (in  Formula  iv). 
Capio,    capere,    cepi,    captum 

(ii) (contrarium  est  Pono). 

Captivus,    captiva,    captivum 

(xl) (captus). 

Caput,  capitis,  n.  (xlix)  ....   (roga  magistrum). 

Career,  carceris,  m.  (xviii)  .    .    .   (locus  in  quo  malos  homines 

tenemus) . 
Caro,  camis, /.  (xxiii)  ....  (pict.  xxiii). 
Carpo,   carpere,   carpsi,   carp- 

tum  (xiii) (pict.  xiii). 

Camis,  earn,  m.  (xxiii)  ....   (pict.  xxiii). 

Castellum,  castelli,  n.  (xlviii)   .   (castra  parva  munltissima). 

Castra,  castrorum,  n.  (xlvi)  .    .  (pict.  xlvi). 


INDEX   VERBORUM  93 

Casus,  casus,  m.  (xlii)     ....   (id  quod  accidit). 

Catena,  catenae, /.  (xxi) .    .    .   .   (pict.  xxi). 

Causa,  causae,/,  (xxiv)  ....   (id  propter  quod  aliquid  est: 

"Causam    dicere"    est    pro 

aliquo  dicere). 
Caveo,   cavere,   cavi,   cautum 

(l) (euro,    ne   malum    mihi    acci- 

dat). 
Cedo,  cedere,  cessi,  cessum  (xl)  .   (discedo :  minus  possum  quam 

alius). 
Celeber,  Celebris,  celebre  (xxvi)  .   (illustris :  urbs  Celebris  multos 

homines  continet). 
Celer,  celeris,  celere  (viii)    .    .    .    (roga  magistrum). 
Celeritas,  celeritatis, /.  (xx)    .   .   (cf.  Celer). 

Celeriter  (xi) (cf.  Celer). 

Cella,  celiac, /.  (iv) (in  Formula  iii). 

Cena,  cenae,  /.  (l) (id  quod  vespere  edimus). 

Ceno,  cenare,  cenavi,  cenatum 

(l) (cenam  edo). 

Censeo,   censere,   censui,   cen- 

sum  (xLii) (puto:  decemo:  moneo). 

Centurio,    centurionis,    in. 

(xLviii) (is  qui  centum  militibus  prae- 

est). 
Cerasus,  cerasi, /.  (xxxvi)  .    .    .   (pict,  xxxvi). 
Certus,  certa,  certum  (xxxii)   .   (verus;  qui  mover!  non  potest). 
Ceteri,  ceterae,  cetera  (xxiii)  .    .   (omnes  reliqui). 
Charta,  chartae, /.  (xix)  .    .    .    .   (in  Formula  iv). 

Cibus,  cibi,  m.  (ix) (id  quod  edimus). 

Circiter  (xxiv) (xxxix  vel   xxxxii   est   circiter 

xxxx) . 
Circum  (cum  ace.)  (iv)    ....   (in  Formula  iii). 
Circumsto,    circumstare,    cir- 

cumstetl  (l) (circum+sto). 

Civllis,  civile  (l) (quod  ad  cives  pertinet). 

Civis,  civis,  m.  (xxiv)      ....   (is  qui  in  urbe  vel  in  patria 

habitat). 


94  beginners'  latin 

Civitas,  civitatis,  /.  (xlviii)   .    .  (elves  omnes:  urbs). 
Clamo,  clamare,  clamavi,  cla- 

matum  (xl) (clamorem  facio). 

Clamor,  clamoris,  m.  (xxx)     .    .  (magnae  voces  hominum). 

Clarus,  clara,  clarum  (xlvi)    .    .  (illustris:  facile  visus). 

Classis,  classis, /.  (xvi)     ....  (multldiscipuli:  multae naves). 
Claudo,  claudere,  clausi,  clau- 

sum  (ii) (roga  magistrum). 

Claudus,      clauda,      claudum 

(xxxii) (pict.  xxxii). 

Claustrum,  claustri,  n.  (xxvi)    .  (id    quo    aliquid    claudimus: 

ianua). 

Clericus,  clerici,  m.  (xxiv)  .    .    .  (pict.  xxiv). 

Coepi,  coepisse  (xxxiv)    ....  (ct.  Incipio). 
Cogito,  cogitare,  cogitavi,  cogi- 

tatum  (xxii) (pict.  xxxii). 

Cognatus,  cognata,  cognatum 

(xxiv) (ab   eodem   homine   ac   alius, 

patre,    vel    eius   patre,    vel 
eius,  natus). 
Cognosce,  cognoscere,  cognovi, 

cognitum  (xxiv) (scire  incipio). 

Cogo,   cogere,   coegl,   coactum 

(xl) (colligo:  alicui  aliquid  necesse 

facio). 

Cohors,  cohortis,  /.  (xl)  ....  (multl  comites  vel  milites). 
Cohortor,  cohortari,  cohortatus 

sum  (xLii) (dictispersuadere  Conor). 

Colligo,  colligere,  collegi,  col- 

lectum  (xxxiv)      (in  unum  locum  fero). 

Collis,  collis,  m.  (xl) (parvus  mons). 

Colloco,    collocare,    coUocavi, 

collocatum  (xl) (in  unum  locum  fero). 

Colloquium,  colloqui,  n.  (xl)  .    .  (si    qui    colloquuntur,    collo- 
quium est). 
Collpquor,  colloqui,  coUocutus 

sum  (xl) (cum  alio  loquor). 


INDEX    VERBORUM  95 

Colo,     colere,     colul,     cultum 

(xviii) (amo:  laboro  ut  ager  fructum 

ferat). 
Comedo,    comedere,     comedl, 

comesum  (xliv) (cum+edo). 

Comes,  comitis,  m.  (xxxix)     .    .   (is  qui  cum  aliquo  it). 

Comis,  come  (xxiv) (qui  amicus  est:  facit  id  quod 

desideramus) . 
Comitor,    comitari,    comitatus 

sum  (xLix) (comes  eo). 

Commeatus,    commeatus,    m. 

(xLViii) (tempus  quo  Ire  et  redire  quis 

potest :  cibus  quern  exercitus 
secum  portat). 
Commemoro,     commemorare, 

commemoravl,  commemora- 

tum  (xl) (narro). 

Commeo,   commeare,   comme- 

avT,  commeatum  (ix)    ....   (eointerduo;  ad  illud,  ad  hoc). 
Committo,    committere,    com- 

mlsi,  commissum  (xvi)     ...   (in  manus  do). 
Commodus,    commoda,    com- 

modum  (xlvii) (bonus,  facilis,  amicus). 

Commoveo,  commovere,  com- 

movi,  commotum  (xiii)   .    .    .   (roga  magistrum). 
Communis,  commune  (xl)  .    .    .   (quod    aliqui    inter  se    aeque 

habent). 
Compare,   comparare,   compa- 

ravi,  comparatum  (xl)     ...   (in  unum  locum  cum  aliis  f ero : 

utrum  melius  sit  quaero). 
Gompleo,  complere,  complevi, 

completum  (xl)     ......   (in  re  omnia  pono  quae  con- 

tinere  potest). 
Complures,  complura  (xl)  .    .    .   (permulti). 
Comprehendo,  comprehendere, 

comprehendi,       comprehen- 

sum  (xviii) (capio). 


96  BEGINNERS    LATIN 

Concedo,  concedere,   concessi, 

concessum  (xl) (facio  quod  alius  volt :  discedo) . 

Concido,     concidere,     concidi 

(xxxix) (cado). 

Concilium,  concili,  n.  (xlix)  .    .   (multl  homines  in  unum  locum 

collect!) . 
Conclamo,    conclamare,    con- 

clamavi,  conclamatum  (xvii)  .  (exclamo). 
Concludo,  concludere,  conclusi, 

conclusum  (xxx) (in  aliquo  loco  claudo). 

Condicio,  condicionis,  /.  (xliv)    .   (si   aquam  mihi  dabis,   num- 

mum  tibi  dabo :  si  non  dabis, 
tibi  non  dabo:  haec  est  con- 
dicio). 
Confero,  conferre,  contuli,  col- 

latum  (xl) (cum  alio  fero). 

Confertus,  conferta,  confertum 

(xl) (si  multl  in  parvo  loco  sunt, 

confertl  sunt). 
Conficio,  conficere,  confecl,  con- 

fectum  (xxxiv) (omnino  facio:  deleo). 

Confido,     confidere,     confisus 

sum  (xvi) (si  tibi  confido,  puto  te  verum 

dicere). 
Confirmo,    confirmare,    confir- 

mavl,  confirmatum  (xxi)     .    .   (dico  verum  esse). 
Confodio,   confodere,   confodi, 

confossum  (l) (aliquem  mucrone  cultri  vehe- 

menter  ferio). 
Congero,   congerere,   congessi, 

congestum  (xxxiv) (tumulum  facio). 

Conicio,  conicere,  conieci,  con- 

iectum  (xl) (in  unum  locum  iacio). 

Coniungo,     coniungere,     con- 

iunxi,  coniunctum  (xxiv)      .    .   (unum  ex  pluribus  facio). 
Coniunx,    coniugis,    m.   vel  /. 

(xxiv) (uxor:  vir  qui  uxorem  habet). 


INDEX    VERBORUM  97 

Coniuro,  coniurare,  coniuravl, 

coniuratum  (l) (cum    aliis    malum    consilium 

capio) . 
Conor,    conarl,    conatus    sum 

(xxxvi) (aliquid  facere  volo:  laboro,  et 

fortasse  faciam). 
Conscribo,     conscribere,     con- 

scripsi,  consciiptum  (xlvii)   .   (scribo:  alia  cum  aliis  scribO). 
Consentio,     consentire,     con- 

sensi,  consensum  (l).   ....   (idem  puto  vel  sentio). 
Consequor,  consequi,  consecu- 

tus  sum  (xl) (cum  aliis  sequor). 

Conserve,  conservare,  conser- 

vavi,  conservatum  (xl)    .    .    .   (servo). 
Consido,    considere,     consedi, 

consessum  (xi) (contrarium  est  Surgo). 

Cdnsiliiun,  consili,  n.  (xxxiv)   .   (sapiens  homo  consilium  habet, 

et  consilium  dat). 
Consist©,    consistere,    constiti, 

constitum  (xvii) (me  non  commoveo). 

Conspicio,  conspicere,  conspexi, 

conspectum  (xxi) (video:  specto). 

Constituo,  constituere,  consti- 

tui,  constitutum  (xxxiv)     .    .    (certum  facio:  mihi  dico  "Hoc 

faciam"). 
Consuesco,    consuescere,    con- 

suevi,  consuetum  (xxxiv)    .    .   (saepe  facio). 
Consuetude,  consuetudinis,  /. 

(xxxvi) (si  consuesco,   consuetudo  c.^t 

mihi). 
Consul,  consulis,  m.  (xlix)  .    .    .   (unus   ex   duobus   qui   urbcin 

Romam  regebant). 
Contend©,     contendere,     con- 

tendi,  contentum  (xxxix)   .    .   (laboro:  propero:  pugno). 
Contineo,  continere,  continui, 

contentum  (xv) (in  me  teneo). 

Contra  (cum  ace.)  (iv)     ....  (in  Formula  in). 


98  beginners'  latin 

Contumelia,     contumeliae,    /. 

(xxxix) (id  quod  malo  animo  contra 

aliquem  dicitur). 
Convenio,  convenlrc,  conveni, 

conventum  (xxiv) (in   eundem   locum   cum  aliis 

venio). 
Converto,  convertere,  converti, 

conversum  (xxiv) (roga  magistrum). 

Copia,  copiae, /.  (xl) (multum). 

Copiae,  copiarum, /.  (xLVi)     .   .   (multitudo  mllitum). 
Corbis,  corbis,  m.  (xiii)   ....   (pict.  xm). 
Cornu,  cornus,  n.  (xxv)  ....   (pict.  xxiii:  pars  aciei  vel  si- 
nistra vel  dextra). 
Comutus,   comuta,   comutum 

(xxv) (quod  comua  habet). 

Corpus,  corporis,  n.  (xlviii)  .    .   (totus  homo  vel  animal,  animo 

excepto:  totus  homo  quem 
videre    vel    tangere    possu- 
mus). 
Corripio,    corripere,    corripui, 

correptum  (xxi) (rapio). 

Cottidianus,  cottidiana,  cotti- 

dianum  (xl) (cf.  Cottldie). 

Cottidie  (xl) (uno  quoque  die). 

Cras  (xxxi) (die  post  hodiemum  diem). 

Credo,  credere,  credidi,  credi- 

tum  (vi) (cf.  Dico  in  Penso  vi). 

Cremo,  cremare,  cremavi,  cre- 

matum  (xxxix) (igni  deleo). 

Cresco,  crescere,  crevl,  cretum 

(xxii) (in  dies  maior  sum). 

Creta,  cretae, /.  (hi)     .....   (creta  in  pariete  scribimus). 
Crucio,  cruciare,  cruciavi,  cru- 

ciatum  (l) (cruce  neco). 

Crudelis,  crudele  (xxiii)  ....   (qui  non  merito  male  facit  in- 
valids). 
Crux,  crucis, /.  (l) (roga  magistrum). 


INDEX   VERBORUM  99 

Cubo,  cubare,  cubuT,  cubitiim 

(xxx) (in  lectulo  dormio:  iaceO). 

Cucullus,  cucuUi,  m.  (xi)     .    .    .  (pict.  xi). 

Culter,  cultrl,  m.  (xxi)  ....  (pict.  xxi). 

Cum  (cum  abl.)  (xix) (roga  magistrum). 

Cum  (xLv) (in  Formula  vii). 

Cunctus,      cuncta,      cunctum 

(xxx) (omnis). 

Cupidus,  cupida,  cupidum  (xl)  .  (maxime  volens). 
Cupio,  cupere,  cupivi,  cupltum 

(xLiv) (desidero). 

Cur  (xiii) (quaestio    cui    responsum    est 

"Propterea  quod")- 

Cura,  curae, /.  (xvi) (tibi  bonum  desidero,  et  laboro: 

curae  tu  es  mihi). 

Curator,  curatoris,  m.  (xviii)  .    .  (is  cui  aliquid  curae  est). 
Curo,  curare,  curavi,  curatum 

(xxix) (alicui     bonum     desidero,     et 

laboro) . 
Curro,  currere,  cucurri,  cursum 

(xv) (celeriter  pedibus  eo). 

Cumis,  currus,  m.  (xxxix)     .    .  (pict.  xlvi). 
Custodio,  custodire,  custodivi, 

custoditum  (xlix) (periculum  prohibeo). 


D 

DS  (cum  abl.)  (xrx) (roga  magistrum). 

Dea,  deae, /.  (xlvi) (cf .  Deus :  Romani  multos  deos 

et  deas  colebant). 
Debeo,  debere,  debui,  debitum 

(xxxii) (necesse  est  mihi  aliquid  red- 

dere,  propterea  quod  aliquid 

accepi). 

Decern  (ix) (numerus  .  .  .  x). 

Decerno,    decemere,    decrevi, 

decretum  (xl)    . (consilium  mihi  capio). 


100  BEGINNERS^  LATIN 

Decet,  decere,  decuit  (xxiv)  .    .   (roga  magistrum). 
Decldo,  decidere,  decidi,  deci- 

sum  (xxi) (pict.  xxxvi). 

Decimus,     decima,     decimum 

(xLvi) (cf.  Decern:  cf.  quoque  Primus, 

etc.). 
Declare,   declarare,   declaravl, 

declaratum  (xxiv) (confirmo). 

Dedo,  dedere,  dedidi,  deditum 

(xLviii) (do). 

Deduce,  deducere,  deduxi,  de- 

ductum  (xxiv) (duco). 

Defendo,    defendere,    defend!, 

defensum  (xxxiv) (servo:  cf.  Servator). 

Defero,   deferre,   detuli,   dela- 

tum  (xl) (de+fero:  do:  nuntio). 

Deicio,  deicere,  deiecl,  deiectum 

(xxxix) (de+iacio). 

Deinde  (xl) (posthac). 

Deleo,  delere,  delevi,  deletum 

(xxxii) (si    librum    in    ignem    iacio, 

librum     deleo:     si     litteras 
abstergeo,  deleo). 
Deliciae,  deliciarum,  /.  (xlix)   .   (id    quo    gaudemus:    ilia    qua 

gaudet  aliquis). 
Deligo,  deligere,  delegi,  deiec- 
tum (xl) (ex   multis    capio    quod    mihi 

optimum  videtur). 
Demergo,  demergere,  demersi, 

demersum  (xxxii) (sub  aquam  ago). 

Demonstro,   demonstrare,   de- 

monstravi,      demonstratum 

(xxv) (doceo,  indico). 

Descendo,      descendere,      de- 

scendi,  descensum  (xxi)  .    .    .   (contrarium  est  Ascendo). 
Desero,  deserere,  deserui,  de- 

sertum  (xlviii) (relinquo). 


INDEX   VERBORtJM  101 

Desidero,    desiderare,    deslde- 

ravi,  desideratum  (xv)     .    .   .   (non  habeo:   si  habebo,   gau- 

debo). 

Desisto,  desistere,  destiti,  desti- 

tum  (xl) (faciebam,  sed  non  iam  facio). 

Destringo,      destringere,      de- 

strinxl,  destrictum  (xxi)      .    .   (pict.  xxi). 

Desum,  deesse,  defui  (xlii)     .    .   (absum:  non  sum). 

Detraho,    detrahere,    detraxi, 
detractum  (xlviii) (ex  loco  capio). 

Deus,  del,  m.  (xxiv) (Is  qui  omnia  regit). 

Dexter,  dextra,  dextrum  (xxi)   .   (roga  magistrum). 

Died,  dlcere,  dixl,  dictum  (vi)  .    .   (quaestio  in  Penso  vi). 

Dies,  diel,  m.  (ix) (xxiv  horae:   Surgimus,   labo- 

ramus,  ludimus,  dormlmus; 
inter  "Surgimus"  et  "Dor- 
mlmus" est  dies). 

Difficultas,  difficultatis,  /.  (xl)  .   (difficultas  est  mihi  si  quid  vix 

facere  possum). 

Digitus,  digiti,  m.  (in) (in  Formula  ii). 

Dlligenter  (xviii) (magna  cum  cura). 

Diligentia,  diligentiae, /.  (xxvi)  .   (cura:  cf.  Dlligenter). 

Diligo,  diligere,  dllexl,  dilectum 

(xxiv) (amo). 

Dimidium,  dimidi,  n.  (ix)    .    .    .   (dimidium+d I m i d i u m     est 

tJnus) . 

Dimitto,  dlmittere,  dimisi,  dl- 

missum  (xxxii) (a  me  mitto). 

Discedo,     discedere,     discessi, 

discessum  (xvii) (abeo). 

Discipula,  discipulae, /.  (xiii)  .    .   (puella  quae  ad  ludum  it). 

Discipulus,  discipuli,  m.  (xiii)   .   (puer  qui  ad  ludum  it). 

Disco,  discere,  didici  (xxii)     .    .   (edisco). 

Diu  (xxiv) (per  longum  tempus). 

Dives,  dives  (xviii) (divites    sunt    illi    qui    multa 

possident). 

Do,  dare,  dedi,  datum  (xi)  .    .   .   (roga  magistrum). 


IG2  BEGINNERS^  LATIN 

Doceo,  docere,  docui,  doctum 

(xxi) (magister  sum,  in  ludo  dico  et 

discipull  discunt). 
Doleo,  dolere,  dolul,  dolitum  (xi) .    (contrarium  est  Gaudeo). 
Dolor,  doloris,  m.  (xvi)    ....   (si  doleo,  dolor  est  mihi). 
Domesticus,  domestica,  domes- 

ticum  (xxiv)      (quod  in  domo  est,  vel  indomo 

facimus). 
Domicilium,    domicill,    n. 

(xxxvi) (domus). 

Domina,  dominae,  /.  (xxiii)    .    .   (ea  quae  hominem  vel  animal 

possidet,  vel  regit). 
Dominus,  domini,  m.  (xviii)  .   .   (is   qui   hominem   vel   animal 

possidet,  vel  regit). 
Domus,  domus, /.  (xxiv)     .    .    .   (aedes,  villa,  in  qua  habitamus). 
Dormio,  dormire,  dormivi,  dor- 

mitum  (ix) (roga  magistrum). 

Dubito,     dubitare,     dubitavi, 

dubitatum  (xxxiv) (non  certo  scio). 

Duc6,ducere,duxi,ductum(xiii) .   (si  te  duco,  mecum  vel  post  me 

venis:    si    puellam    uxorem 

duco,  illam  uxorem  facio). 
Dulcedo,  dulcedinis, /.  (xv)     .    .   (cf.  Dulcis). 
Dulcis,  dulce  (xv) (si  quid  dulce  edimus,  gaude- 

mus). 

Duo,  duae,  duo  (ix) (numerus  .  .  .  ii). 

Duodecim  (ix) (numerus  .  .  .  xii). 

Duodecimus,  duodecima,  duo- 

decimum  (xlviii) (cf.     Duodecim:     cf.     quoque 

Primus,  et  c). 
Dux,  ducis,  m.  (xxiv)  .....  (is  qui  ducit). 


£ 

£  vel  Ex  (xix) (in  Formula  iv). 

Ecclesia,  ecclesiae,  /.  (xxiv)  .    .   (pict.  xxiv). 

Edisco,  ediscere,  edidici  (ix)  .   .  (lego  et  lego:  scio:  iamedidici). 


INDEX   VERBORUM  103 

Ed6,  edere,  edi,  Ssum  (ix)  .    .   .   (aquam  bibo,  sed  cibum  edo)^ 
Efficio,  efficere,  eflfeci,  effectum 

(xxiv) (facio). 

Effigies,  effigiel, /.  (in)     ....   (in  Formula  ii). 
Effugio,  eflfugere,  efFugi  (xxiv)  .   (me  libero). 

Ego,  mel  (v) ( . . .  (ego)  ferio,  (tu)  feris,  etc.) 

Egredior,  cgredl,  egressus  sum 

(xLii) (exeo:  ex  aliquo  loco  ambulo). 

Eheu  (xiii) ("Eheu"  dico  si  doleo). 

Elabor,     elabl,     elapsus     sum 

(xxxiv) (excido). 

Enim  (xxiv) (propterea  quod). 

Enumero,  enumerare,  enume- 

ravi,  enumeratum  (xviii)     .    .   (roga  magistrum). 

Eo,  ire,  ii,  itum  (iv) (in  Formula  in). 

Eques,  equitis,  m.  (xliii)     ...   (is  qui  in  equo  it). 
Equitatus,  equitatus,  m.  (xlvi)   .   (pict.  xlvi). 

Equus,  equi,  m.  (xxii) (pict.  xlvi). 

Ergo  (xxxii) (itaque). 

Erigo,  erigere,  erexi,  erectum 

(ii) (in  Formula  ii). 

Eripio,  eripere,  eripui,  ereptum 

(xLii) (ex  aliquo  rapio). 

Erratio,  errationis, /.  (xlii)  ...   (si  erro,  erratio  est). 
Erro,   errare,   erravi,   erratum 

(xxiv) (in  omnes  partes  eo). 

Eruditus,     erudita,     eruditum 

(xxiv) (qui  multa  didicit,  multa  scit). 

Esurio,   esurire,   — ,   esuritum 

(xxiii) .   (cibum  desidero). 

Etiam  (xxvi) (re  vera:  quoque). 

Evenio,  evenire,  eveni,  even- 

_  turn  (xLviii) (e+venio). 

Evigilo,     evigilare,     evigilavi, 

evigilatum  (xxxiv) (non  iam  dormio). 

Excedo,  excedere,  excessi,  ex- 

cessum  (xxix) (ex+cedo:  cf.  Discedo). 


104  beginners'  latin 

Excido,  excidere,  excidi  (xxiv)  .  (ex  aliquo  cado). 
Excipio,   excipere,   excepi,   ex- 

ceptum  (xxi) (mihi  capio:  ex+capio). 

Exclamo,     exclamare,     excla- 

mavi,  exclamatum  (xv)    .    .    .  (magna  voce  dico). 

Exemplum,  exempli,  n.  (xlvii)   .  (una  res  ex  toto  genere). 
Exeo,      exire,      exii,      exitum 

(xxxix) (ex+eo). 

Exercitus,  exercitus,  m.  (xxiv)  .  (multi  milites). 
Exhibeo,     exhibere,     exhibui, 

exhibitum  (xxxvi) (habeo,  et  alicui  do  et  videre 

permitto). 

Exinde  (xxxix) (post  hoc). 

Existimo,     existimare,     existi- 

mavi,  existimatum  (xlii)  .    .    .  (puto). 

Exitium,  exit!,  n.  (xxvi)  ....  (mors). 
Expello,  expellere,  expuli,  ex- 

pulsum  (xxxii) (ex  loco  ago). 

Experior,     experiri,     expertus 

sum  (xlvii) (non  scio  an  res  bona  sit:  ali- 

quid  facio  ut  discam). 
Explano,  explanare,  explanavi, 

explanatum  (xlvii) (explico:     doceo     ut     intelle- 

gas). 
Exquiro,   exquirere,   exqulsivl, 

exquisitum  (xli) (quaero). 

Exsilio,  exsilire,  exsilui  (xv)    .    .  (pict.  xv). 
Exspecto,    exspectare,   exspec- 

tavi,  exspectatum  (xi)  ....  (sto  et  puto  "Mox  videbo"). 


F 

Faba,  fabae, /.  (xxi) (pict.  xxi). 

Fabalis,  fabale  (xxi) (quod  fabas  habet). 

Fabula,  fabulae,  /.  (x) (roga  magistrum). 

Facies,  faciei, /.  (xiii) (roga  magistrum). 

Facilis,  facile  (xxix) (quod  facere  possumus). 


INDEX   VERBORUM 


105 


Facinus,  facinoris,  n.  (xlii)     . 

Facio,  facere,  feci,  factum  (i)  . 
Falsus,  falsa,  falsum  (xxxiv)  . 
Fames,  famis,  /.  (xxxvi)  .  .  . 
Familiaris,  familiare  (xlviii)  . 
Fatum,  fati,  n.  (xxxiv)    .    .    . 

Fatuus,  fatua,  fatuum  (xv)  . 
Fauces,  faucium,  /.  (xx)  .    .    . 


(id  quod  facimus:  malum  quod 

facimus). 
(quacstio  in  Penso  i). 
(contrarium  est  Verus). 
(si  esurio,  fames  est  mihi). 
(domesticus:  amicus), 
(id  quod  deus  nobis  dedit,  vel 

fecit), 
(stupidus) . 

(animal     in     faucibus     cibum 
tenet). 
Faveo,    favere,    favi,    fautum 

(xvi) (si   tibi   faveo,  facio  id  quod 

desideras) . 

Feles,  felis, /.  (xxxii) (pict.  xxxii). 

Felix,  fellx  (xxiv) (felicem   appellamus  eum  qui 

bona  habet,  maxime  si  non 
exspectat), 
Femina,  feminae, /.  (xxix)  .    .    .   (mulier). 
Fenestra,  fenestrae,  /.  (in)  .    .    .   (roga  magistrum). 

Fere  (xxvi) (xxxix  est  fere  xxxx). 

Feriae,  feriarum, /.  (ix)    ....   (dies  ubi  ad  ludum  non  imus). 
Ferio,  ferire,  percussi,  percus- 

sum  (i) 

Fero,  ferre,  tuli,  latum  (xv)  . 


Fertilitas,  fertilitatis,  /.  (xv)  . 
Ferns,  fera,  ferum  (xxvi)    .    . 


(in  Formula  i). 

(porto:  si  rem  fero,   me  non 

opprimit) . 
(contrarium  est  Sterilitas). 
(contrarium  .est  Domesticus  vel 

Mansuetus). 


Festino,    festinare,     festinavi, 

festinatum  (xxi) (propero). 

Fidelis,  fidele  (xxiv) (cui  confidere  possumus). 

Fides,  fidei,  /.  (xlviii) (si  confid5,  fidem  habeo). 

Filia,  filiae,  /.  (xviii) (puella  quae  patrem  vel  ma- 

trem  habet). 
IHius,  fili,  m.  (xvii) (puer  qui  patrem  vel  matrem 

habet). 


106  beginners'  latin 

Finio,  finire,  finivi,  finitum  (l)  .   (finem  facio). 

Finis,  finis,  m.  (xxiv) (ultima  pars). 

Finitimus,  finitima,  finitimum 

(xLviii) (prope  ab  aliquo  habitans). 

Fio,  fieri,  f actus  sum  (xxix)    .    .   (si  rem  facio,  ea  res  fit). 
Flagello,    flagellare,   flagellavi, 

flagellatum  (xxx)      (plagas  infligS). 

Flagro,  flagrare,  flagravi,  fla- 

gratum  (xvii) (si  in  ignibus  sum,  flagro). 

Flamma,  flammae, /.  (xvii)     .    .   (ignes). 
Flos,  floris,  m.  (xxxiv)     ....   (pict.  xiii). 
Fliimen,  flQminis,  n.  (xxxii)   .    .   (pict.  xxiii). 
Fluo,     fluere,     fluxi,     fluxum 

(xxxix) (si     fliimen     currit,     dicimus 

''Fluit"). 

Focus,  foci,  m.  (xlix) (pict.  xxiv). 

Fons,  fontis,  m.  (xlii) (locus  in  terra  e  quo  aqua  venit). 

Fores,  forum, /.  (xxiv)     ....   (pict.  xxiv). 

Fortasse  (xxiv) (potest  esse). 

Fortis,  forte  (xvii) (qui  non  timet). 

Fortitiido,  fortitudinis,/.  (xvii)  .   (cf.  Fortis). 
Fortiina,  fortiinae, /.  (xLviii)  .    .   (id  quod  nobis  accidit). 
Frater,  fratris,  m.  (xxxiv)  ,    .   .   (filius  eiusdem  patris). 
Frequento,    frequentare,    fre- 

quentavi,  frequentatum  (xii)  .   (saepe  eo  vel  venio). 
Frigeo,  frigere  (xxxix)     ....   (contrarium  est  Caleo). 
Frons,  frondis, /.  (xxxiv)    .    .    .   (pict.  xiii). 
Fructus,  fructiis,  m:  (xiii)  .    .    .   (pict.  xiii). 
Friimentxim,  frumenti,  n.  (xxvi)  .  (cibus  quem  boves  (et  homines) 

edunt). 

Fuga,  fugae, /.  (xLii) (si  quis  fugit,  fugam  capit). 

Fugio,    fugere,    fugi,    fugitum 

(xxxvi) (ab  aliquo  curro). 

Fulmen,  fulminis,  n.  (xxxix)  .   .   (ignis  quem  luppiter  d5  caelO 

iacit). 
Fundus,  fundi,  m.  (xiii)  ....   (pict.  xiii). 
Furor,  furoris,  m.  (xxxviii)    .    .   (ira). 


INDEX    VERBORUM  107 


G 

Gaudeo,  gaudere,  gavlsus  sum 

(xi) (roga  magistrum). 

Guudium,  gaudi,  n.  (xxix)  ...   (si  gaudeo,  gaudium  est  mihi). 
Gens,  gentis,  /.  (xxiv) (multi    homines,    qui    omnes 

cognati  sunt). 

Genu,  genus,  n.  (xxv) (in  Formulis  Neutri  Generis). 

Genus,  generis,  n.  (xxvi)     .    .    .   ("masc,  fem.,  neu.":  "Cuius 

generis"  est  "qualis"). 
Gero,    gerere,    gessi,    gestum 

(xxiv) (facio). 

Gigas,  gigantis,  m.  (xxi)  ....   (pict.  xxi). 

Gladius,  gladi,  m.  (xLVii)    .    .    .   (longus  "culter"  quem  impera- 

tor  in  proelio  habet). 
Glans,  glandis, /.  (xxxiv)    .    .    .   (pict.  xxxvi). 
Glorior,  gloriari,  gloriatus  sum 

(xxxix) (me  iacto). 

Gradus,  gradus,  m.  (ix)   ....   (roga  magistrum). 

Graece  (l) (lingua  Graecorum). 

Grammaticus,   grammatica, 

grammaticum  (ix) (roga  magistrum). 

Gratia,  gratiae, /.  (xviii)  .    ,    .   .  (bonum    quod    alicui    damus: 

"Gratias    ago"    dicimus    si 

quis  bonum  nobis  facit). 

Gravis,  grave  (viii) (roga  magistrum). 

Gravitas,  gravitatis,  /.  (x) .   .    .   (cf .  Gravis) . 
Gusto,  gustare,  gustavi,  gusta- 

tum  (xxxvi) (edere  incipio). 


Habeo,  habere,  habui,  habitum 

(ix) (teneo:  meum  est). 

Habits,     habitare,     habitavi, 

habitatum  (xxiv) (ubi  mea  villa  est,  habito). 


108  beginners'  latin 

Haruspex,  haruspicis,  m.  (l)   .    .   (homo  qui  elicit  quae  posthac 

futura  sint), 
Hasta,  hastae, /.  (xLix)   ....  (pict.  xlvi). 
Herba,  herbae, /.  (xiii)    ....   (pict.  xiii). 

Heri  (xxvii) (die  ante  hodiemum  diem). 

Heus  (xviii) (attende:  attendite). 

Hiatus,  hiatus,  m.  (xlii)      .    .   .   (locus  apertus  inter  duas  res). 

Hie,  haec,  hoc  (v) (cf.  Ille:  roga  magistrum). 

Hie  (xvii) (hoc  loco). 

Hiems,  hiemis,  /.  (xlii)   ....   (pars  anni  ubi  omnia  frigent). 

Hinc  (xxix) (ab  hoc). 

Hodie  (xxvii) (hoc  die). 

Hodiernus,    hodiema,    hodier-  t 

num  (xxvii) (cf.  Hodie). 

Homo,  hominis,  m.  vel/.  (xi)  .    .   (puer:  puella:  anus:  contrarium 

est  Animal). 
Honestus,  honesta,  honestum 

(xxiv) (quem     omnes     bonum     esse 

putant). 

Hora,  horae,  /.  (ix) (roga  magistrum). 

Horribilis,  horribile  (xxi)     .    .   .   (teiribilis). 

Hortus,  horti,  m.  (xv) (pict.  xv). 

Hospes,  hospitis,  w.  (l)  .    .    .   .   (amicus,  qui  domi  meae  est  vel 

cuius  domi  sum). 
Hostis,  hostis,  m.  (xxiv)  .    .    .   .   (is  qui  contra  patriam  pugnat). 

Hue  (xxx) (ad  hunc  locum). 

Humanus,  humana,  humanum 

(xxvi) (cf.  Homo). 

Humilis,  humile  (vii) (contrarium  est  Altus). 

Hymenaeus,    hymenaea,    hy- 

menaeum  (xxiv) (ubi    vir   uxorem   ducit,    dies 

hymenaeus  est). 

I 

Ibi  (xxxiv) •  .  (in  eo  loco). 

Ictus,  ictus,  m.  (xLii) (plaga). 

Idem,  eadem,  idem  (xxi)     .    .   .   (roga  magistrum). 


INDEX   VERBORUM  109 

Idoneus,      idonea,      idoneum 

(xviii) (laus  est  bono  puero  idonea: 

malo  puero  plagae). 

Idus,  Iduum,  /.  (l) (quorundam     mensium      dies 

xiii"^,  quorundam  dies  xv"^). 

Igitur  (xv) (itaque). 

Ignis,  ignis,  m.  (xvii) (pict.  xvii). 

Ignoro,  ignorare,  ignoravi,  igno- 

ratum  (xxxix) (non  scio). 

Ignosco,  ignoscere,  ignovi,  igno- 

tum  (xvi) (si  cui  male  facis,  et  non  volu- 

isti,  dicis  illi "  Ignosce  mihi  ")• 
Ignotus,  ignota,  ignotum  (xxvi) .    (non  cognitus:  cf.  Cognosce). 

Hie,  ilia,  illud  (v) (cf.  Hie:  roga  magistrum). 

Illuc  (xxi) (ad  ilium  locum). 

Illustris,  illustre  (xxiv)    ....   (bonus  et  magnus). 

Imago,  imaginis, /.  (l) (eflfigies). 

Immineo,  imminere  (xvi)    ...   (in  Formula  iv). 
Impedimentum,    impediment!, 

n.  (xLvi) (id  quod  impedit:  pict.  XLVi). 

Impedio,    impedire,    impedivi, 

impedltum  (xxxix) (nolo  te  aliquid  facere:  itaque 

in  via  sto). 
Imperator,     imperatoris,     m. 

(xvii) (is  qui  imperat:  pict.  xvii). 

Imperium,  imperi,  n.  (xlvi)  .    .   (si  impero,  imperium  habeo). 
Impero,    imperare,    imperavi, 

imperatum  (xvi) (dico  "Fac  hoc"). 

Impetus,  impetiis,  m.  (xlvi)   .   .   (si  hostes  adorior,  in  eos  impe- 

tum  facio). 
Impono,     imponere,     imposui, 

impositum  (xvi)    ......   (in  Formula  iv). 

Imports,  importare,  importavi, 

importatum  (xxxii) (in+porto). 

Imus,  ima,  imum  (xxxvi)   .    .   .   (inferus,   inferior,   infimus  vel 

imus). 
In  (cum  ace.)  (iv) (in  Formula  iii). 


110  beginners'  latin 

In  (cum  abl.)  (xix) (in  Formula  iv). 

Incendo,    incendere,    incendl, 

incensum  (xxxix) (in  aliquo  flammam  facio). 

Incipio,  incipere,  coepi,  coep- 

tum  (xiii) (initium  facio). 

Incognitus,  incognita,  incogni- 

tum  (xxi) (quod  non  ante  vidi  nee  audivi). 

Incolo,  incolere,  incolui  (xxiv)  .  (habito). 
Incompositus,  incomposita,  in- 

compositum  (xxiv) (mixtus:  cf.  Misceo). 

Incredibilis,  incredibile  (xlii)  .   .  (quod  credere  non  possumus). 

Indicium,  indici,  n.  (xxxiv)    .    .  (id  quod  indicat). 
Indico,  indicare,  indicavi,  indi- 

catum  (xxii) (roga  magistrum). 

Induo,  induere,  indui,  indutura 

(i) (in  Formula  i). 

Ineo,  inire,  inii,  initum  (xxi)  .    .  (in+eo). 

Ineptus,  inepta,  ineptum  (xxiv) .  (f atuus) . 

Infelix,  infelix  (xiii) (infelices,  si  bona  exspectant, 

mala  habent). 

Inferior,  inferius  (xxx)     ....  (contrarium  est  Superior). 

tnferus,  infera,  Inferum  (xlex)  .  (qui  infra  est). 
Infligo,  infligere,  inflixi,  inflic- 

tum  (xvi) (in  Formula  iv). 

Infra  (xxx) (sub  aliquo). 

Ingemo,  ingemere,  ingemui  (l)  .  (dolorem  voce  indico). 
Inicio,  inicere,  inieci,  iniectum 

(xvii) (pict.  xvii). 

Inimicus,    inimica,    inimicum 

(xxi) (non  amicus). 

Initium,  initi,  71.  (xiii) (prima  pars  e ius  quod  facimus). 

Iniuria,  iniuriae, /.  (xLviii)  .    .   .  (malum  quod  contra  ius  fit). 
Innumerus,  innumera,  innume- 

rum  (xviii) (quod  enumerare  non  possu- 
mus). 

Inquam,  inquis,  inquit  (xxi)  .    .  (dico). 

Insisto,  insistere,  institi  (xlviii)  .  (super  vel  in  aliquo  sto). 


INDEX   VERBORUM  111 

Inspicio,  Inspicere,  inspexl,  in- 

spectum  (xxvi) .......  (specto). 

Instituo,    instituere,    institui, 

institutum  (xlvi) (facio:  constituo:  doceo). 

Instrumentum,  instrument!,  n. 

(xx) (quaestio  in  Penso  xx). 

Instruo,  instruere,  instruxl,  in- 

structum  (xlvi) (paro). 

Insula,  insulae,  /.  (xl) (pict.  xvii). 

Integer,      Integra,      integrum 

(xLviii) (non  mutatus:  bonus). 

Intellego,  intellegere,  intellexl, 

intellectum  (xiii) (scio  quid  significet). 

Intends,     intendere,     intend!, 

intentum  (ii) (in  Formula  ii). 

Inter  (cum  ace.)  (iv) (in  Formula  iii). 

Interea  (xlii) (interim). 

Interficio,  interficere,  interfec!, 

interfectum  (xi) (pict.  xi). 

Interim  (xlii) (inter  duo  tempora). 

Intermitto,    intermittere,     in- 

termisi,  intermissum  (xlii)  .    .  (ab  aliquo  desisto). 

Intra  (cum  ace.)  (xxxiv)     .    .    .  (in). 
Intro,   intrare,   intrav!,   intra- 

tum  (xxvi) (in  locum  eo). 

Invenio,   invemre,   invem,   in- 

ventum  (xi) (venio  ad  rem  quam  non  ex- 

spectav!). 

Invitus,  in  vita,  invitum  (xliv)   .  (nolens). 

Ipse,  ipsa,  ipsum  (xxiv)  ....  (roga  magistrum). 

Ira,  irae,  /.  (xv) (roga  magistrum). 

Irascor,  irasci,  iratus  sum(xLix)  .  (ira  est  mihi). 

Is,  ea,  id  (v) (cf.  Ille:  roga  magistrum). 

Itaque  (xv) (post  hoc  et  propter  hoc). 

Item  (xxviii) (eodem  modo). 

Iter,  itineris,  n.  (xxvi)     ....  (via  in  qua  imus). 

Iterum  (xvii) (roga  magistrum). 


112  beginners'  latin 


I  consonans 

laceo,  iacere,  iacui  (xxii)     .    .    .   (roga  magistrum). 
lacio,  iacere,  iecl,  iactum  (xix)   .   (cf.  Inicio). 
lacto,   iactare,   iactavi,   iacta- 

tum  (xxxix) (saepe  iacio:  "Me  iacto,"  me 

illustrem  esse  dico). 

lam  (xxiii) (nunc). 

lanua,  ianuae,  /.  (iii) (roga  magistrum). 

leiunus,  ieiuna,  ieiunum  (xv)  .    .   (qui  cibum  desiderat). 
lentaculum,    ientaculi,    n. 

(xxxvi) (id  quod  mane  edimus). 

locus,  ioci,  m.  (xxxii) (roga  magistrum). 

lubeo,    iubere,    iussi,    iussum 

(xviii) (impero). 

lugulo,  iugulare,  iugulavi,  iugu- 

latum  (l) (iugulum  caedo). 

lugulum,  iuguli,  /.  (l) (roga  magistrum). 

luro,    iurare,    iuravl,    iuratum 

(xxxix) (ad  deum  manum  porrigo,  et 

dico) . 

lus,  iuris,  n.  (xxx) (pict.  xxiii). 

lus,  iuris,  n.  (xLv) (id  quod  bonumet  rectum  est). 

lussu  (xxi) ("meo  iussu":  propterea  quod 

iubeo). 
lustus,  iusta,  iustum  (xlv)  .    .   .   (qui  amat  id  quod  bonum  et 

rectum  est). 
luvenis,  iuvenis,  m.  (xxi)  .    .    .   (contrarium  est  Senex). 
luvo,  iuvare,  iuvi,  iutum  (xlii)  .   (auxilium  fero). 


Labefacio,  labefacere,  labefeci, 

labef actum  (xliii) (aliquid  facio  ut  res  cadat). 

Labor,  laboris,  m.  (xlvi)  ....   (si  laboro,  laborem  capio). 
Laboro,  laborare,  laboravi,  la- 

bSratum  (ix) (rem  magnametgravem  facio). 


INDEX   VERBORUM  113 

Lacertus,  lacertl,  m.  (xv)     .    .   .  (pict.  xv). 

Lacrima,  lacrimae,  /.  (xxiy)  .   .   (id  quod   de  oculo   cadit  ubi 

lacrimamus). 
Lacrimo,  lacrimare,  lacrimavi, 

lacrimatum  (xv) (doleo:  aqua  de  oculls  it). 

Laetus,  laeta,  laetum  (xxiv)  .  .  (qui  gaudet). 
Lanius,  lani,  m.  (xxiii)  ....  (pict.  xxiii). 
Lassitudo,    lassitudinis,   /. 

(xxxiv) (si  nimis  laboro,  lassitudo  me 

opprimit). 

Latine  (xi) (latlne,  non  anglice,  dicimus). 

Latlnus,  latina,  latlnum  (xxx)   .   (cf.  Latine). 
Latro,    latrare,    latravi,    latra- 

tum  (xxiii) (ubi  canis  aliquid  dicit,  latrat). 

Latus,  lata,  latum  (viii)  ....  (roga  magistrum). 
Latus,  lateris,  n.  (xxxii)  .  .  .  (roga  magistrum). 
Laus,  laudis, /.  (xvii) (si  bonum  facis,  et  dico  "  Bonus 

es:  bene  facis,"  tibi  laudem 

tribuo). 
Lectio,  lecti5nis, /.  (xiii) .    .    .    .   (id  quod  legimus:  pensum). 
liectulus,  lectuli,  m.  (xxi)    .    .    .   (pict.  xi). 
Legatio,  legationis, /.  (xLvi)    .    .   (legati:  ei  qui  nuntium  ferunt). 
Legatus,  legati,  m.  (xlvi)    ...   (is  qui  sub  imperatore  militibus 

imperat) . 
Legio,  legionis, /.  (xlvi)  ....   (pars    exercitus:    circiter    sex 

milia  militum). 
Lego,  legere,  legi,  lectum  (ix)     .   (roga  magistrum). 
Lentus,  lenta,  lentum  (viii)     .    .   (contrarium  est  Celer). 
Levis,  leve  (viii)    .......   (contrarium  est  Gravis). 

Lex,  legis,  /.  (xlix) (id    quod    decretum    est,    quo 

regimur). 

Libenter  (xxix) (cum  gaudio). 

Liber,  libri,  m.  (iii) (roga  magistrum). 

Liber,  libera,  libenim  (xlii)    .    .   (qui  libertatem  habet). 
Liberi,  liberorum,  m.  et/.  (xxx)  .    (filii  et  filiae). 
Libero,  liberare,  liberavi,  libe- 

ratum  (xxiv) (contrarium  est  Revincio). 


114  beginners'  latin 

Libertas,  libertatis,  /.  (xlii)    .   .  (is  quem  liberamus,  libertatem 

habet) . 
Licet,  licere,  licuit  (xvii)      .    .    .   (roga  magistrum). 
Limen,  liminis,  n.  (iv)      ....   (in  Formula  iii). 
Lingua,  linguae,  /.  (xiii)  ....   (roga  magistrum). 
Littera,  litterae, /.  (ix)     ....   (A,  B,  C,  D,  etc.:(piM.)idquod 

scrlbimus). 

Locus,  loci,  m.  (xvii) (ubi  aliquid  est). 

Longus,  longa,  longum  (vii)    .    .   (roga  magistrum). 

Loquax,  loquax  (xlix) (loquaces   sunt   illi  qui  nimis 

loquuntur). 
Loquor,    loqui,    locutus    sum 

I    (xxxvii)      (aliquid  dico). 

Lucidus,  lucida,  lucidum  (xlvii)  .  (quod  lucem  dat  vel  habet). 
Ludo,  ludere,  lusi,  lusum  (ix)  .    .   (contrarium  est  Laboro). 

Ludus,  ludi,  m.  (ix) (ubi  recitamus  et  studemus). 

Lupus,  lupi,  m.  (xi) (pict.  xi). 

Lux,  lucis, /.  (xxxvi) (contrarium  est  Tenebrae). 


M 

Macer,  macra,  macrum  (xxxii)  .   (pict.  xxxii). 

Magis  (xxix) (adverbium:  cf.  Maior). 

Magister,  magistri,  m.  (xlvii)    .   (is  qui  in  ludo  docet). 
Magistratus,    magistratus,    m. 

(xxxii) (pict.  xxxii). 

Magnitudo,    magnitudinis,    /. 

(xi)      (cf.  Magnus). 

Magnopere  (xxix) (adverbium:  cf.  Magnus). 

Magnus,      magna,      magnum 

(viii) (contrarium  est  Parvus). 

Maior,  maius  (xxiii) (magnus,  maior,  maximus). 

Malevolens,  malevoiens  (xliv)   .   (malevolentes     sunt     illi     qui 

malum  volunt). 
Malo,  malle,  malui  (xxxii)     .    .   (magis  volo). 
Malum,  mali,  n.  (xliv)    ....  (fructus  qui  semen  in  se  ha- 
bet). 


INDEX   VERBORUM  115 

Malum  Punicum,  mali  PunicI, 

n.  (xLiv) (pict.  xxxvi). 

Mains,  mala,  malum  (viii)  .    .   .  (contrarium  est  Bonus). 

Malus,  mall,  m.  (xvii) (pict.  xvii). 

Mane  (xxi) (prima  parte  diei). 

Maneo,  manere,  mansi,  man- 
sum  (xxii)  .    .    .    '. (contrarium  est  Eo). 

Mansuetus,    mansueta,    man- 

suetum  (xxvi) (lupl  sunt  fcri :  bonus  canis  est 

mansuetus). 
Manus,  manus, /.  (iii) (in  Formula  ii:  nonnulli  homi- 
nes collect!) . 
Mappa,  mappae,  /.  (iii)   ....   (in  Formula  ii). 

Mare,  maris,  n.  (xl) (pict.  xvii). 

Mater,  matris,  /.  (xi) (mater  et  pater  sunt  parentes). 

Matrimonium,   matrimoni,   n. 

(xLix) (ubi  vir  uxorem  ducit,  matri- 
monium est). 
Maximus,  maxima,  maximum 

(xviii) (magnus,  maior,  maximus). 

Medius,  media,  medium  (xxi)  .   (roga  magistrum). 

Melior,  melius  (xxix) (bonus,  melior,  optimus). 

Memini,  meminisse  (xxi)   .    .    .   (scio  et  teneo  id  quod  factum 

est). 
Memorabilis,  memorabile  (l)  .    .   (quod  bonum  est  meminisse). 
Memoria,  memoriae,  /.  (xxxvi)  .   (memoria  teneo :  scio  quod  iam 

actum  est). 
Mens,  mentis,  /.  (xxii)    ....   (id  quo  cogitamus). 
Mensa,  mensae, /.  (iii)     ....   (roga  magistnmi). 
Mensis,  mensis,  m.  (ix)  ....   (xxx  dies). 
Mentior,  mentirl,  mentitus  sum 

(xxxvi) (falsum  dico). 

Mercator,  mercatoris,  m.  (xiii)  .   (is  qui  tabemam  habet,  et  res 

vendit). 
Mereor,  mereri,  meritus  sum 

(xLviii) (mereor  id  quod  mihi  merito 

venit). 


116  beginners'  latin 

Meridies,  meridiei,  m.  (xxiii)  .   .   (media  pars  diei). 

Merito  (xiii) (si    bonus    puer    bonam    rem 

habet,  merito  habet :  si  malus 
puer  bonam  rem  habet,  non 
merito  habet). 
Meus,  mea,  meum  (viii)  ....   (cf.  Ego). 
Miles,  militis,  m.  (xxiv)  ....   (is  qui  pro  patria  pugnat). 
Militaris,  militare  (xlvi).    .    .    .   (cf.  Miles). 
Mille  (plu.  Milia)  (xxxii)  .    .    .   (numerus  .  .  .  m.). 
Minimus,    minima,    minimum 

(xxiv) (parvus,  minor,  minimus). 

Minor,  minus  (xxiii) (parvus,  minor,  minimus). 

Minor,    minari,    minatus   sum 

(xLii) (dico  "Malum  tibi  faciam"). 

Mintitus,     miniita,     minutum 

(xxx) (minimus). 

Mirabilis,  mirabile  (xiii) ....   (quod  vix  credimus). 
Miror,    mirari,    miratus    sum 

(xLix) (mirabile    vel    optimum    esse 

puto) . 
Misceo,  miscere,  miscui,  mix- 

tum  (xxiv) (roga  magistrum). 

Miser,  misera,  miserum  (xi)  .   .   (qui  dolet). 
Misereo,  miserere,  miserui,  mi- 

seritum  (xiii) (doleo,     si     hominem     dolere 

video). 
Misericordia,  misericordiae,  /. 

(l) (si  misereo,  misericordiam  ad- 

hibeo). 
Mitto,  mittere,  misi,  missum 

(xxx) (dico  alicui  "I")- 

Mixtus,  mixta,  mixtum  (xxx)    .   (quod  miscemus,  mixtum  est). 
Modestus,  modesta,  modestum      (qui   non  dicit  de  virtiitibufl 

(xxrv) suis). 

Modo  —  modo  (xLii) (primo  —  turn). 

Modus,  modi,  m.  (xxvi) ....  (cf.  Quo  modo). 


INDEX   VERBORUM  117 

Momentum,      momenti,      n. 

(xxxii) (id  quod  aliquid  movet:  pau- 

lum). 
Moneo,  monere,  monui,  moni- 

tum  (xl) (malum  vide5,   et  alicui  dico 

"Fuge":  consilium  do). 
Mons,  montis,  m.  (xxi)   ....   (pict.  xxi). 
Mora,  morae,  /.  (xxiv)    ....   (si  quid  non  statim  facimus, 

mora  est). 
Mordax,  mordax  (xiii)     ....   (dico  mordacem  esse  linguan: 

quae  mordeat). 
Mordeo,    mordere,    momordi, 

morsum  (xiii) (roga  magistrum). 

Morior,    mori,    mortuus    sum 

(xxiv) (vitam  amitto). 

Mors,  mortis, /.  (xi) (pict.  xi). 

Mortalis,  mortale  (xxxix)  .    .    .   (qui  mori  potest). 
Mortifer,     mortifera,     morti- 

ferum  (xxi) (quod  mortem  fert). 

Mos,  moris,  m.  (xlvi) (consuetude). 

Moveo,  movere,  movi,  motum 

(xx) (cf.  Conmioveo). 

Mox  (xxvi) (non  multo  post). 

Mucro,  mucronis,  m.  (l)  .    .    .    .   (acer  finis  cultri). 
Mugio,  mugire,  mugivi,  mugi- 

tum  (xxii) (ubi  bos  aliquid  dicit,  mugit). 

Mulier,  mulieris,  /.  (xxiv)  .    .    .   (mater    est    mulier,    sed    non 

puella,  non  pater). 
Multitude,      multitudinis,     /. 

(xLii) (magnus  numerus). 

Multus,  multa,  multum  (ix)  .   .   (ccclxxvii  sunt  multa:  iii  sunt 

pauca). 
Mundus,  munda,  mundum  (viii) .   (roga  magistrum) . 
Mundus,  mimdi,  m.  (xliv)  .    .   .   (omnes  terrae  et  maria  quae 

sub  sole  sunt). 
Munio,  munire,  miini^a,  muni- 

tum  (xLVi) (munitionem  facio). 


118  BEGINNERS^  LATIN 

Munitio,  munitionis,  /.  (xliii)  .   (murus  qui  ab  hostibus  defen- 

dit). 
Mums,  muri,  m.  (xlii)    ....  (pict.  xxxvi). 
Mus,  muris,  m.  vel/.  (xxxii)  .   .   (pict.  xxxii). 
Muto,  mutare,  mutavi,  muta- 

tum  (xLiv) (genus  rei  aliud  facio,  et  non 

iam  eadem  est). 
Mutus,  muta,  mutum  (xlix)  .   .   (qui  loqui  non  potest). 


N 

Nam  (xxiv) (enim). 

Narro,  narrare,  narravi,  narra- 

tum  (xi)      (fabulam  dico). 

N&scor,     nasci,     natus     sum 

(xxiv) (primum  nascimur,  deinde  vi- 

tam   agimus,   tertium  mors 
venit). 
Natio,  nationis, /.  (xLvi) .    .    .   .  (gens). 
Natura,  naturae,  /.  (xliv)    .    .   .   (Natura  in  se  continet  onmia 

quae  nata  sunt). 
Nauta,  nautae,  m.  (xvii)     .    .   .   (pict.  xvii). 
Navalis,  navale  (xvii)  ..'...   (cf.  Navis). 

Navis,  navis, /.  (xvii) (pict.  xvii). 

Necessarius,  necessaria,  neces- 

sarium  (xlviii) (necesse:  eiusdem  generis:  ami- 
cus). 

Necesse  (xvii) (roga  magistrum). 

Neco,  necare,  necavi,  necatum 

(l) (interficio). 

Nego,  negare,  negavi,  negatum 

(xxxii) (dico  "Non"). 

Negotiimi,  negoti,  n.  (xlviii)  .   .   (id  quod  consuetudine,  vel  non 

facile,  facio). 
Nemo,  nemini  (dat.),  m.  vel/. 

(xlii) (nullus  homo). 

Neptis,  neptis,  /.  (xi) (pueUa  quae  aviam  habet). 


INDEX   VERBORUM  119 

Neque  vel  Nee  (xv) (et  non). 

Ne  —  quidem  (xxi) (roga  magistrum). 

Nescius,  nescia,  nescium  (xxx)  .  (qui  non  scit). 
Neuter,       neutra,       neutrum 

(xxvi) (neque  hoc  neque  illud). 

Niger,  nigra,  nigrum  (xxxix)  .  (color:  roga  magistrum). 

Nihil  (xv) (nulla  res:  non). 

Nimis  (xxxii) (magis  quam  bene  est). 

Nobilis,  nobile  (xliii) (illustris:  non  ignotus). 

Noceo,  nocere,  nocui,  nocitum 

(xvi) (alicui  malum  facio). 

Noll  hoc  facere  (xvii) (contrarium  est  "Hoc  fac"). 

Nolo,  nolle,  nolui  (xxxviii)     .    .  (non  volo). 

Nomen,  nominis,  n.  (xi)      .    .    .  (roga  magistrum). 

Nondum  (xv) (contrarium  est  lam). 

Nonus,  nona,  nonum  (xx)  .    .   .  (cf.  Novem:cf.  quoque  Primus, 

etc.). 
Nosco,   noscere,   novl,   notum 

(xxx) (scire  incipio). 

Noster,  nostra,  nostrum  (viii)  .  (cf.  No's). 
Noto,  notare,  notavi,  notatum 

(xxxiv) (indico:  video). 

Novem  (ix) (numerus  .  .  .  ix). 

Novus,  nova,  novum  (vin)  .    .    .  (contrarium  est  Vetus). 

Nox,  noctis, /.  (xxi) (ubi  solem  non  videmus:  ubi 

dormimus). 

Nubes,  nubis,  /.  (xxi) (pict.  xxi). 

Nubo,  nubere,  nupsi,  nuptum 

(xxiv) (ubi  vir  uxorem  ducit,  ilia  viro 

nubit). 

Nudius  (xxxiii) (nunc  dies  est). 

Nudo,  nudare,  nudavi,  nuda- 

tum  (xLvi) (amoveo  id  quod  super  aliquid 

est,  vel  aliquid  defendit). 

Nullus,  nulla,  nullum  (xvii)    .    .  (non    unus,    non    pauci,    non 

multl). 

Numerus,  numeri,  m.  (xxxii)     .  (unus,  duo,  tres,  et  c). 


120  beginners'  latin 

Nummus,  nummi,  m.  (xiii)     .    .   (roga  magistrum). 

Numquam  (xiii) (contrarium  est  Semper). 

Nunc  (xvii) (hoc  tempore). 

Nuntio,     nuntiare,     nuntiavi, 

nuntiatum  (xliii) (nuntium    fero:    rem    novam 

dico). 
Nuntius,  nunti,  m.  (xxxii)  ...   (is  qui  litteras  portat:  litterae 

quas  nuntius  portat). 


O 

Obicio,  obicere,  obiecl,  obiec- 

tum  (xLii) (alicui  in  viam  iacio). 

Obllviscor,     obllvisci,     oblitus 

sum  (xxxvi) (ex  memoria  amitto). 

Obsecro,  obsecrare,  obsecravi, 

obsecratum  (xxiv) (rogo). 

Obses,     obsidis,     m.     vel    /. 

(xLviii) (homo  quem  hostes  capiunt,  ut 

pro  ahquo  postea  reddant). 
Obtineo,  obtinere,  obtinul,  ob- 

tentum  (xLviii) (teneo:  mihi  capio). 

Occido,  occldere,  occidi,  occl- 

sum  (xxxii) (mortuum  facio). 

Occupo,    occupare,    occupavi, 

occupatum  (xlvi) (capio). 

Occurro,  occurrere,  occurri,  oc- 

cursum  (xvi) (ad  aliquem  curro). 

Octavus,      octava,      octavum 

(xxvii) (cf.  Octo:  cf.  quoque  Primus, 

etc.). 

Octo  (ix) (numerus  .  .  .  viii). 

Oculus,  oculi,  m.  (x) (oculis  video). 

Odi,  odisse  (xxxix) (contrarium  est  Amo). 

Officium,  offici,  n.  (xlix)     ...   (id  quod  facere  debemus). 

Oleum,  olei,  n.  (l) (aliquid  pingue  quod  ex  olivis 

capimus). 


INDEX   VERBORUM  121 

Olim  (xxi) (longe  antehac,  vel  longe  post- 

hac). 

Ollva,  olivae, /.  (l) (pict.  xxxvi). 

Omnino  (xiii) (si  totum  fructum  edo,  frQctum 

omnlno  edo). 

Omnis,  omne  (xxiii) (totus:  contrarium  est  Pars). 

Opinio,  oplnionis,  /.  (xlviii)    .   .   (id  quod  opinor:  id  quod  alius 

de  me  opinatur). 
Opinor,  opinari,  opinatus  sum 

(xxx) (puto). 

Oportet,     oportere,     oportuit 

(xLiv) (bene  est:  necesse  est). 

Oppidum,  oppidi,  n.  (xxvi)     .    .   (urbs  parva).  • 
Opprimo,  opprimere,  oppressi, 
oppressum  (xvi) (aliquem  sub  me  teneo,  et  male 

faci5). 
Optimus,     optima,     optimum 

(xxiv) (bonus,  melior,  optimus). 

Opus,  operis,  n.  (xlvi)     ....   (labor:  id  quod  ex  labore  fit). 
Oratio,  orationis,  /.  (xlviii)    .    .   (modus  dicendi:  si  ante  multos 

dico,  orationem  habeo). 

Orbis,  orbis,  m.  (l) (roga  magistrum). 

Ordo,  ordinis,  m.  (xlvi)  ....    (modus  in  quo  res  ponuntur). 
Orior,  oriri,  ortus  sum  (xxxix)   .    (surgo). 
Orno,  ornare,  ornavi,  ornatum 

(xLiv) (aliquid  pulchnim  facio). 

Os,  ossis,  n.  (xxix) (pict.  xxiii). 

Ostendo,    ostendere,    ostendi, 
ostentum  (xvi)      (fortasse  digitum  in  aliquid  in- 

tendo). 

P 
Paene  (xvii) (non  omnino,  sed  non  multo 

minus) . 

Pagina,  paginae, /.  (x) (in  Formula  iv). 

Palma,  palmae, /.  (xxx) (pes    plantam    habet:    manus 

palmam  habet). 


122  beginners'  latin 

Panis,  punis,  m.  (xxx) (pict.  xxiii). 

Papyrus,  papyri,  m.  (x.)  .    .    .    .   (in  papyro  scribimus  stilo  vel 

calamo) . 

Par,  par  (xl) (pares  sunt  aequi,  similes). 

Parco,   parcere,   peperci,   par- 
sum  (xvii)  . (si  quem  merito  feriam,  non 

ferio). 
Parens,    parentis,    m.    vel   /. 

(xxxii) (pater  vel  mater). 

Pareo,  parere,  parui,  paritum 

(xvi) (facio  id  quod  imperas). 

Paries,  parietis,  m.  (iii)    ....   (roga  magistrum). 
Paro,  parare,  paravi,  paratum 

(xviii) (alicuid  facio,  capio,  do). 

Pars,  partis, /.  (x) (dimidium  est  pars:  pagina  est 

pars  libri). 
Parvus,  parva,  parvum  (viii) .    .   (roga  magistrum). 
Passus,  passus,  m.  (ix)    ....   (duo  gradus). 

Pater,  patris,  m.  (xi) (is  cuius  nomen  habeo). 

Patior,      pati,      passus     sum 

(xxxEx) (doleo:  fero:  permitto). 

Patria,  patriae, /.  (xii)     ....   (Roma  est  patria  Romanorum : 

America  est  patria  Ameri- 

canorum) . 
Paucus,  pauca,  paucum  (xiii)    .   (contrarium  est  Multus). 

Paulisper  (xlvi) (contrarium  est  Diu). 

Paulum  (xxix)      (adverbium:  cf.  Parvus). 

Pauper,  pauper  (xi) (pauperes  non  multum  possi- 

dent). 

Pax,  pacis, /.  (xlvi)      (contrarium  est  Bellum). 

Pecunia,  pecuniae,/,  (xiii)  ...   (id  quod  capio  si  quid  vendo). 
Pedes,  peditis,  m.  (xlviii)   .    .   .   (miles    qui    in    pedibus    pug- 

nat). 

Peior,  peius  (xxix) (malus,  peior,  pessimus). 

Pello,  pellere,  pepull,  pulsum 

(xlvi) (ameago  veliacio:cf.Expell6). 

Per  (cum  ace.)  (iv) (in  Formula  iii). 


INDEX    VERBORUM  123 

Pereo,    perire,    peril,    peritum 

(xxxii) (morior). 

Perficio,  perficere,  perfeci,  per- 

fectum  (xLix) (omnino  facio). 

Peiiculosus,    periculosa,    peri- 

culosum  (l) (quod  periculum  in  se  habet). 

Periculiim,  periculi,  n.  (xlviii)  .   (malum    quod   mihi   minatur: 

SI    experior,    periculum    fa- 
cio). 
Perlego,  perlegere,  perle^,  per- 

lectum  (xv) (totum  lego). 

Permagnus,     permagna,    per- 

magnum  (xxi) (maximus). 

PennittS,  permittere,  permisi, 

permissum  (xvii) (contrarium  est  Veto). 

Permultus,  permulta,  permul- 

tum  (xxxii) (plurimus). 

Pemotus,   pemota,   pemotum 

(xxxvi) (quod  bene  scimus). 

Perpetuus,    perpetua,    perpe- 

tuum  (xxrv) (quod  semper  erit). 

Persequor,   persequl,   persecu- 

tus  sum  (xLVi) (diu  sequor). 

Perspicio,  perspicere,  perspexl, 

perspectum  (xliv) (bene  video). 

Persuadeo,    persuadere,     per- 

suasi,  persuasum  (xvi) ....   (dico,  et  credis  vel  facis  id  quod 

desidero). 
Perterreo,    perterrere,    perter- 

rui,  perterritum  (xxxix)  .    .    .   (multum  terreo). 
Pertineo,    pertinere,    pertinui 

(xLviii) (mihi    pertinent    omnia    quae 

mea  sunt  vel  quae  mecum 
coniunctasunt). 
Pervenio,   pervenlre,   perveni, 

perventum  (xiii) (ad  rem  venio). 

Pes,  pedis,  m.  (ix) (in  Formula  iv:  xii  unciae). 


124  beginners'  latin 

Pessimus,  pessima,  pessimum 

(xiii) (malus,  peior,  pessimus). 

Peto,   petere,   petlvi,   petitum 

(xxix) (ad  rem  eo:  desidero). 

Pictura,  picturae, /.  (x)    ....   (in  Formula  w)  • 
Pietas,  pietatis, /.  (xvii)  .    .    .    .   (amor  patris  vel  patriae). 
Piger,  pigra,  pigrum  (xviii)     .    .   (qui  laborare  non  volt). 
Pinguis,  pingue  (xxxii)    ....   (contrarium  est  Macer). 

Pirata,  piratae,  m.  (l) (is     qui     nave     sua     aliorum 

naves  capit  et  pecuniam  ra- 
pit). 

Pius,  pia,  pium  (xvii) (qni  patrem  et  patriam  amat). 

Placenta,  placentae,  /.  (xxix)  .   (pict.  xi). 
Placeo,  placere,  placui,  placi- 

tum  (l) (gaudium     do:     bonus     esse 

videor) . 

Plaga,  plagae, /.  (xvi) (in  Formula  iv). 

Planta,  plantae,  /.  (xii)    ....   (in  Formula  iv). 
Plaudo,  plaudere,  plausi,  plau- 

sum  (xxi) (roga  magistnim). 

Plenus,  plena,  plenum  (x)   .    .    .   (roga  magistnim). 
Plerlque,   pleraeque,    pleraque 

(xLiv) (fere  omnes). 

Plenimque  (xliv) (fere  omnino). 

Plurimus,   pliirima,   plurimum 

(xxxii) (multus,  plus,  plurimus). 

Plus,  pliiris  (gen.)  (xxx)      .    .    .   (multus,  plus,  plurimus). 
Poena,  poenae,  /.  (xliv)  ....   (ubi    aliquis    me    punit,    ego 

poenam  do). 
Polliceor,    polliceri,    poUicitus 

sum  (xLii) (aliquid   vis:    dico    "Hoc   fa- 

ciam")- 
Pompa,  pompae, /.  (xxiv)  .    .    .  (pict.  xxiv). 
Pono,  ponere,  posui,  positum 

(ii) •  (roga  magistnim). 

P6ns,  pontis,  m.  (xxiii)  ....   (pict.  xxiii). 
Populus,  populi,  m.  (xliv)  .    .   .   (homines:  gens). 


INDEX   VERBORUM  125 

Porrigo,  porrigere,  porrexl,  por- 

rectum  (x) (in  Formula  rv). 

Porta,  portae, /.  (xLiii)    ....  (ianua). 

Portentum,  portent!,  n.  (l)  .    .    .  (id  quod  indicat  aliquid  mlr3r 

bile  futurum  esse). 
Porto,  portare,  portavi,  porta- 

tum  (ex) (roga  magistrum). 

Possessor,  possessoris,  m.  (x)    .  (is  qui  possidet). 
Possideo,    possidere,    possedi, 

possessum  (x) (habeo:  teneo:  meum  est). 

Possum,  posse,  potui  (xxiii)  .    .  (roga  magistrum). 

Post  (cum  ace.)  (iv) (in  Formula  iii). 

Postea  (xxi) (post  eas  res) . 

Posterus,    postera,    posterum 

(xLViii) (qui  post  alios  est). 

Posthac  (xxi) (post  hoc  tempus). 

Postremus,   postrema,   postre- 

mum  (xxxix) (posterus  (post),  posterior,  pos- 
tremus) . 

Postridie  (xlviii) (postero  die). 

Postulo,   postulare,   postulavi, 

postulatum  (xviii) (dico  "Da  mihi"). 

Potestas,  potestatis, /.  (xlviii)  .  (vires,  imperium,  auctoritas). 
Potior,     potlrl,     potltus    sum 

(xxxii) (meum  facio). 

Potius' (xLiv) (magis). 

Praecedo,  praecedere,  praecessi, 

praecessum  (xxvi) (ante  eo). 

Praeficio,  praeficere,  praefeci, 

praefectum  (xvi) (magistrum       vel      dominum 

facio). 
Praemitto,  praemittere,  prae- 

mlsl,  praemissum  (xlvi)  .    .    .  (ante  me  mitto). 

Praemiiun,  praemi,  n.  (xxxii)  .  (id    quod   mihi   datur,    si   cui 

bonum  facio). 
Praepono,  praeponere,  praepo- 

sui,  praepositum  (xviii)  .    .   .  (praeficio). 


126  BEGINNERS^  LATIN 

Praesens,  praesens,  (gen.  prae- 

sentis)  (viii) (contrarium  est  Absens). 

Praesertim  (xlviii) (magis  quam  alia). 

Praesidium,  praesidl,  n.  (xxxiv)  .  (id  quod  defendit). 
Praesto,    praestare,    praestiti, 

praestatum  (xvi) (si  me  praeficis,  ego  praesto). 

Praesum,     praeesse,     praefui 

(xvi) (superior  sum). 

Praeterea  (xlvi) (quoque). 

Praetereo,     praeterire,     prae- 

terii,  praeteritum  (xlii)    .    .   .  (prope     aliquem     eo,     deinde 

ab  illo  procedo). 
Praetermitto,     praetermittere, 

praetermisi,    praetermissum 

(xLix) (pennitto  ut  praetereat). 

Prandium,  prandi,  n.  (xl)  ...  (id  quod  meridie  edimus). 

Preces,  precum,  /.  (xliv)     ...  (id    quod   dicimus    ubi    deum 

aliquid  rogamus). 
Prehendo,  prehendere,  prehendi, 

prehensum  (xLix) (capio:  rnpio). 

Premo,  premere,  pressi,  pres- 

sum  (xxx) (roga  magistrum). 

Pretium,  pretl,  w.  (l) (id  quo  aliquid  emimus). 

Pridie  (xxxiii) (priore  die). 

Primus,  prima,  primum  (xiii)  .  (cf.  "Formula  Prima"). 

Princeps,  principis,  m.  (xlviii)   .  (dux:  imperator). 

Prior,  prius  (xxvi) ( — pro — ,  prior,  primus). 

Privatus,    privata,     privatum 

(xLViii) (contrarium  est  Publicus). 

Pro  (cum  abl.)  (xix) (in  Formula  iv). 

Probo,  probare,  probavi,  pro- 

batum  (xLvii) (aliquid  bonum  esse  dico  vel 

puto). 
Procedo,    procedere,   processi, 

processum  (xxrv)  .   .    .    .  ^.   .  (ad  ilia  quae  ante  sunt  eo). 
Procerus,    procera,    procerum 

(xxxii) (altus). 


INDEX    VERBORUM  127 

Proelium,  proell,  n.  (xxvi)  .    .   .   (pugna). 
Profero,  proferre,  protuli,  pro- 

latum  (l)    . (pro+fero:  in  tempusfutQrum 

f  ero) . 
Proficiscor,      proficlsci,      pro- 

fectus  sum  (xliv) (progredior). 

Progredior,  progredi,  progres- 

sus  sum  (xLii) (procedo). 

Prohibeo,  prohibere,  prohibui, 

proliibitum  (xliv) (aliquem  ab  aliquo  habeo  vel 

teneo). 
Pronomen,      pronominis,      n. 

(xxvi) (e.g.  Ego,  Ille,  Vos). 

Prope  (xxiv) (contrarium  est  "Longe  ab")- 

Propero,  properare,  properavi, 

properatum  (xxi) (celeriter  eo). 

Propinquus,    propinqua,    pro- 

pinquum  (xl) (prope). 

Propono,  proponere,  proposui, 

propositum  (xvi)  ......   (ante  aliquem  pono). 

Propter  (cum  ace.)  (xx)  ....   (respondet  quaestioni  "Cur?", 

xx). 
Propterea  quod  (xxvii)    ....   (cf.  Propter). 

Prospicio,  prospicere,  prospejd, 

prospectum  (xxi) (conspicio). 

Provideo,    providere,    providi, 

provisum  (xliv) (paro:  id  quod  erit  video). 

Provincia,  provinciae,  /.  (xlix)  .   (terra  non  in  Italia  quam  R6- 

manl  regebant). 
Proximus,  proxima,  proximum 

(xLvi) (prope,  propior,  proximus). 

Publicus,    publica,    publicum 

(xLviii) (quod  populo  pertinet). 

Puella,  puellae, /.  (ill) (roga  magistrum). 

Puer,  pueri,  m.  (in) (roga  magistrum). 

Pugna,  pugnae, /.  (xvii)  .   .   .   .  (pict.    xvii:   vel   roga   magia- 

trum). 


128  BEGINNERS^  LATIN 

Pugno,  pugnare,  pugnavi,  pug- 

natum  (xxiv) (pugnam  facio). 

Pulcher,  pulchra,  pulchrum  (xi)  .  (quod  bonum  est  videre). 
Pulchritudo,  pulchritudinis,  /. 

(xiii) (cf.  Pulcher). 

Punio,  punire,  punivi,  punitum 

(xxxvi) (si  puer  malus  est,  e.g.,  eum  fe- 

rio,  vel  ludere  non  permitto). 
Puto,  putare,  putavi,  putatum 

(vi) (cf.  Dico  in  Penso  vi). 

Quaero,     quaerere,     quaesivi, 

quaesitum  (xxxiv) (rogo  id  quod  non  scio). 

Quaestor,  quaestoris,  m.  (xlix)  .   (is  qui  pecuniam  Romanorum 

curabat). 

Quaestus,  quaestus,  m.  (xviii)  .   (v  nummis  rem  capio: 

VIII  nummis  vendo: 
III  nummi  sunt  quaestus). 

Qualis,  quale  (vii) (quaestio  in  Penso  vii). 

Quam  (ix) (quaestio  in  Penso  ix). 

Quam  (xxxii) (post  comparativum). 

Quam  diu  (ix) (quaestio  in  Penso  ix). 

Quamobrem  (xxvii) (cur). 

Quamquam  (l) (ultimum     "cum"    in    Penso 

XLV). 

Quando  (xx) (quaestio  in  Penso  xx). 

Quantum,  quanti,  n.  (x)      ...  (quaestio  in  Penso  x). 

Quantum  spati  (ix) (quaestio  in  Penso  ix). 

Quantus,     quanta,     quantum 

(xLii) (quaestio:  cf.  TantuS). 

Quare  (xlvi) (qua  de  causa). 

Quartus,      quarta,      quartum 

(xLViii) (cf.  Quattuor:  cf.  quoque  Pri- 
mus, et  c). 

Quasi  (xLviii) (eodem  modo  ac). 


INDEX   VERBORUM  129 

Quattuor  (ix) (numerus  .  .  .  iv). 

Queror,    querl,    questus    sum 

(xxxix) (dico    malas    res    mihi    non 

merits  venisse). 
Qui,  quae,  quod  (xxxiv)     ...   (in  Penso  xxxiv,  infra). 
Qmcumque,       quaecumque, 

quodcumque  (xxxix)   ....   (omnis). 
Quidam,    quaedam,    quiddam 

(xxiv) (unus  de  quo  maxime  puto  vel 

dico). 

Quidem  (xliv) (vero). 

Quinque  (ix) (numerus  .  .  .  v). 

Quis,  quid  (v) (quaestio  in  Penso  v). 

Quisque,     quaeque,     quidque 

(xxxvi) (omnes  singuli  —  singulares). 

Quo  (xi) (quam  in  partem). 

Quomodo  (xx) (quaestio  in  Penso  xx). 

Quondam  (xviii) (longe  antehac). 

Quoniam  (xxxvi) (cum  iam:  propterea  quod). 

Quoque  (xi) ("hoc  quoque"  est  "et  hoc")* 

Quot  (ix) (quaestio  in  Penso  ix). 


R 

Racemus,  racemi,  m.  (xv)   .    .   .  (pict.  xv). 

Ramus,  rami,  m.  (xv) (pict.  xv). 

Rapio,  rapere,  rapui,  raptum  (i)  .  (in  Formula  i) . 

Ratio,  rationis,  /.  (xlvii)  ....  (modus :  consilium :  si  enumero, 

rationem  duco). 
Recipio,    recipere,    recepi,    re- 

ceptum  (xxxii) (iterum  capio). 

Recito,   recitare,    recitavi,   re- 

citatum  (ix) (roga  magistrum). 

Rectus,  recta,  rectum  (xxiv)  .    .  (roga  magistrum). 
Recuse,  recusare,  recusavi,  re- 

cusatum  (xxxviii) (me   aliquid   rogas:   dico   tibi, 

"Nonfaciam.     Nolo"). 


130  BEGINNEKS'  LATIN 

Reddo,  reddere,  reddidi,  reddi-  • 

turn  (xxxii) (do  illi  a  quo  aliquid  accepi). 

Redeo,   redire,   redii,   redituin 

(xviii) (abii:  si  nunc  advenio,  redeo). 

Refero,  referre,  rettuli,  relatum 

(xl) (ad  locum  fero  ubi  antea  erat). 

Regio,  regionis, /.  (xxxix)    .    .    .   (pars  terrae  vel  caell). 
Regnum,  regni,  n.  (xl)     ....   (terra  quam  aliquis  regit). 
Rego,     regere,     rexi,     rectum 

(xviii) (impero). 

Regula,  regulae,  /.  (ix)     ....   (roga  magistrum). 
Reicio,  reicere,  reiecl,  reiectum 

(xLVi) (ab  aliquo  loco  iacio). 

Relinquo,    relinquere,    reliqui, 

relictum  (xvii) (ab  aliquo  discedo). 

Reliquus,     reliqua,     reliquum 

(xxiii) (quod  relinquimus). 

Remitto,  remittere,  remisi,  re- 

missum  (xxx) (a  me  ad  alium  locum  mitto). 

Renuntio,    renuntiare,    renun- 

tiavi,  renuntiatum  (xlviii)     .   (nuntio). 
Reperio,  reperire,  repperi,  re- 

pertum  (xi) (roga  magistrum). 

Res,  rei,  /.  (ix) (roga  magistrum) . 

Resisto,  resistere,  restiti  (xxiv)  .   (si  quis  me  agere  volt,  contra 

ilium  sto). 
Resolvo,  resolvere,  resolvi,  reso- 

lutum  (xxi) (contrarium  est  Revincio). 

Responded,     respondere,     re- 
spond!, responsum  (xi)    .    .   .  (mihi  dicis:  si  postea  tibi  dico, 

tibi  respondeo). 
Resto,  restare,  restiti  (xxi) .    .    .   (nondum  abii:  id  quod  relin- 
quimus restat). 
Retined,  retinere,    retinui,  re- 

tentum  (xxiv) (ab  aliquo  teneo). 

Reverter,  revertere,  reverti,  re- 

versum  (xxxii) (redeS). 


INDEX   VERBORUM  131 

Revincio,     revincire,     revinxl, 

revlnctum  (xxi) (pict.  xxi). 

Revoco,     revocare,     revocavi, 

revocatum  (xlvi) (ab  aliquo  loco  voco). 

Rex,  regis,  m.  (l) (is  qui  terram  regit). 

Ripa,  ripae,  /.  (xlvi) (terra  proxima  ad  flumen). 

Rivus,  rivl,  m.  (xxxix)    ....   (parvum  flumen). 
Rogo,  rogare,  rogavi,  rogatum 

(xxxii) (dico    "Da   vel   die   mihi   ali- 

quid"). 
Ruber,  rubra,  rubrum  (xi)  .    .   .   (color:  roga  magistrum). 
Rudis,  rude  (xxiv) (agricola  in  fundo   est  rudis: 

civis  in  urbe  fortasse  non). 
Rumor,  rumoris,  m.  (xxiv) ...   (id    quod   omnes   dicunt,    sed 

non  vero  sciunt). 
Ruo,  mere,  rui,  rutum  (xxiv)  .   .  (celeriter  eo:  cado). 


S 

Saccus,  sacci,  m.  (x) (roga  magistrum). 

Saepe  (xii) (roga  magistrum). 

Saevus,  saeva,  saevum  (xxx)  .    .   (ferus:  crudelis). 

Salus,  salutis, /.  (xLviii)  .    .    .   .   ("Salutemfero,"  id  est,  Servo). 

Salve  (xi) (aliquem  videmus,  gaudemus, 

"Salve"  dicimus). 
Sanguis,  sanguinis,  m.  (xxv)  .    .   (ruber  est:  videmus  si  digitum 

caedimus). 
Sapiens,  sapiens  (xviii)    ....  (sapientes  sunt  illi  qui  multa 

sciunt). 

Satis  (xv) (quantum  desideramus) . 

Satumus,  Saturni,  m.  (xxxvi)  .   (deus     quidam     Romanorum: 

eius  die  ferias  habemus). 
Sceleratus,    scelerata,    scelera- 

tum  (xviii) (pessimus). 

Scio,  scire,  scivi,  scitum  (vi)    .    .   (cf.  Dico  in  PensO  vi). 
Scribo,  scribere,  scripsi,  £crip)- 

tum  (ii) (roga  magistrum). 


132  beginners'  latin 

Scriptor,  scriptoris,  m.  (x)  .    .    .   (is  qui  scribit). 

Scriptura,  scripturae, /.  (xLvii)   .   (id     quod     scribitur:     modus 

scribendi) . 
Scutum,  scuti,  n.  (xlviii)    .    .    .   (pict.  xlvi). 
Secundum  (cum  ace.)  (xlvi)  .    .   (eodem  modo  ac). 
Sectindus,  secunda,  secundum 

(xviii) (quod  post  primum  est). 

Securis,  securis, /.  (xxi)    ....   (pict.  xxxvi). 
Sedeo,  sedere,  sedl,  sessum  (xl)  .   (consedi). 

Sella,  sellae, /.  (ill) (roga  magistnim). 

Semen,  seminis,  n.  (xliv)    ...   (id  quod  in  terra  serimus,  ut 

aliquid    ex  eo    crescat,  e.g., 

f  aba) . 
Semper  (xiii) (per  totam  horam :  per  totum 

annum). 
Senatus,  senatus,  m.  (xlviii)  .   .   (senes,     qui    in    civitate   im- 

perant). 

Senex,  senis,  m.  (xxi) (vir  vetus:  cf.  Anus). 

Sententia,  sententiae, /.  (xxvi)  .   ("pensum"  non  est  sentential 

sed   "pgnsum   est  longum" 

est  sententia). 
Sentio,  sentire,  sensi,  sensum  (x) .   (per   aures,    per   oculos,    etc., 

intellego). 
Sepelio,   sepelire,   sepellvl,    se- 
pultum  (xxix) (ilium  qui  mortuus  est  in  terra 

pono). 

Septem  (ix) (numerus  .  .  .  vii). 

Septimus,  septima,  septimum 

(xlviii) (cf .  Septem :  cf .  quoque  Primus, 

et  c). 
Sequor,    sequi,    secutus    sum 

(xxxi) (post  aliquem  eo). 

Sermo,  sermonis,  m.  (xxiv) .   .    .   (id  quod  dicimus). 

Sero,  serere,  sevi,  satum  (xxi)  .   (pict.  xxi). 

Servator,  servatoris,  m.  (xi)     .   .  (is  qui  a  malo,  a  morte,  rapit). 

Servo,  servare,  servavi,  serva- 

tum  (xLiv) (a  malo,  a  morte,  rapio). 


INDEX    VERBORUM  133 

Servus,  servi,  m.  (xviii)  ....   (homo  quern  homd  possidet). 
Severitas,  severitatis, /.  (xxxvi).    (cf.  Severus). 
Severus,       severa,       severum 

(xxxvi) (severus   pater   gravis    est    in 

malos  liberos). 

Sex  (ix) (numerus  .  .  .  vi). 

Sic  (xxxii) (eo  modo). 

Sicut  (xLviii) (eodem  modo  ac). 

Significatio,    significationis,   /. 

(xLvii) (signum:  id  quod  aliquid  sig- 

nificat). 
Significo,     significare,     signifi- 

cavi,  significatum  (xxv)    .    .    .   (roga  magistrum). 
Signum,  signi,  n.  (xlvi)  ....   (effigies:   res   qua   aliquid   in- 

dicamus) . 
Silentium,  silenti,  n.  (xxx)  ...   (si  nullus  sonitus  est,  silentium 

est). 

Silva,  silvae, /.  (xi) (pict.  xi). 

Similis,  simile  (xxvi) (fere  idem). 

Sine  (cum  abl.)  (xix) (in  Formula  iv). 

Singularis,  singulare  (xxi)  .    .    .   (non  similis  aliis). 
Sinister,     sinistra,     sinistrum 

(xxi) (contrarium  est  Dexter). 

Sinus,  sinus,  m.  (xl) (roga  magistrum). 

Socius,  soci,  m.  (xlvi) (is  qui  aliquid  cum  alio  facit). 

Sol,  solis,  m.  (xxi) (pict.  xv). 

Solea,  soleae, /.  (xxx) (calceus:  inferior  pars  calcei). 

Solus,  sola,  solum  (xvii)   ....   (unus:  sine  alio). 
Somnio,    somniare,    somniavi, 

somniatum  (xiii) (dormio,   et  puto   me   aliquid 

f acere) . 
Somnus,  somnl,  m.  (xxxix)    .    .   (si  dormimus,   somnum  capi- 

mus). 
Sonitus,  sonitus,  m.  (xxi)    ...   (id  quod  audimus,  neque  tan- 

tummodo  voces). 
Sono,   sonare,   sonui,   sonitum 

(xxii) (sonitum  facio). 


134  BEGINNERS*  LATIN 

Sordidus,    sordida,    sordidum 

(viii) (contrarium  est  Mundus). 

Soror,  sororis,  /.  (xxxiv) ....  (filia  mei  patris  est  mea  soror). 

Spatium,  spati,  n.  (xxvi)     .    .   .  (quantum   una  res  ab   altera 

re  abest). 
Specto,      spectare,      spectavi, 

spectatum  (i) (in  Formula  i). 

Spes,  spei,  /.  (xxiv) (si     bonum     exspecto,     spem 

habeo). 
Spiro,   splrare,   spiravi,   spira- 

tum  (xxii) (roga  magistrum). 

Splendeo,  splendere  (xxxix)   .    .  (lucem  ex  me  do). 

Statim  (xxi) (nunc:  eodem  tempore). 

Statud,  statuere,  statui,  statu- 

tum  (xLiv) (constituo). 

Sterilis,  sterile  (xiii) (quod  fructum  n5n  dat). 

Sterilitas,  sterilitatis, /.  (xiii)  .    .  (cf.  Sterilis). 

Stilus,  still,  m.  (ix) (roga  magistrum). 

Stipula,  stipulae, /.  (xxi)     .    .   .  (pict.  xxi). 

Sto,  stare,  steti,  statum  (iv)    .    .  (in  Formula  iii). 

Strepitus,  strepitus,  m.  (xxx)  .    .  (sonitus  mixtus). 

Studeo,  studere,  studui  (xvi)  .    .  (alicui  bonas  res  desidero). 

Stultus,  stulta,  stultum  (xxiv)  .  (stupidus). 

Stupiditas,  stupiditatis, /.  (x)  .    .  (cf.  Stupidus). 

Stupidus,  stupida,  stupidum  (x) .  (qui    non     multa    scit,     non 

ediscit). 

Sub  (cum  abl.)  (xix) (in  Formula  iv). 

Subigo,  subigere,  subegi,  sub- 

actum  (l) (supero). 

Subito  (xi) (subito    venit    id    quod    non 

exspectamus). 

Subitus,  subita,  subitum  (xvii)  .  (cf.  Subito). 

Subsidium,  subsidi,  n.  (xlviii)  .  (auxilium). 

Subter  (cum  ace.)  (iv) (in  Formula  iii). 

Sui,  sibi,  se,  se  (v) (roga  magistrum:  cf.  Pensum 

VI). 

Stun,  esse,  fui,  futurum  (xxxi)  .  (cf.  Pensum  xxiii,  infra). 


INDEX   VERBORUM  135 

Summus,     summa,     summum 

(xxi) (superus,    superior,    suprgmus 

vel  summus). 
Sumo,  sumere,  sumpsi,  sump- 

tum  (xLiv) (capio). 

Super  (cum  ace.)  (iv) (in  Formula  iii). 

Superior,  superius  (ix) (superus,  superior,  supremus).  • 

Supero,     superare,     superavi, 

superatum  (xliv) (victoriam  fero). 

Supersum,  superesse,  superfui 

(xLvi) (reliquus  sum). 

Superus,  supera,superum(xLiv)  .   (cf.  Super). 
Supplex,    supplex,    (ace.    sup- 

plicem)  (xxv) (in  Formulis  Neutri  Generis). 

Suppono,    supponere,    suppo- 

sui,  suppositum  (xvi)    ....   (in  Formula  iv). 

Supra  (xxxiv) (in  superiore  loco). 

Surgo,    surgere,    surrexi,    sur- 

rectum  (ii) (roga  magistrum). 

Suscipio,     suscipere,     suscepi, 

suseeptum  (xlii) (facere  volo,  et  mox  incipiam). 

Suspicio,     suspicere,     suspexi, 

suspectum  (xv) (specto  ilia  quae  super  sunt). 

Suspicio,  susplcionis, /.  (xlviii)  .   (contrarium  est  Fides). 
Sustineo,    sustinere,    sustinul, 

sustentum  (xlfv) (teneo  ne  cadat). 

Suus,  sua,  suum  (viii) (cf.  Sul). 


T 

Taberna,  tabemae,  /.  (xiii)     .   .  (pict.  xxiii). 
Taceo,  tacere,   tacul,   taciturn 

(xLix) (nihil  dico). 

Talis,  tale  (xxx) (huius  generis:  cf.  Qualis?). 

Tam  (xxxrv). (cf.  Quam?). 

Tamen  (xxi) (sed). 

Tandem  (xxxvui) (postremo). 


136  beginners'  latin 

Tango,  tangere,  tetigi,  tactum 

(ii) (in  Formula  ii). 

Tantopere  (xlix) (tantum) . 

Tantum  (xxxix) (tantummodo:  cf.  Quantum?). 

Tantummodo  (xviii) (hoc   tantummodo,    i.e.,  Nihil 

nisi  hoc). 
Tantus,  tanta,  tantum  (xlii)  .    .   (tam  magnus). 

Tela,  telae, /.  (xxiv) (pict.  xxiv). 

Telum,  tell,  n.  (xxiv) (id  quo  pugnamus  et  quod  in 

pugna  iacimus). 
Tempestas,      tempestatis,     /. 

(xxxiv) (si  aqua  de  caelo  cadit,  tem- 
pestas est). 
Tempus,  temporis,  n.  (xvii)    .    .   ("Quid  temporis  est?"  "Prima 

est  hora"). 
Tenebrae,       tenebrarum,      /. 

(xxxiv) (propter  tenebrasnonvidemus: 

flammam  facimus,  sic  tene- 

bras  delemus). 
Teneo,  tenere,  tenul,  tentum  (x)  .  (in  Formula  iv). 
Tepidus,  tepida,  tepidum  (xxx) .   (si  quid  tepidum  est,  paulum 

caloris  habet). 
Tergiun,  tergi,  n.  (xLViii)    .    .    .  (si  meate  verto,  tergumvides). 

Terra,  terrae, /.  (xxi) (pict.  xxi). 

Terreo,    terrere,    temii,    terri- 

tum  (xxiii) (id    quod    terribile    est,    nos 

terret). 

Terribilis,  terribile  (x) (qubd  timemus). 

Tertius,  tertia,  tertium  (xxiii)  .  (cf.  Tres:  cf.  quoque  Primus, 

etc.). 
Texo,    texere,    texui,    textum 

(xxiv) (pict.  xxiv). 

Tibiae,  tibianim, /.  (xxxii)   .    .  .   (pict.  xxxii). 

Tibicen,  tibicinis,  m.  (xxxii)  .    .   (pict.  xxxii). 

Timed,  timere,  timui  (x)  .    .    .    .   (roga  magistrum). 

Timor,  timoris,  m.  (x) (si    me    timere    vides,    meum 

timorem  vides). 


INDEX    VERBORUM  137 

Tolls,  tollere,  siistuli,  sublatum 

(xx) (roga  magistrum). 

Torqueo,  torquere,  torsi,  tor- 

tum  (i) (in  Formula  i). 

Tot  (XXX) (cf.  Quot?). 

Totus,  tota,  totum  (x)     ....  (omnes  partes  totum  faciunt). 
Trado,  tradere,  tradidi,  tradi- 

tum  (xLVi) (alterl  hominl  d6). 

Traho,  trahere,  traxi,  tractum 

(xLii) (rem  duco  vel  rapio  post  me). 

Trans  (cum  ace.)  (iv) (in  Formula  iii). 

Transeo,  transire,  transii,  tran- 

situm  (xxiii) (in  alteram  partem  eo). 

Tremo,  tremere,  tremui  (xxi)  .  (roga  magistrum). 

Tres,  tria  (ix) (numerus  .  .  .  in). 

Tribunus,  tribunl,  m.  (xlviii)  .  (dux  Romanus  qui  pro  multls 

imperabat). 
Tribuo,  tribuere,  tribui,  tribu- 

tum  (xvii) (do). 

Tristis,  triste  (xvii) (qui  dolet:  miser). 

Tu,  tui  (v) (.  .  .  (ego)  ferio,  (tu)  ferls,  et  c.) 

Turn  (xxi) (eo  tempore). 

Tumulus,  tumuli,  m.  (xxxiv)  .    .  (parvus  mons). 

Turpis,  turpe  (xlv) (contrarium    est    Pulcher    vel 

Illustris). 

Tunis,  turris, /.  (xlviii)  .    .    .   .  (pict.  xlvi). 

Tuus,  tua,  tuum  (viii) (cf.  Tu). 


U 

Ubi  (xvii) (quaestio  in  Penso  xx). 

UUus,  ulla,  ullum  (xlviii)    .    .   .  (contrarium  est  NuUus). 

Ulterior,  ulterius  (xlviii)     .    .   .  (ultra,  ulterior,  ultimus). 

Ultimus,  ultima,  ultimum  (xxi)  .  (contrarium  est  Primus). 

Ultra  (cum  ace.)  (l) (magis  quam:  diutius  quam). 

Ultro  (xlviii) (quoque:  magis  quam  necesse 

est:  propterea  quod  volo). 


138  beginners'  latin 

Umbra,  umbrae,  /.  (xxiv)  .    .   .  (res  non  vera  quam  videmus, 

et  vera  esse  videtur). 

tJncia,  tinciae, /.  (ix) (roga  magistrum). 

Unde  (xx) (quaestio  in  Penso  xx). 

Undecim  (ix) (numerus  .  .  .  xi). 

Undique  (xliv) (in  omnibus  locis). 

Unguentum,  unguenti,  n.  (l)  .   .   (aliquid  pingue  quod  in  facie 

feminae   ponunt,   pulchritu- 

dinis  causa). 
UmVersus,    universa,    univer- 

sum  (xliv) (totus). 

tJnus,  una,  unum  (ix) (numerus  .  .  .  i). 

Urbanitas,  urbanitatis,  /.  (l)  .    .   (modus    agendi    qui   decet   et 

omnibus  placet). 

Urbs,  urbis, /.  (xiii) (pict.  xiii). 

Usque  (xxi) (semper:  vero:  in  to  to). 

Usurpo,    usurpare,     usurpavi, 

usurpatum  (xxvi) (aliquid  teneo  per  quod  aliquid 

facio). 

IJsus,  usus,  m.  (xLvii) (consuetudo,  modus,  necesse). 

Uter,  utra,  utrum  (viii)   ....   (quaestio  in  Penso  viii). 
Uterque,    utraque,    utrumque 

(xliv) (duo,  si  duo  sunt  omnia). 

tjtilis,  utile  (xliv) (per  quod  aliquid  boni  nobis 

facimus). 
©tor,  uti,  tisus  sum  (xlvii)     .   .  (aliquid  boni  per  aliquid  mihi 

facio). 

tJva,  iivae, /.  (xv) (pict.  xv). 

Uxor,  uxoris, /.  (xiii) (mater  tua  est  uxor. patris  tui). 


V  consonans 

Vacuus,  vacua,  vacuum  (xxix)  .  (quod  nihil  continet). 
Vagor,    vagari,    vagatus    sum 

(xxxiv) (in  omnes  partes  eo). 

Valde  (xLix) (maxime:  cf.  Validus). 

Vale  (xviii) (contrarium  est  Salve). 


INDEX   VERBORUM  139 

Valeo,  valere,  valul  (xxix)  .    .   .   (validus  sum). 
Validus,  valida,  validum  (xxiii) .    (qui  multum  potest). 
Vallum,  valli,  n.  (xlvi)    ....   (munitio). 

Vehementer  (xlvi) (magno  cum  furore). 

Velut  (xLii) (eodem  modo  ac). 

Venator,  venatoris,  m.  (xi)      .    .   (pict.  xi). 
Vends,  vendere,  vendidi,  vendi- 

tum  (xiii) (rem  tibi  do,  das  mihi  nummds: 

sic  rem  tibi  vendo). 
Venio,  venire,  veni,  ventum  (iv) .    (in  Formula  iii). 
Ventus,  venti,  m.  (xlix)  ....   (id  quod  spiramus,  per  terras 

se  movens). 

Verax,  verax  (xxxvi) (veraces   sunt   illi   qui   verum 

dicunt). 
Verbum,  verb!,  n.  (xxxvi).    .    .   (vocabulum). 
Vereor,    vereri,    veritus    sum 

(xLii) (timeo). 

Vero  (xxxii) (cf.  Verum). 

Versor,  versarl,  versatus  sum 

(xxxix) (in  omnes  partes  eo). 

Verto,  vertere,   verti,   versum 

(xxxii) (roga  magistrum). 

Verus,  vera,  verum  (xiii)    .    .    .   (quod  dicimus  esse,  si  est). 
Vesper,    vesperis   vel   vesperi, 

m.  (xxxiv) (ultima  pars  diei). 

Vester,  vestra,  vestrum  (viii)  .    .   (cf.  Vos). 
Veto,    vetare,    vetui,    vetitum 

(xvii) (dico  "Noll  hoc  facere")* 

Vetus,  vetus  (gen.  veteris)  (viii) .    (roga  magistrum). 

Via,  viae, /.  (xi) (pict.  xi). 

Victoria,  victoriae,  /.  (xliii)    .   .  (si  in  pugna  melior  sum  quam 

alius,  eum  vinco :  victoria  est 
mihi) . 

Vicus,  vici,  m.  (xxrv) (urbs  minima).  ^ 

Video,  videre,  vidi,  visum  (ii)  .    .   (in  Formula  ii). 
Vigilo,  vigilare,  vigilavi,  vigila- 

tum  (xxii) (contrarium  est  Dormio). 


140 


BEGINNERS    LATIN 


Viginti  (ix) 

Vilicus,  vllici,  m.  (xviir)  .    .    . 

Villa,  vlllae,  /.  (xi) 

Vinco,    vincere,    vici,    victum 

(XLVl) 

Vir,  viri,  m.  (xi) 


Vireo,  virere,  virui  (xxii) 
Virga,  virgae,  /.  (xxxvi)  . 
Virgo,  virginis,  /.  (xxiv)  . 
Viridis,  viride  (xv)  .  .  . 
Virtus,  virtutis,  /.  (xxiv) 


Vis,  vis,  /.  (xxi) 

Vita,  vitae,  /.  (xi) 

Vitis,  vitis,  /.  (xv) 

Vivo,     vivere,     vixi,     victum 

(xxiv) 

Vix  (xiii) 

Vocabulum,  vocabuli,  n.  (xxv) 
Voco,  vocare,  vocavi,  vocatum 

(xxx) 

Volnero,  volnerare,  volneravi, 

volneratum  (xxiv)  .  . 
Volnus,  volneris,  n.  (xxv) 
Void,  velle,  volui  (xiii)  . 
Volpis,  volpis,  /.  (xv)  .  . 
Voltus,  voltQs,  m.  (xxi)  . 
Voluntas,  voluntatis,  /.  (xl) 
Vox,  vocis,  /.  (xiii)   .... 


(numerus  .  .  .  xx). 

(is  cui  fundus  curae  est). 

(pict.  xi). 

(supero). 

(homo:  pater  est  vir,  sed  non 

puer,  non  anus), 
(viridis  sum), 
(pict.  xxxvi). 
(puella  maior). 
(color:  roga  magistrum). 
(is  qui  fortis  est,  vel  bonus  est, 

virtutem  habet). 
(roga  magistrum). 
(contrarium  est  Mors), 
(pict.  xv). 

(vitam  ago). 

(non  multum). 

(in  Formulis  Neutri  Generis). 

(appello:  dico  "Hue  veni"). 

(telo  male  facio). 

(in  Formulis  Neutri  Generis). 

(desidero). 

(pict.  xv). 

(pict.  xxi). 

(id  quod  aliquis  facere  volt). 

(id  quod  audis,  si  dico). 


Zona,  zonae,  /.  (xlii) 


(pict.  xxrv). 


FiNIS 


THIS  BOOK  IS  DUE  ON  THE  LAST  DATE 
STAMPED  BELOW 

AN  INITIAL  PINE  OF  25  CENTS 

WILL   BE  ASSESSED    FOR    FAILURE  TO    RETURN 
THIS    BOOK   ON   THE   DATE  DUE.    THE  PENALTY 
WILL  INCREASE  TO  50  CENTS  ON  THE  FOURTH 
DAY    AND    TO     $1.00    ON    THE    SEVENTH     DAY 
OVERDUE. 

« 

FEB   14   mq 

OCT  12  law 

JUN  14   1845 

« 

n 

0 

LD  21-100m-8.'34 

Vi 


(jL^      U^<^ 


\J- 


YB  00297 

U.  C.  BERKELEY  LIBRARIES 


CD571EE5E3 


y^ 


2^15/33 


UNIVBRSITY  OF  CALIFORNIA  LIBRARY 


